Trątkownica – “Kamienne Wesele”

Kamienne kręgi w Trątkownicy, które jak się złożyło odwiedziliśmy jako pierwsze, przez wieki zwane były przez miejscowych Kamiennym Weselem. Wzniesienie nad rzeką Radunią mieści pięć kurhanów oraz trzy kręgi z kamieni. Między kurhanami odkryto wiele grobów, a w jamie jednego z nich warstwę węgla z mocno nadpalonymi ludzkimi kośćmi, mogącymi świadczyć o dokonaniu w tym miejscu formy ofiarnego obrzędu. 

Miejscowe legendy mówią o spóźnionym orszaku weselnym, który przemierzał las i został zamieniony w kamień po tym, gdy życzenie takie wykrzyczała jedna ze zniecierpliwionych spóźnieniem weselnych kucharek.

Leśno – szaman i księżniczka

Rezerwat Leśno położony jest na pagórkowatym terenie i do niedawna skrywał go las. Nawałnica z 2017 roku powaliła jednak większość drzew, co zupełnie zmieniło charakter cmentarzyska, nie wpływając jednak na jego walory kulturowe. Wytyczona kręta ścieżka wiedzie między kurhanami, kamiennymi kręgami oraz wieńcami (o każdej z formacji przeczytacie w poprzednim wpisie). Pierwszym charakterystycznym obiektem, który dominuje nad całym cmentarzyskiem, jest kurhan otoczony kamiennym kręgiem, zwieńczony monumentalną stelą (ustawionym pionowo głazie). Zasługuje ona na szczególną uwagę, gdyż zachowały się na niej wyciosane antropomorficzne cechy jak zarys łuków brwiowych i nosa. Krąg wokół kurhanu o 20-metrowej średnicy został zrekonstruowany na podstawie śladów  archeologicznych, gdyż oryginalnie z konstrukcji obwodowej zachował się tylko jeden głaz.

Podczas badań tutejszego cmentarzyska natknięto się na wiele śladów pochówków. Niektórych zmarłych, zwłaszcza o wyższej pozycji plemiennej, składano na skórach zwierząt. Właśnie tego typu mogiłę odkryto w Leśnie, gdzie jedną z kobiet pochowano w dębowej trumnie wyłożonej owczym futrem. Grób wypełniony wieloma darami, w tym wykonaną misterną techniką biżuterią, znany jest jako grób księżniczki z Leśna. Kolia “księżniczki” zapięta była złotą klamerką wykonaną bardzo trudną techniką filigranu, z kuleczek mniejszych od łebka szpilki! *

Inny odkryty w Leśnie grób skrywał dwa służące za naczynia rogi, które mogły mieć zastosowanie rytualne oraz żelazny sztylet. Goci nie chowali zmarłych z bronią ani żelazem, gdyż były dla nich zbyt cenne. Przypuszcza się, że wyjątki stanowiły pochówki szamanów, za jaki uważa się właśnie grób znaleziony w Leśnie.

Odry – polskie Stonehenge

Cmentarzysko w Odrach to największe i najbardziej znane skupisko kurhanów i kamiennych kręgów. Zapewne właśnie dlatego doczekało się miana polskiego Stonehenge. Szacuje się, że Goci działali na tym terenie od 70 do 220 roku naszej ery. Pokryty sosnowym lasem obszar zajmuje blisko 17 hektarów i skrywa dziesięć całych i dwa fragmentaryczne kręgi, 30 kurhanów oraz około 600 grobów, w tym blisko 500 pochówków ciałopalnych. Drogę między licznymi obiektami wytyczają strzałki, a szerszą perspektywę zyskamy rozglądając się z niewysokiej platformy widokowej.

Jednym z pierwszych opisanych na tutejszych tablicach obiektów jest oczko polodowcowe. Gdyby nie tablica, nikt nie zwróciłby uwagi na niepozorny dołek, jakich w lesie spotkać można wiele. Ten, jak się jednak okazuje, jest dołkiem dość szczególnym, ze względu na znalezione w nim spalone ludzkie kości. Istnieje domniemanie, że wrzucano tam szczątki zmarłych, którzy z jakichś powodów nie zasłużyli sobie na inny pochówek. Miejsce rozbudzało wyobraźnię lokalnej ludności i stało się tematem legend. Jedna z nich mówi, że lej ziemny jest miejscem, w którym niegdyś zapadł się kościół. Między kamiennymi kręgami do dziś snuje się duch pokutującej kobiety, a nasłuchując wiatru usłyszeć można bicie kościelnych dzwonów. Inna opowieść mówi o rolniku, który nocą chciał zabrać tutejsze kamienie pod budowę stodoły i postradał zmysły. Kurhany i kamienne konstrukcje o nieznanym przeznaczeniu budziły niepewność i obawy. I choć tego typu podania wywoływać mogą nasz uśmiech, to między innymi one chroniły kamienne kręgi przed dewastacją lub rozbiórką.

Elipsa – miejsce mocy?

Kamienne kręgi w Odrach skrywają także miejsce magiczne, przynajmniej według radiestetów. To tak zwana elipsa, skupiająca ponoć niezwykle pozytywną energię. Badania promieniowania prowadzone tu w oparciu o skalę Bovisa (pomiaru natężenia promieniowania i okreslania poziomu bioenergetycznego), dały niesamowicie wysoki wynik 120 000 jednostek, który wykracza znacznie ponad górny jej zakres. Biorąc pod uwagę, że promieniowanie neutralne wynosi 6500 jednostek, wynik ten wydaje się nieprawdopodobny. Wydawałoby się zatem, że po spędzeniu choćby minuty w zarysie elipsy, moglibyśmy góry przenosić.  

Problem w tym, że jednostka skali Bovisa z naukowego punktu widzenia nie istnieje. Nie jest wielkością fizyczną, nie wiadomo też jakie promieniowanie mierzy, bo jego istnienie nie zostało wykazane przez znane współczesnej fizyce mierniki. 

Brak naukowych dowodów nie zniechęca jednak rzeszy osób, które przybywają na Kaszuby, by poddać się działaniu pozytywnej energii Elipsy.

Kamienne kręgi w Węsiorach

Cmentarzysko w Węsiorach położone jest na północnym brzegu jeziora Długiego. Uwagę na to miejsce zwrócił etnograf amator G. Petsh, który w 1938 roku opublikował artykuł przywołujący miejscowe podania i legendy. Na wykopaliska w tym miejscu trzeba było jednak poczekać jeszcze blisko 20 lat. To one ujawniły obecność około 20 kurhanów, kilku kamiennych kręgów oraz ponad stu grobów. 

I tak, wędrując malowniczym lasem, mijamy Kręgi Ofiarny, Niepełny, Strażnika, dwa Bezimienne, Krąg Spotkań oraz “Chram”. O dokładniejszy ich opis pokusiło się Stowarzyszenie Badań Kamiennych Kręgów w Gdyni, informujące o silnej energii występującej w obrębie kręgu III, czyli Strażnika, zwanego również kręgiem Świetlistym. 

Korzystanie z jego energii odbywa się poprzez pobudzanie receptorów stóp chodząc boso lub kładąc się na kamieniach z głową zwróconą na północ. Na przymocowanych do drzew kartkach znajdziemy też zalecenie, by osoby silnie zestresowane, a poddające się energetycznym zabiegom, nie prowadziły pojazdów przez najbliższą godzinę. Mózg w stanie głębokiej relaksacji podatny jest bowiem na, jak to ujęto, wizje nie z tego świata, a te mogą przyczynić się do wypadku. Podobne rewelacje może zafundować nam krąg V – Zgromadzeń. Jeśli zatem należycie do zestresowanych zmotoryzowanych, zastanówcie się dwa razy, czy powinniście w tutejszych kręgach zdjąć buty.

Niezależnie czy wierzycie w moc dobrej i złej energii, Węsiory to miejsce które odwiedzić warto. Choćby za sprawą pięknego sosnowego lasu nad jeziorem, oferującego przy okazji spotkanie z tak odległą historią.

Gocka wioska w Piasznie

Wąska kładka prowadzi do drewnianej chatki ulokowanej na środku niewielkiego stawu. Otacza ją kilka podobnych chatynek, miedzy którymi co i raz wyrastają z ziemi kamienne stele. To malownicza gocka wioska, której widok, zwłaszcza z góry, przenosi nas myślami w czasy bardzo odległe. 

Chatka nie jest pusta. W lekkim półcieniu siedzi chłopak w lnianej tunice i rozlewa napój do glinianych naczyń. Dziś spędzi w wiosce noc, jak kilku jego znajomych z grupy rekonstrukcyjnej. Opowiada o Gotach i śladach jakie pozostawili w okolicy, a także innych ludach, które wywarły niegdyś wpływ na okoliczne ziemie. 

W pobliskim lesie, na gruntach należących dziś do rodziny Lemanów, odnaleziono kurhany i fragmenty kręgów, a także płaski głaz z wyraźnym wcięciem, służący najprawdopodobniej jako stół ofiarny, na którym rytualnie składano zwierzęta. 

Trzeba jednak pamiętać, że obecny wygląd tego miejsca to wynik działań gospodarzy terenu, którzy wyeksponowali lub wręcz zaaranżowali gockie pozostałości, które nie zachowały się w tutejszej okolicy w sposób wyraźny. Zaś historia samej wioski, choć niezwykle urokliwej, nie sięga czasów odległych, a roku 2006. Po uzgodnieniu z gospodarzem w wiosce można zorganizować ognisko, a także nocleg, jak zrobiła to spotkana przez nas grupa. Co roku odbywa się tu także sierpniowe Święto Chleba.

Okolice Piaszna nie zostały jeszcze dokładnie przebadane, a tutejsze lasy mogą skrywać wiele tajemnic. Jednak z obecnego stanu wiedzy wynika, że warto wybrać się tu raczej ze względu na urokliwy klimat wioski, niż w poszukiwaniu śladów gockich obrzędów.

Kaszuby skrywają także unikalne leśne cmentarzysko Uniradze, z blisko 3 tysiącami kurhanów. Dobrze udokumentowane kamienne kręgi znajdują się również przy naszej zachodniej granicy, w Pławnie i Grzybnicy. Z nimi nie było mi jednak jak do tej pory po drodze.

Więcej zdjęć z Polski i ze świata znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero “rozkręcam się” na tym kanale :)

Lubisz opuszczone miejsca? Odwiedź położony w pobliżu zamek w Łapalicach →.

Więcej o kamiennych kręgach i ich twórcach >>

Źródła:

* Krzysztof Godon – kurator wystawy „Odry, Węsiory, Leśno. Święte miejsca Gotów – mity i rzeczywistość” w wypowiedzi dla PAP: https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C27256%2Cna-sopockim-grodzisku-wystawa-eksponatow-z-gockich-grobow.html

“Kamienne Kręgi Gotów” Alicja i Zofia Breske, Jarosław Ellwart

http://www.mpov.uw.edu.pl/pl/thesaurus/osoby/jordanes-

Informacje na stanowiskach kamiennych kręgów

Artykuł Odry, Węsiory, Leśno – kamienne kręgi w Polsce pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Nie wiem czy Góra Tianmen jest najpiękniejsza. Na pewno jest jednak wyjątkowa, a sposób jej “zwiedzania” nietypowy, co w połączeniu z fenomenalnymi widokami sprawia, że spotkanie z nią może być dużym przeżyciem. Dla mnie było takim na pewno. 

Co zatem sprawia, że góra Tianmen jest jedyna w swoim rodzaju? I czy to prawda, że jest tak przerażająca jak mówią?

Gdzie leży Tianmen Mountain

Góra Tianmen znajduje się niecałe 10 km od miasta Zhangjiajie, w chińskiej prowincji Hunan. Położona jest na terenie parku narodowego o tej samej nazwie, a ważne miejsce w świadomości Chińczyków zajmuje nie tylko ze względu na walory geologiczne czy widokowe, ale i kulturowe.

Podczas gdy w górach zazwyczaj liczyć możemy na lżejszą bądź cięższą wspinaczkę, w przypadku Tianmen celowo używam słowa “zwiedzanie”, gdyż o typowym wspinaniu się czy porządniejszym trekkingu nie może tu być mowy. Piechurzy mogą zatem poczuć spory niedosyt.

A jednak – najdłuższa trasa kolejki linowej, niesamowita grota zwana “Bramą do Nieba”, droga 99 zakrętów, piękny kompleks świątynny, czy spacer po szkle nad przepaścią – oto, co góra Tianmen daje w zamian. I ja uważam, że to uczciwa wymiana.

Kolejka linowa na górę Tianmen – ponoć najdłuższa na świecie

Jednym ze sposobów dostania się w wyższe partie Tianmen Mountain jest wjazd kolejką linową. I to nie byle jaką, bo ponoć najdłuższą na świecie. Niestety kolejka do samej kolejki mogłaby zająć pod względem długości równie wysoką pozycję ;) Porusza się ona jednak sprawnie i w naszym przypadku oczekiwanie nie przekroczyło 45 minut (bywa niestety znacznie gorzej).

Pierwszy etap wycieczki kończy się zajęciem miejsca w ośmioosobowym wagoniku, którym następnie przez około pół godziny pokonujemy trasę blisko 7,5 kilometra. I to jest kosmos. Wagonik z początku łagodnie sunie nad miastem, później coraz wyżej nad górami, by w pewnej chwili pokonać nachylenie niemal 40 stopni. Przed nami wyłania się pionowa ściana Tianmen i okoliczne skalne iglice, a w dole meandruje droga 99 zakrętów – Tongtian (znana również jako Big Gate Road). Widoki są fenomenalne i dość skutecznie odwracają uwagę od dyskomfortu związanego z umiarkowanym lękiem wysokości czy przestrzeni. Jeśli jednak akrofobia doskwiera Wam mocniej, przejażdżka kolejką może okazać się nieco traumatycznym przeżyciem i nawet fakt, że wagoniki zaprojektowano tak by przetrwały trzęsienie ziemi, nie okaże się dostatecznie kojący. 

Podniebny Ogród i trasa nad przepaścią

Wagoniki zmierzają w wysokie partie góry, zwane przez Chińczyków Podniebnym Ogrodem. To tu, wokół pionowych ścian przytwierdzono betonowe płyty, tworzące zawieszony 1400 metrów nad ziemią szlak widokowy. Oplatające górę platformy ciągną się przez około 6 kilometrów, fundując przyjezdnym prawdziwy spacer w chmurach. Cóż, zdarzają się dni że poza nimi niewiele tu widać, szczęśliwie jednak nie trafiliśmy na jeden z nich. Nie wiem czy większe wrażenie zrobiły na mnie niesamowite panoramy, czy widok samej kładki uczepionej pionowych zboczy. To drugie powodowało natomiast pewien dyskomfort, zwłaszcza na początku trasy. Sprawił on, że nie zdecydowałam się na skorzystanie z największej dla niektórych atrakcji – spaceru po szklanych fragmentach kładki.

W trzech miejscach trasy betonowe podłoże zastąpione zostało taflami szkła. Odcinki te są odgrodzone, dodatkowo płatne i tylko dla chętnych. Nie trzeba ich pokonywać by okrążyć górę, co wiele osób przyjmuje z nieskrywaną ulgą ;) I bez tych odcinków spacer dostarcza niesamowitych wrażeń, które psuje jedynie nieco zbyt duży tłok.

Świątynia na górze Tianmen

Jeden ze szlaków Podniebnego Ogrodu prowadzi do okazałej buddyjskiej świątyni pochodzącej z czasów Dynastii Tang, wbudowanej w 870 roku. Dziś niestety nie możemy podziwiać oryginalnych budowli z tamtych czasów, gdyż uległy one zniszczeniu podczas wojny Republiki Chińskiej z Cesarstwem Japonii. Po 1949 roku lokalne władze zadecydowały o odbudowie tego miejsca. Świątynię często spowija gęsta mgła. Nie inaczej było podczas naszej wizyty.

Tianmen Shan – Brama do Nieba i 999 schodów

Najbardziej charakterystycznym punktem góry Tianmen jest znajdująca się na wysokości 1260 m n.p.m. grota zwana Bramą do Nieba. Powstała w wyniku erozji, szeroka na 57 metrów i wysoka na 131,5 metra jest najwyżej położoną tego typu formacją na świecie. Do wyłaniającego się co i raz zza gęstych chmur otworu prowadzi 999 schodów tworzących Drabinę do Nieba (Tianti), a całość przywodzi na myśl portal prowadzący do innego świata. Nie bez powodu zresztą, gdyż według legend ludów prowincji Hunan, Tianmen Shan był królestwem bogów, a przez bramę spoglądali oni na świat ludzi. 

Sposób dostania się z Podniebnych Ogrodów do Bramy do Nieba to chyba największe kuriozum, choć w Chinach takie rzeczy po pewnym czasie już nie dziwią. Otóż trasę pokonuje się ruchomymi schodami osadzonymi w wydrążonym w górze tunelu. I to schodami nie byle jakimi, bo o długości 879 metrów i rozpiętych na blisko 700 metrach. Schody podzielone są na 12 sekcji i pokonują wysokość 340 metrów. Konstrukcja zaprojektowana i wykonana przez firmę China Kangli Elevator została oddana do użytku w 2017 roku.

Symbolika dziewiąki

Liczba schodów Tianti (999), jak i zakrętów drogi Tongtian (99) nie jest przypadkowa. Dziewiątka to bowiem jedna z najważniejszych cyfr w chińskiej symbolice. Oznacza doskonałość oraz mówi o wysokim poziomie rozwoju człowieka. Jej brzmienie tożsame jest z wiecznością i uosabia nierzadko również życie wieczne. Bukiet 99 lub 999 róż ma być dowodem wiecznej miłości. 9, jako najwyższa z cyfr związana była także z osobą cesarza, a wiele konstrukcji w cesarskim pałacu opartych było o jej wielokrotność.

Najbardziej przerażający szlak na świecie?

“Najbardziej przerażający szlak na świecie”, “Przerażająca trasa kolejki linowej”, “Najniebezpieczniejsza droga w Chinach” – na takie tytuły i określenia możecie natknąć się szukając informacji na temat Tianmen Mountain. Czy to stwierdzenia na wyrost? Clickbaity? A może położona w prowincji Hunan góra zasłużyłą sobie na taką (nie)sławę?

Jak wiadomo ile osób, tyle zdań, jednak dla mnie (osoby z powiedziałabym umiarkowanym lękiem wysokości) są to jednak określenia na wyrost.

Za najbardziej przerażające/niebezpieczne uznawane są:

• Wspomniana wyżej kolejka linowa
• Spacer zawieszoną nad przepaścią trasą
• Zjazd drogą Tongtian

Kolejka faktycznie może powodować dyskomfort proporcjonalny do lęku wysokości, jest jednak bezpieczna, a żeby dostać się na górę wcale nie musimy z niej korzystać.

Jeśli chodzi o spacer kładką początek był faktycznie dość trudny, zwłaszcza, że kierunek ruchu wymagał od nas poruszania się po zewnętrznej stronie, a barierki do zabudowanych nie należą. Z każdym metrem było jednak coraz lepiej i w połowie spaceru dyskomfort niemal zniknął. Szklane fragmenty nie są obowiązkowe i da się obejść szczyt dookoła bez stawiania stóp na przezroczystych taflach.

W przypadku Tongtian (Big Gate Road) nie czułam ani odrobiny zagrożenia, a zjazd tą drogą był dla mnie czystą frajdą. Tylko ja dobrze znoszę tego typu atrakcje. Zapewne dla osoby z chorobą lokomocyjną wrażenia będą zgołą odmienne, a w naszym busiku faktycznienie nie wszyscy wyglądali na zachwyconych.

Podsumowując, góra Tianmen nie jest dla każdego. Osobom z dużym lękiem wysokości zalecałabym rozwagę w wyborze tej atrakcji. Choć mogą zrezygnować z kolejki linowej i spaceru nad przepaścią i obejrzeć tylko Bramę do Nieba – tu nie ma raczej żadnych przeciwwskazań.

Osoby nie czujące się na dużej wysokości i ograniczonej przestrzeni dość pewnie mogą czuć się niekomfortowo, a adrenalina skoczy im zapewne nie raz. Jednak miano najbardziej przerażającego szlaku nadano górze w mojej opinii zdecydowanie na wyrost. I bardzo się cieszę, że przed wyjazdem o tym akurat miejscu nie szukałam żadnych informacji. Gdybym przeczytała niektóre z artykułów czy nagłówków, być może nie uwzględniłabym góry Tianmen w planie zwiedzania, co mogłoby się okazać największym błędem tego wyjazdu. 

Góra Tianmen praktycznie

Na koniec jeszcze garść informacji praktycznych i suchych faktów:

• Godziny otwarcia: 8.00 – 18.00 od marca do listopada i 8.30 – 18.00 od grudnia do lutego. Zdarza się, zwłaszcza zimą, że z powodu zbyt silnej śnieżycy lub podmuchów wiatru wstęp na górę nie jest możliwy. Z kolei w sezonie letnim warto wybrać się na wycieczkę z samego rana, gdyż kolejka szybko się wydłuża i pula biletów dostępnych w danym dniu może zostać wyprzedana.
• Cena wstępu to 261 CNY (obejmuje wjazd kolejką linową, wstęp do świątyni oraz przejazd autobusem po Tongtian). Szklane fragmenty trasy są dodatkowo płatne – po 5 CNY, cena obejmuje również wymagane ochraniacze na buty.
• Możliwe warianty dostania się na górę/dół: 1. Wjazd kolejką, zjazd autobusem drogą Tongtian, 2. Podjazd autobusem i zjazd kolejką, 3. Wjazd i zjazd autobusem
• Na górze panuje spory tłok, zdarzają się przestoje, które zwłaszcza gdy idziemy od strony zewnętrznej nad przepaścią, mogą wzmagać dyskomfort.
• Na górze dostępne są ogólnodostępne, bezpłatne toalety, sklepiki oraz restauracje (ceny są jednak sporo wyższe niż w mieście).

Zobacz inne niesamowite górskie krajobrazy w Chinach – Tarasy Ryżowe Longshen >>

Więcej zdjęć z Polski i ze świata znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero „rozkręcam się” na tym kanale :)

Wybierasz się po raz pierwszy do Chin? Przeczytaj informacje, które pomogą odnaleźć Ci się w Państwie Środka →

Artykuł Góra Tianmen – Brama do Nieba i spacer nad przepaścią pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Wyspy Owcze – najpiękniejsze miejsca

WyspaVagar:

Jezioro Sørvágsvatn (zwane też Leitisvatn)

To jedna z wizytówek Wysp Owczych, a zarazem największy akwen archipelagu. O jego wyjątkowości nie przesądza jednak rozmiar, lecz położenie. Jeden z brzegów jeziora niemal styka się z krawędzią skalistego brzegu zawieszonego nad oceanem, sprawiając wrażenie jakby wypełniające skalną półkę jezioro miało wylać się do morza. W jednym miejscu tak się zresztą dzieje za sprawą wodospadu  Bøsdalafossur.

Widok jest naprawdę wyjątkowy, a sama trasa wzdłuż brzegu także bardzo przyjemna. Z początku wiedzie przez trawiaste pustkowia, przechodzące z czasem w szlak nad stromymi, mocno wietrznymi klifami. Najbardziej charakterystyczny z nich, Trælanípan, to tak zwana Ściana Niewolników, z której według podań Wikingowie zrzucali do oceanu irlandzkich jeńców.

Widok na osadę Gásadalur

Charakterystyczny widok przedstawiający wodospad, spływający z klifu otoczonego zielonymi górami to kolejny symbol farerskiego krajobrazu. Uwieczniony przeze mnie różni się nieco od większości ujęć tego miejsca, gdyż zalegające nisko chmury pozbawiły widok szczytu Árnafjall w tle ;) Widoczne w głębi lądu domki to zaś malutka osada Gásadalur, licząca obecnie 12 stałych mieszkańców*. 

Odcięta do 2015 roku przez strome pasmo górskie wioska była jednym z najbardziej odizolowanych skupisk ludzkich. Sytuacja uległa zmianie za sprawą wydrążonego w poprzek góry tunelu, który połączył Gásadalur ze światem. Miejscowość znana jest również z bohaterskiego listonosza. Więcej o jego wyczynach jak i samej wiosce możecie przeczytać we wpisie poświęconym wyspie Vagar >>

Trøllkonufingur – Palec Wiedźmy

Palec wiedźmy (czasem zwany też palcem trolicy) to charakterystyczna formacja skalna widoczna z wielu miejsc na wyspie. Jednym z nich są bezpośrednie okolice domków Kristianshavn, które służyły mi za lokum w czasie wyjazdu. I to właśnie ta perspektywa najbardziej przypadła mi do gustu, choć opinii tej daleko do obiektywizmu. Były może miejsca, z których skałę było widać dokładniej, ale to właśnie tu wybrałam się na spacer pierwszego poranka, tu pierwszy raz poczułam czyste, rześkie farerskie powietrze i tu po raz pierwszy zaparło mi dech. Mimo zatem, że na wyspach są widoki bardziej spektakularne, ten pozostanie dla mnie w czołówce tych najpiękniejszych. Jeśli i Wy chcielibyście budzić się w takiej okolicy, polecam nocleg w Kristianshavn, który możecie zarezerwować tu >>

Największe atrakcje Wyspy Streymoy

Vestmannabjørgini – Klify Vestmanna

Jeśli jak ja jesteście miłośnikami kryminałów, miasteczko Vestmanna może wydać się Wam znajome. To tu Remigiusz Mróz, tworząc pod pseudonimem  Ove Løgmansbø, osadził akcję kryminalnej powieści ukazującej surowe oblicze Wysp Owczych i mroczne sekrety ich zamkniętej społeczności. Jeśli lubicie podążać śladem książkowych bohaterów lub weryfikować opisane miejsca z rzeczywistością, to kolejny powód, by zawitać w tej malowniczej miejscowości. Pierwszym z nich powinien być jednak rejs na Vestmannabjørgini, czyli Klify Vestmanna, biorący początek w malutkim porcie przy budynku lokalnej informacji turystycznej.

Vestmannabjørgini to królestwo strzelistych klifów, szkierów i obmywanych wodą formacji skalnych o rozmaitych kształtach. Podczas trwającego dwie godziny rejsu krajobraz zmienia się wielokrotnie, lecz i tak znacznie rzadziej niż aura. Z początku nadmorskie wzniesienia są dość rozległe. Na ich trawiastych szczytach wypasają się owce, które mimo zaskakujących wspinaczkowych umiejętności, zdobywanie pożywienia ryzykują życiem. W miarę oddalania się od portu krajobraz staje się coraz bardziej urozmaicony, ale i mroczny. Klify robią się coraz wyższe i bardziej strome (niektóre sięgają 500 m n.p.m.), i wraz z przybrzeżnymi formacjami tworzą  skalne labirynty, które nasz szyper pokonuje z godną podziwu precyzją.

Porywisty wiatr funduje nam istną huśtawkę, a woda chlustająca z nieba momentami zasłania widoki. Na szczęście ulewy, choć silne, podczas naszego rejsu są tylko chwilowe, a w połączeniu z wychodzącym co i raz słońcem tworzą idealną mieszankę. Lepszej aury chyba bym sobie nie wymyśliła. Warto zaznaczyć, że aby rejs doszedł do skutku trzeba mieć nieco szczęścia, gdyż bywają one odwoływane właśnie ze względu na pogodę. 

Klify Vestmanna to ważne miejsce dla ornitologów i miłośników wszelkich skrzydlatych, są bowiem jednym z najważniejszych siedlisk atlantyckich ptaków. Rejs kosztuje około 300 DKK w zależności od formy rezerwacji. Więcej o cenach na Wyspach Owczych >>

Tórshavn – stolica Wysp Owczych

Miejsce, której nazwa oznacza Port Thora, to stolica i największe miasto archipelagu. Warto zobaczyć tu starówkę czy bramę wykonaną ze szkieletu grindwala, jednak to co w skali wysp jest tu naprawdę unikalne to stary cmentarz.

Wyspy Owcze właściwie pozbawione są drzew. Spotkać można tylko te zasadzone, a jedne z najpiękniejszych znajdują się właśnie na cmentarzu w Thorshavn.

Więcej o farerskiej stolicy >>

Kirkjubøur – najważniejsze miasto w średniowieczu

Ta niepozorna, choć pięknie położona wioska była niegdyś ważnym portem Wysp Owczych, a także siedzibą biskupstwa i duchowym centrum archipelagu. Kres wysokiej pozycji miasta położył potężny sztorm, który w XVI wieku dosłownie zmył z ziemi większość budynków. Do dziś zachowało się jednak skupisko pomalowanych na czarno domostw należących do XI-wiecznej farmy Kirkjubøargarður. Jeden z tych domów, Kirkjubøargarður, uważany jest za najstarszy stale zamieszkany drewniany dom na świecie.

Dom, jak reszta farmy pochodzi z XI wieku. Początkowo należał do biskupstwa, jednak w 1550 roku wszedł w posiadanie rodziny Patturson, która dzierżawi do dziś zarówno budynek jak i najbliższą okolicę. Wielu członków rodziny Patturson należy do znanych i szanowanych na wyspach, wśród nich kilku pisarzy, podróżników, polityków jak i pierwsza znana na archipelagu feministka – Súsanna Helena Patturson.

Charakterystycznymi budowlami Kirkjubøur są także:

Kościół św. Olafa z 1110 roku będącym najstarszym kościołem na Farojach, w którym do tej pory odbywają się nabożeństwa.

Katedra Magnusa z 1300 roku, zwana także Mururin (mury). Jest największym średniowiecznym zabytkiem na Farojach i jedynym budynkiem w stylu gotyckim. Nie jest pewne, czy jej budowa została kiedykolwiek ukończona.

W XII wieku właścicielką ziem wokół Kirkjubøur była niejaka Gæsa, córka właściciela rozległych terenów na wyspie Streymoy. Pewnego dnia została przyłapana na jedzeniu mięsa w czasie postu, za co ukarano ją konfiskatą majątku na rzecz kościoła oraz wygnaniem. Nowe życie zaczęła prowadzić na Vagar w okolicach dzisiejszego Gásadalur. To ponoć od jej imienia pochodzi nazwa osady.

Saksun – bardziej sielsko nie będzie

Nie ma chyba na całych Wyspach Owczych wioski bardziej sielskiej niż Saksun. Położoną w dolinie Saksunandalur osadę otaczają malownicze wzniesienia przecinane co i raz nićmi wodospadów. Pierwsze doniesienia na temat Saksun pochodzą z XIV wieku, jednak najstarsze zachowane budynki pochodzą z wieku XVII. Tworzą one gospodarstwo rolne Dúvugarður, pełniące jednocześnie rolę niewielkiego muzeum. Są one idealnym dopełnieniem tutejszego krajobrazu, tworząc wraz z nim idylliczny wręcz obrazek. 

Inne charakterystyczne ujęcia Saksun ukazują niewielki biały kościółek na tle gór i niebieskiej laguny. Co ciekawe, nie został on zbudowany w tym miejscu, a mieszkańcy osady, by go odwiedzić, musieli udać się drogą przez góry do położonej 8 km dalej miejscowości Tjørnuvík, gdzie pierwotnie znajdowała się świątynia. W 1858 roku kościół rozebrano i przeniesiono w obecne miejsce, nadając mu także nową nazwę, Saksunar Kirkja. Z Saksun do Tjørnuvík nadal wiedzie stary górski szlak, oznaczony kamiennymi stożkami. Warto nim podążyć, bo to kolejne miejsce, które widokowo powinno zaspokoić i tych bardziej wymagających.

Sielankowy wygląd osady nie jest jednak w stanie zatrzymać w niej mieszkańców, migrujących do większych miasteczek. Z każdym rokiem Saksun coraz bardziej się wyludnia. W 2019 roku pozostaje tu zaledwie 8 mieszkaców *

Wyspa Eysturoy

Gjógv

Nazwa miasteczka Gjógv oznacza wąwóz wypełniony wodą. Nawiązuje ona do skalnej rozpadliny, nad którą założono osadę. Gjógv leży również u podnóży najwyższego wzniesienia Wysp Owczych – Slættaratindur. Z mierzącego 882 metry szczytu rozciągają się wspaniałe widoki i przy dobrej pogodzie dostrzec można Vatnajökull, największy lodowiec Islandii. Tyle teorii. W praktyce pogoda rzadko kiedy bywa tu odpowiednia i najczęściej ze szczytu nie widać nic :)

Mimo malowniczego położenia, w Giogv mieszka tylko 30 osób. 11 kobiet i 19 mężczyzn. Troje dzieci uczęszcza do działającej od 1884 roku szkoły. Kiedyś zaludnienie było tu większe, jednak wskutek znacznej izolacji i braku choćby podstawowych usług, wioska zaczęła się wyludniać. W Giogv nie ma nawet sklepu, a po zakupy mieszkańcy muszą dojeżdżać do oddalonego o 14 km Eiði.

Więcej o Giogv i wyspie Eysturoy >>

Piękne zakątki Wyspy Bordoy

Klaksvik – port otulony górami

Klaksvik, położony w poludniowo-zachodniej części wyspy Bordoy, to drugie największe miasto na Farojach. Pod tym względem umiejscowiło się zaraz za stolicą, którą w moim odczuciu wyprzedza jednak pod względem położenia jak i walorów widokowych. Osadnictwo w rejonie Klaksviku sięga czasów wikińskich, a tutejszy port był niegdyś najważniejszym portem na wyspach. Dziś  jego pozycja nadal jest wysoka, a położenie bardzo urokliwe. Tutejszą przystań z każdej strony osłaniają lądy, z których większość stanowią malownicze pasma górskie. Klaksvik to zatem dogodny punkt wypadowy w okoliczne góry, jak i północne wyspy archipelagu – Kolsay i Nolsoy. Więcej o Klaksvik i alkoholu na Wyspach Owczych >>

Opuszczona wioska Múli

Muli to maleńka osada położona w północnej części archipelagu. Założona została najprawdopodobniej w XIV wieku i jest jedną z najstarszych wiosek w regionie. Mimo to najpóźniej doczekała się podłączenia do sieci elektrycznej i budowy drogi dojazdowej. Jednak ani usuwanie niedogodności ani przepiękne położenie nie uchroniło osady od stopniowego wyludnienia. W 2000 roku Muli miało czterech stałych mieszkańców, zaś 10 lat później dwóch. Obecnie nie ma już ani jednego stałego osadnika, choć część dawnych mieszkańców lub ich potomków odwiedza wioskę bądź spędza tu wakacje. 

Według farerskich podań wioskę tę zamieszkiwał niegdyś jeden z najsłynniejszych miejscowych magów, Guttormur í Múla. Siłę swych mocy  objawił między innymi budując mur w pobliżu miejscowości Kirkjubøur, w czym nie byłoby nic dziwnego gdyby nie fakt, że gdy kamienie same z hukiem lądowały jeden na drugim, Guttormur í Múla oddawał się szydełkowaniu w zaciszu swej chaty. Poznawszy moc maga mieszkańcy archipelagu przybywali do niego z prośbą o nadprzyrodzoną interwencję w rozwiązywaniu ich problemów. Wspomina o tym również Maciek na stronie Farerskie kadry, gdzie możecie znaleźć wiele farerskich historii >>

Dwa z tutejszych domów przetransportowane zostały do Duńskiego Muzeum Narodowego w Kopenhadze.

Wyspa Suðuroy i jej piękne zakątki

Hvannhagi – klify, jezioro i Lítla Dímun

Szlak wiodący przez Hvannhagi zaczyna się niepozornie. Przechodzimy przez bramkę prowadzącą na pole i tylko znak z napisem Hvannhagi świadczy o tym, że zmierzamy oglądać coś poza dywanami traw. Wydeptana ścieżka prowadzi coraz wyżej, ze szczytu zaś rozciąga się wspaniały widok na wyspy Lítla Dímun, Stóra Dímun i Sandoy, a także wyrastające przed nami klify. Idąc wzdłuż nich dochodzimy do otoczonego wzgórzami jeziora, które niemal styka się z morzem. 

Geolodzy nazywają ten obszar geologicznym Eldorado, gdyż miejsce znane jest z interesujących zjawisk geologicznych. W okolicach jeziora do dziś możemy oglądać kamienie z olbrzymich lawin skalnych, które runęły w dół Hvannhagi kilka tysięcy lat temu. 

Beinisvørð – najwyższy klif Suðuroy

Beinisvørð to jedna z najważniejszych atrakcji wyspy Suðuroy. Sięgające 470 metrów pionowe klify są drugimi co do wysokości na archipelagu (zaraz po wymienionymi już wyżej Klifami Vestmanna). Niesamowicie porywisty wiatr uniemożliwił nam podejście do ich krawędzi, co nie przeszkodziło w zachwycaniu się okolicą. 

Niegdyś mężczyźni z okolicznej wioski Sumba ryzykowali życiem i schodzili w dół klifu w poszukiwaniu jaj morskich ptaków, służących im za pożywienie. Wielu z nich nie wracało z karkołomnej wyprawy.

Klify inspirowały też miejscowych malarzy i poetów. Dziś zdobią także rewers banknotu 50 kr.

On the road – drogi na Wyspach Owczych

Opisując najpiękniejsze miejsca wysp Owczych nie sposób nie wspomnieć o miejscowych drogach. Panuje wśród nich prawdziwa różnorodność. Proste i mocno kręte, położone w dolinach czy wzdłuż strzelistych klifów, otulone trawą i obmywane prysznicem wodospadów – niemal wszystkie to wspaniała przestrzeń i niezwykłe widoki na farerską przyrodę i wtopione w nią miasteczka.

Poszczególne wyspy archipelagu mogą wydawać się do siebie podobne. I pod wieloma względami takie są. Każda z nich ma jednak miejsca, ludzi i historie, czyniące ją jedyną w swoim rodzaju. We wpisie tym skupiłam się na najpiękniejszych moim zdaniem zakątkach wysp Vagar, Streymoy, Eysturoy, Bordoy i Suðuroy. Jestem ciekawa czy któryś z nich i Wam przypadł do gustu.

• Zajrzyj także do kameralnej stolicy – Thorshavn >>
• Przydatne informacje praktyczne >>
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd na Wyspy Owcze >>
• A wszystkie moje wpisy o archipelagu znajdziesz tu >>

Źródła:

* Statistics Faroe Islands http://www.hagstova.fo/en
“81:1. Opowieści z Wysp Owczych”, Marcin Michalski i Maciej Wasielewski

Artykuł Najpiękniejsze miejsca na Wyspach Owczych – rajskie oblicze Północy pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Thorshavn jest największym i najgęściej zaludnionym miastem Wysp Owczych. Jest także ich centrum gospodarczym, kulturalnym i rozrywkowym. I choć mieszka tu co czwarty Farer, miasto z populacją liczącą około 13 000 mieszkańców (porównywalną do podwarszawskiego Brwinowa czy Błoni) mieści się w czołówce najmniejszych stolic świata. Musicie jednak wiedzieć, że na tle farerskich wiosek i miejscowości zamieszkałych przez kilkanaście czy kilkadziesiąt osób, Port Thora jawi się jako prawdziwa metropolia. Metropolia bez wieżowców, multipleksów, z czterema znakami sygnalizacji świetlnej, którą w przeciwieństwie do większości stolic, da się zwiedzić po prostu spacerem.

Co zobaczyć w Torshavn

Port – okno na świat

W przypadku krajów wyspiarskich jednymi z najważniejszych punktów na miejskich mapach są porty. Nie inaczej jest w Thorshavn. To farerskie okno na świat i miejsce importu i eksportu towarów. Stąd wypływa również prom MS Norröna linii Smyril Line, obsługujący drugie najdłuższe połączenie promowe na świecie, łączące Danię z Islandią przez Wyspy Owcze (najdłuższe na świecie odbywa się na linii Omsk – Salekhard, gdzie przepłynięcie 2783 km zajmuje 6-8 dni).

Tinganes – najstarsza część miasta

Tinganes to najstarsza część miasta i siedziba najwyższych władz. To niewielka przestrzeń usiana czarnymi i czerwonymi domkami, których dachy pokryte są trawą. Mimo, że w miejscu tym przebywają wysoko postawione osoby społeczności, próżno szukać tu wysokich ogrodzeń czy strażników. 

Na terenie dzisiejszego Tinganes zbierał się niegdyś farerski parlament (Logting), którego zalążki datuje się na 825 rok – czas gdy w większości miejsc na świecie nawet o takiej formie nie myślano. Zgromadzenia wolnych mężczyzn decydujące o sprawach istotnych dla społeczności (zwane Tingami) były jednak dość powszechne w kulturze skandynawskiej. Miały one służyć wymianie informacji a także rozstrzygać spory między mieszkańcami.

Główną ulicą miasta jest Niels Finsens gøta, przy której mieści się najwięcej sklepów, a także informacja turystyczna. Jednak w Torshavn, jak w każdym innym mieście, warto też skręcić w mniejsze uliczki i bez pośpiechu, bez mapy, odkrywać co kryje się za kolejnym rogiem.

Tak dotrzeć można choćby do bramy i ogrodzenia wykonanego w całości ze szkieletu grindwala, czy na niezwykle klimatyczny stary cmentarz.

Farerski cmentarz

Jak dotrzeć do Thorshavn

Stolica Wysp Owczych położona jest na południu największej i najbardziej zaludnionej wyspy archipelagu, Streymoy. Zdziwi się jednak ten, kto spodziewa się uświadczyć tu lotnisko. Położone jest ono na sąsiedniej wyspie Vagar (więcej o wyspie Vagar i samym lotnisku >>), z której na Streymoy dostaniemy się samochodem lub autobusem, pokonując płatny podwodny tunel. Z wyspy na wyspę dostać możemy się także helikopterem. Przeloty są tu jednymi z najtańszych w Europie, nie są bowiem traktowane jak atrakcja, a raczej zwykły wewnętrzny środek transportu. 

Stolica Wysp Owczych to także dobry punkt wypadowy w inne części archipelagu i ich krajobrazowe perełki:

• Najciekawsze miejsca na wyspie Vagar →
• Najładniejsze miejsca na wyspie Eysturoy →
• Informacje praktyczne o Wyspach Owczych →
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd →
• Odwiedź miasto Klaksvík i lokalny browar →

Artykuł Thorshavn – czym zaskakuje kameralna stolica Wysp Owczych? pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Czechy – atrakcje mniej znane

Pańska Skała

Ta przyrodnicza ciekawostka znajduje się bardzo blisko polskiej oraz niemieckiej granicy, na terenie Gór Łużyckich. Pańska Skała jest najstarszym w Czechach rezerwatem geologicznym i jednym z najstarszych rezerwatów tego typu w Europie. Formacja swój oryginalny wygląd zawdzięcza przede wszystkim wysokim na 20 metrów bazaltowym słupom o pięciobocznym i sześciobocznym przekroju górującym nad okolicą..

Bazalt powstał w wyniku działalności wulkanicznej około 30 milionów lat temu. Wydobywająca się z głębi ziemi lawa zastygła w kominie wulkanicznym zamiast wypłynąć na zewnątrz, a erozja i inne procesy geologiczne dokończyły dzieła. Niegdyś funkcjonował tu również kamieniołom i to właśnie za jego sprawą odsłonięto słupową formację wyglądem przypominającą kamienne organy. Varhany to zresztą inna nazwa Pańskiej Skały.

Położenie Pańskiej Skały może nieco zaskakiwać. Jest dostępna niemalże z ulicy (dzieli je raptem parę minut na piechotę). W pobliżu znajduje się parking, co czyni ją jeszcze łatwiej dostępnym celem wycieczek. Formację można obejść dookoła jak i wspiąć się po jej zboczach. Najładniej prezentuje się jednak od strony położonego u jej stóp jeziora, w którym odbijają się bazaltowe słupy.

Pańska Skała była niegdyś świadkiem tragicznej historii dwójki przyjaciół, którzy zamarzli tu mroźnej nocy 1739 roku. Ofiary upamiętnia postawiony nieopodal słup maryjny.

Palenie Czarownic

Gdy wracaliśmy spod Pańskiej Skały spostrzegliśmy, że w otoczeniu coś się zmieniło. Na pobliskim trawniku wyrósł wysoki stos drewna. W miarę jak przemieszczaliśmy się w stronę naszej kwatery stosów przybywało, a wraz z nastaniem zmierzchu zaczęły one płonąć. Jeden z nich płonął zresztą tuż przy naszym miejscu zamieszkania, a wokół niego zebrała się już całkiem pokaźna gromada. Nasi gospodarze zasugerowali nam zaopatrzenie się w trunki i dołączenie do zebranego towarzystwa. Jak się okazało, tak mieliśmy rozpocząć obchody Nocy Czarownic.

Noc Czarownic, zwana także nocą Filipojakubską przypada na 30 kwietnia/1 maja i wywodzi się z czasów pogańskich. Według ówczesnych wierzeń noc przedmajowa była czasem działania złych mocy i królowania na ziemi duchów, wiedźm i czarownic, które licznie zlatywały się wówczas na sabaty. Ludzie, by chronić siebie i dobytek, wywieszali w obejściach krzyże, kredę i pąki ziół. Nic nie zapewniało jednak lepszej ochrony niż ogień, dlatego na wzgórzach rozpalano wielkie ogniska.

W Czechach tradycje związane z tym pogańskim zwyczajem przetrwały do dziś. 30 kwietnia w całym kraju ustawiane są wysokie stosy drewna zmieniające się nocą w wielkie płomienie. Towarzyszą im spotkania, zakrapiane imprezy i jarmarki, a na stosach płoną gdzieniegdzie kukły czarownic i stare miotły.

Choinki na palach

Przebywając w Czechach w czasie majówki w wielu miasteczkach dostrzec również można choinki umieszczone na wysokich palach, przyozdobione kolorowymi wstążkami. Drzewko symbolizuje leśnego ducha, którego sprowadza się do wioski i ozdabia, by zapewnił błogosławieństwo mieszkańcom. Niekiedy wskazuje się także na ich powiązane ze stawianymi między innymi w Polsce słupami majowymi, umieszczanymi przez zalotników przed domami swych wybranek.

Memento mori – Kaplica czaszek w Kutnej Horze

Choć położony w miejscowości Kutna Hora kościół cmentarny Wszystkich Świętych znany jest powszechnie jako Kaplica Czaszek, nazwa traktuje zgromadzony tu arsenał szczątków bardzo wybiórczo. Wnętrze świątyni wypełniają bowiem także miednice, piszczele, kręgi, żebra czy łopatki. Właściwie cały wystrój kaplicy, począwszy od ołtarzy na żyrandolach kończąc, tworzą poskładane w różnych konfiguracjach części szkieletu, a w kilku miejscach piramidy z ludzkich szczątków piętrzą się aż pod sufit.

Skąd tyle materiału na tutejsze dekoracje (szacuje się, że wnętrze kaplicy wypełnia ponad 40 000 kości)? Musicie wiedzieć, że w średniowieczu cmentarz w Sedlcu (dzielnica w której położony jest kościół) stał się miejscem bardzo pożądanym dla złożenia swych zwłok. A to za sprawą opata Jędrzeja, który przywiózł tu garść ziemi prosto z Jerozolimy. Gdy wieść o rozsypaniu “świętej ziemi” na cmentarzu zatoczyła szersze kręgi, wielu Czechów, Bawarów czy Polaków zapragnęło właśnie tu udać się na wieczny spoczynek. Reszty dopełniły wojny husyckie, wojna 30-letnia i epidemia dżumy.

Po wojnach husyckich przepełniony cmentarz zrekonstruowano, a szczątki składano w wysokie piramidy, które po dezynfekcji i wybielaniu w chlorowanym wapnie wykorzystano w aranżacji Kaplicy Czaszek.

Podobnych kościstych przybytków jest w Europie więcej. Znajdziemy je między innymi we Francji, we Włoszech, w Portugalii, a także w Polsce (Kaplica Czaszek w Kudowie Zdrój).

Lukova i kościół św. Jerzego

Pozostając w pokrewnych tematach, przenieśmy się do świątyni niemniej ciekawej. To górujący nad wioską Lukova, wybudowany w XIV wieku Kościół Świętego Jerzego (Kostel sv. Jiri).

Gdy w 1968 roku dach kościoła zawalił się podczas ceremonii pogrzebowej, wierni przestali go odwiedzać. Nad opuszczonym i niszczejącym budynkiem zawisło widmo wyburzenia.

Z pomocą Kościołowi św. Jerzego przyszła sztuka, a konkretnie lokalny artysta – Jakub Hadrava i jego nietypowa instalacja. Nakładając białe płótna na gipsowe posągi uzyskał postaci 32 zjaw zasiadających w kościelnych ławach. Instalacja o nazwie “My Mind” symbolizuje zamieszkujących rejony wsi Lukova Niemców sudeckich, stanowiących przed II wojną światową liczną na tych terenach grupę.

Budynek znany obecnie jako kościół duchów przyciąga turystów, a wraz z nimi pieniądze, które pokrywają koszty renowacji. Wśród mieszkańców Czech pozostaje jednak atrakcją raczej mało znaną.

Więcej zdjęć, informacji o kościele i zasadach jego zwiedzania znajdziecie tu >>

Czeski Sloup

Nieopodal Novego Dworu, tuż przy granicy tłumnie odwiedzanej Czeskiej Szwajcarii leży czeski Sloup. To mała miejscowość, którą niewielu przyjezdnych zaszczyca swą obecnością. Może dlatego, że nie wiedzą o atrakcjach, jakie skrywa to miejsce. Najciekawsza z nich widoczna jest już z daleka. To strome, skaliste wzgórze górujące nad okolicą, na którego szczycie dostrzec można zamkową zabudowę. Historia zaanektowania skały przez człowieka sięga XIII wieku, kiedy to wykute w niej groty służyły mu za schronienie. Najpierw formacja była zatem naturalną warownią, na której z czasem wzniesiono obronny zamek. Z upływem czasu miejsce to zostało z kolei przystosowywane do potrzeb coraz częściej przybywających pielgrzymek, by w końcu zaczęło pełnić głównie funkcje sakralne.

Usytuowana w meandrach rzeki warownia pełna jest wąskich korytarzy, stromych kamiennych schodów i tarasów widokowych, z których rozciąga się widok na malowniczą okolicę. Na jednym z tarasów napotykamy posąg mnicha wypatrującego przez lunetę czegoś w oddali. To rzeźba upamiętniająca Samuela Görnera, miejscowego pustelnika, który w 1718 roku wyciosał w pobliskich skałach jaskinię i żył w niej przez 17 lat, zajmując się wytwarzaniem i polerowaniem szkieł do okularów, lunet i lornetek. Grota, co zapewne nie dziwi, zwie się dziś Jaskinią Samuelową. Skały w okolicach Sloupu skrywają zresztą wiele jam i zakamarków, jak choćby Cygańskie Jaskinie (małą i wielką), Pusty Kościół, Lisie Dziury, Borsuczą Dziurę, czy Jaskinię Szwedzką.

Lesní Divadlo – teatr leśny

To nie koniec ciekawych miejsc w okolicy. Niespełna kilometr na południe od Sloupu znajdziemy kolejne z nich. To leśny teatr – Teatr Lesní divadlo, wybudowany w płytkim skalistym zagłębieniu w głębi lasu. Kuluary skryto za skalnym masywem, zaś scenę wieńczy cylindryczna wieża połączona kamiennym murem ze skalnym masywem, w którym wykuto również przejścia i tunele.

Teatr wybudowano w 1921 roku i uroczyście zainaugurowano sztuką Gerharda Hauptmanna “Zatopiony Dzwon”. Widownia była wówczas w stanie pomieścić aż 1600 widzów. W latach 60-tych teatr zaczął odchodzić w zapomnienie i niszczał aż do roku 2004, kiedy to poddano go renowacji. Obecnie widownia jest w stanie pomieścić znacznie mniej widzów niż kiedyś (około 250), jednak w miesiącach letnich regularnie odbywają się tu spektakle.

Dolský mlýn

Choć Dolský Mlýn położony jest w dość tłumnie odwiedzanej Czeskiej Szwajcarii, zazwyczaj nie spotkamy tu licznych przyjezdnych. Tutejsze gwiazdy, z Pravčicką Bramą na czele, odwracają uwagę od mniej znanych zakątków okolicy.

Szlak do Dolskiego Młyna położony jest nieopodal miejscowości Vysoká Lípa i wiedzie kilkaset metrów w dół, co po nazwie sądząc raczej nie dziwi. Trasa przebiega wśród wysokich skalnych bloków coraz liczniej wyrastających z leśnego podszycia. Sam młyn wybudowano w zakolu rzeki Kamenice płynącej pośród malowniczych kanionów skalnych. Pierwsze o nim wzmianki pochodzą z pierwszej połowy XVI wieku i mówią o tym, że młyn napędzany był trzema kołami. Wygląd i położenie w środku lasu czyniły go budowlą dość tajemniczą. Do tego stopnia, że dorobił się swej mrocznej legendy.  

Głosi ona, że w XVI wieku syn urzędującego tu młynarza wyruszył w świat. Podczas podróży wzbogacił się i po latach postanowił wrócić w rodzinne strony. Czas zmienił go nie do poznania, ale w pobliskim barze przyznał się kim jest i opowiadał o wieloletnich wojażach. U rodziców w młynie szukał jednak schronienia jako zbłąkany podróżny. Chciał zrobić im niespodziankę i ujawnić tożsamość dopiero rano. Nie zdążył, gdyż zaślepieni złotem rodzice zabili go i obrabowali, a zwłoki zakopali w lesie. Gdy następnego dnia do młynarza przybył rolnik i zapytał czy raduje go powrót syna, ten zrozumiał skalę pomyłki i samego czynu. Zabił się tego samego dnia, a jego żona postradała zmysły. Od tamtej pory okolice młyna były areną niewytłumaczalnych zjawisk, a do dziś błąka się po okolicy tajemnicza istota utożsamiana z zamordowanym synem młynarza. Jeśli jednak legendy nie działają zbyt mocno na waszą wyobraźnię, możecie pokręcić się w pobliżu, bo znaleźć można tu kilka bunkrów sprzed II wojny światowej i ciekawych formacji skalnych.

Opuszczone skalne domy

Na koniec chyba najmniej znana z wymienionych czeskich atrakcji, a zarazem jak dla mnie jedna z ciekawszych.

Otóż wspomniany wcześniej Samuel Görner i jego sposób na życie nie są przypadkiem odosobnionym, a adaptowanie skał i jaskiń na warunki mieszkalne ma w Czechach długą tradycję. I co ciekawe, choć dziś już opuszczone, skalne domy zamieszkiwane były jeszcze nie tak dawno temu. Schronienia w łatwo poddającym się obróbce piaskowcu szukała przede wszystkim uboga ludność, nie mogąca sobie pozwolić na bardziej typowe lokum. Dawały również schronienie zbiegom czy włóczęgom. Skalne domostwa rozpowszechnione były zwłaszcza na Kokořínsku, a ich dobrze zachowane pozostałości odnaleźć można w lasach i miasteczkach regionu, choć bywają dobrze ukryte. Na razie udało mi się znaleźć kilka z nich, a więcej zdjęć i informacji znajdziecie w kolejnym wpisie.

Region Kokorinsko skrywa również niezwykłe skalne rzeźby, o których przeczytacie u Natalii i Łukasza >>

Wymienione powyżej miejsca i obyczaje to oczywiście ledwie wycinek czeskich ciekawostek. Jeśli znacie inne miejsca w Czechach, które warto według Was odwiedzić, podzielcie się w komentarzu. Chętnie przyjmę inspiracje w podobnych klimatach :)

A jeśli szukasz podobnych wpisów, zajrzyj również do:

• Mniej znanych atrakcji Panamy >>
• Tajemniczego Nowego Jorku >>
• Opuszczonych miast USA >>
• Ciekawych miejsc na Sri Lance >>

Artykuł Czechy – mniej znane atrakcje, których nie warto przegapić pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Kościół w Lukovej – historia

Podczas wojen husyckich kościół uległ zniszczeniu, a w wieku XIX przebudowano go w stylu neoromańskim i gotyckim. Od tamtej pory budowla niszczała, a w 1968 roku jej dach zawalił się podczas ceremonii pogrzebowej. Świątynia już wcześniej cieszyła się nie najlepszą sławą, a mieszkańcy wierzyli, że ciąży nad nią klątwa. Incydent na pogrzebie przypieczętował te przypuszczenia, a wierni przestali odwiedzać świątynię, która od tamtej pory popadała w coraz większą ruinę. Nad opuszczonym kościołem zawisło widmo wyburzenia.

Cała nadzieja w sztuce – duchy Jakuba Hadravy

Z pomocą kościołowi św. Jerzego przyszła sztuka. W 2012 roku lokalny student i artysta, Jakub Hadrava, wypełnił jego wnętrza nietypową instalacją. Nakładając białe płótna na gipsowe posągi uzyskał postaci 32 zjaw zasiadających w kościelnych ławach. Instalacja o nazwie “My Mind” symbolizuje zamieszkujących rejony wsi Luková Niemców sudeckich, stanowiących przed II wojną światową dość liczną na tych terenach grupę.

Budynek znany obecnie jako kościół pełen duchów przyciąga turystów, a wraz z nimi pieniądze, które pokrywają koszty renowacji.  

Zwiedzanie Kościoła Św. Jerzego

Kościół można odwiedzić po wcześniejszej telefonicznej rezerwacji. Informacje na ten temat dostępne są na oficjalnej stronie >>

Warto śledzić aktualne godziny otwarcia i dodatkowe informacje, gdyż podczas prac renowacyjnych budynek jest okresowo wyłączany ze zwiedzania. A głupio byłoby pocałować klamkę.

Głupio też przyjechać nie do tej Lukovej co trzeba, a wierzcie mi, może się zdarzyć ;). Wioski Luková są w Czechach dwie – jedna około 30 kilometrów od polskiej granicy, na południe od Kotliny Kłodzkiej.  Druga niedaleko Pilzna. Jeśli Waszym celem będzie wyżej opisany kościół, kierujcie się na Pilzno.

Więcej zdjęć ze świata i z Polski znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero „rozkręcam się” na tym kanale :)

Jeżeli lubisz budynki sakralne w nietypowej odsłonie, odwiedź również

• kościół ewangelicki w Żeliszowie >>

A jeśli spodobały Ci się duchy z Lukovej, może zobaczysz chętnie również te w Rhyolite, niemal u wrót gorącej Doliny Śmierci >>

• Luková, kościół św. Jerzego – cała nadzieja w sztuce… i duchach pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.
  ]]> https://szwedacz.com/kosciol-sw-jerzego-lukova-duchy/feed/ 3 https://szwedacz.com/herbata-na-sri-lance-pociagiem-przez-hill-country/ https://szwedacz.com/herbata-na-sri-lance-pociagiem-przez-hill-country/#comments Thu, 04 Apr 2019 16:33:19 +0000 https://szwedacz.com/?p=13701 Sri Lanka to urodzajna wyspa, na której uprawianych jest wiele gatunków roślin. To między innymi kauczukowce, palmy kokosowe, ananasy, tytoń, trzcina cukrowa oraz przyprawy, takie jak cynamon, pieprz, gałka muszkatołowa

  Artykuł Herbata na Sri Lance. Pociągiem przez Hill Country. pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> Sri Lanka to urodzajna wyspa, na której uprawianych jest wiele gatunków roślin. To między innymi kauczukowce, palmy kokosowe, ananasy, tytoń, trzcina cukrowa oraz przyprawy, takie jak cynamon, pieprz, gałka muszkatołowa czy kardamon. Jednak królową tutejszych upraw, z którą niewątpliwie kojarzy się Sri Lanka, pozostaje herbata. Jest głównym i najbardziej znanym towarem eksportowym wyspy, a jej plantacje zajmują dwie piąte powierzchni wszystkich tutejszych upraw.

  Herbata na Sri Lance

  Cejlońska herbata doceniana jest od dawna, a kraj mimo tak niewielkiej powierzchni (65 610 km²) zajmuje czwarte miejsce na świecie pod względem jej zbiorów (po Chinach, Indiach i Kenii). Nie zawsze jednak tak było. Sadzonki herbaty sprowadzili z tu indyjskiego stanu Asam Brytyjczycy w drugiej połowie XIX w, tuż po tym, jak zaraza zniszczyła uprawianą przez nich wcześniej kawę.

  Sekret wysokiej jakości cejlońskiej herbaty tkwi w doskonałych warunkach do jej uprawy, przede wszystkim jednak w sposobie zbierania liści. Podczas gdy w wielu miejscach na świecie używa się do tego celu maszyn, na Sri Lance nadal pracę tę wykonuje się ręcznie. Umożliwia to bardzo precyzyjną selekcję, by do suszenia trafiały tylko najlepiej nadające się do tego celu liście.

  Zbiory herbacianych liści

  Wysoka jakość ma jednak swoją cenę i okupiona jest ciężką pracą kobiet na plantacjach. Zbieraniem herbaty (jak wcześniej kawy) trudnią się przede wszystkim Tamilki, sprowadzone przez Brytyjczyków po tym jak Syngalezki odmówiły wykonywania tego zadania. Mimo upływu lat i zmiany sytuacji politycznej, nadal to właśnie one są najliczniejszymi pracownicami herbacianych plantacji. Od bladego świtu krążą wśród krzewów, zbierając do 20 kg liści w ciągu dnia! 

  Kobiety zrywają tylko najmłodsze, jasnozielone listki wraz z nierozwiniętym pączkiem, które rosną na szczycie herbacianego krzewu. Wymaga to zarówno wiedzy, jak i cierpliwości oraz sprawności manualnej. Wyselekcjonowane liście poddawane są procesom suszenia, rolowania i fermentacji. Dopiero tak przygotowany susz trafia na aukcje, na których zaopatrują się w niego światowi producenci.

  

  

  

  

  Czarna, zielona i biała – co różni rodzaje herbaty

  Choć mogłoby się wydawać inaczej, herbatę czarną, zieloną jak i białą pozyskuje się z tego samego typu herbacianego krzewu. Różni je tylko to, co dzieje się z liśćmi po zerwaniu.

  • Czarna herbata to liście w pełni sfermentowane. Zostają poddane więdnięciu, skręcaniu, fermentacji, a po wysuszeniu mogą trafić do sklepów.
  • Liście herbaty zielonej poddawane są utlenianiu, a także suszeniu i podgrzewaniu, co zapobiega rozpoczęciu się procesów fermentacyjnych, dzięki czemu zachowują zielona barwę.
  • Białą herbatę wytwarza się z nierozwiniętych, herbacianych pączków, pozostawianych do zwiędnięcia, a następnie suszonych.

  Herbaciane wzgórza pokryte przystrzyżonymi krzewami to jeden z najbardziej charakterystycznych, a także najpiękniejszych lankijskich krajobrazów. Wspaniale prezentują się zarówno skąpane w południowym słońcu, jak i otulone poranną mgłą. Wzgórza rozciągają się między innymi w pobliżu miejscowości Nuwara Eliya, Kandy, Haputale czy Dimbula, a podziwiać można je również z przebiegającej tu niezwykle widokowej trasy linii kolejowej. Przejażdżka pociągiem w tym rejonie to punkt podróży po Sri Lance, który naprawdę szkoda pominąć.

  Podróż na Sri Lankę i wizyta na tutejszych plantacjach nie tylko cieszy oczy, ale również uświadamia jak skomplikowany i pracochłonny proces przechodzi herbata, nim trafi do filiżanek w formie popularnego napoju.

  

  

  

  

  Plantacja Mackwoods Labokellie nieopodal Nuwara Eliya

  W tajniki związane z pozyskiwaniem i parzeniem złocistego napoju wprowadzani byliśmy na plantacji Mackwoods Labokellie i w znajdującej się tu fabryce herbaty. Położona jest ona około 10 km na północny zachód od miejscowości Nuwara Eliya. To właśnie tu wytłumaczono nam różnice pomiędzy różnymi jej gatunkami oraz oprowadzono po pomieszczeniach, w których odbywają się kolejne etapy pozyskiwania herbacianego suszu.

  Spacer po fabryce wieńczy degustacja świeżo zaparzonego napoju oraz wizyta w sklepiku, w którym zaopatrzyć się można w wytwarzaną na miejscu herbatę. Zakupy nie są konieczne, choć zapewne mile widziane, zwłaszcza że oprowadzanie po fabryce odbywa się bezpłatnie.

  

  

  

  

  

  Kandy – Ella – najpiękniejsza trasa kolejowa Sri Lanki

  Przyjeżdżając obejrzeć lankijskie plantacje herbaty, warto skorzystać również z innej atrakcji, która dorównuje, a nawet przewyższa tę pierwszą. To przejażdżka pociągiem tutejszą trasą kolejową, uznawaną za jedną z najpiękniejszych na świecie. Tory meandrują pośród zielonych wzgórz, wodospadów i plantacji herbaty, gwarantując niesamowite widoki. A że podróż odbywa się niespiesznym tempem, można się nimi rozkoszować przez wiele godzin.

  Przejazd całej trasy z Kandy do Ella zajmuje około 7-8 godzin. My wsiedliśmy w Hatton (po zejściu z Góry Adama znajdującej się w okolicy), czyli mniej więcej w połowie drogi, docierając do Ella w około 4 godziny. Mimo, że podróż może przebiegać w tłoku i nie daje gwarancji miejsc siedzących, warta jest każdej każdej spędzonej w pociągu minuty. Po drodze mijamy wiele niewielkich stacji, na których można zakończyć przejazd i udać się na zwiedzanie okolicy.

  

  

  • 

  • 

  

  

  

  • 

  • 

  

  

  

  

  Większość pociągów na tej trasie dysponuje trzema klasami przedziałów:

  • I klasa to klimatyzowane wagony, w których wymagana jest wcześniejsza rezerwacja miejsca. W wybranych pociągach udostępniane są też tak zwane wagony obserwacyjne (observation saloon), jednak tu miejsca należy rezerwować z dużym wyprzedzeniem. Trzeba jednak pamiętać, że wagony w I klasie są klimatyzowane, nie można zatem otwierać okien ani stawać w otwartych drzwiach, a bywa to najlepszym sposobem podziwiania widoków na trasie.
  • II klasa to wagony o średnim standardzie, w których rezerwacja nie zawsze jest obowiązkowa.
  • III klasa to wagony o różnym standardzie. To właśnie nimi podróżuje najwięcej mieszkańców, bywają zatem mocno zatłoczone. O najbardziej pożądane miejsce przy oknie bywa trudno, ale przy odrobinie szczęścia można na nie trafić. Bywa jednak, że trzeba się zadowolić miejscem stojącym. Jeśli trafi się ono w drzwiach, które zazwyczaj pozostają otwarte, widoki gwarantowane.

  Będąc w Hill Country warto również:

  • Wspiąć się na Szczyt Adama (Sri Padę) i obejrzeć wschód słońca z góry >>
  • Wybrać się do Parku Narodowego Równin Hortona i stanąć na Końcu Świata >>
  • Wybrać się na trekking w Knuckles Mountain Range >>

  Może spodoba Ci się również Lwia Skała, czyli Sigirija

  

  

  

  

  

  

  

  

  

  Artykuł Herbata na Sri Lance. Pociągiem przez Hill Country. pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> https://szwedacz.com/herbata-na-sri-lance-pociagiem-przez-hill-country/feed/ 1 https://szwedacz.com/kirgistan-issyk-kul/ https://szwedacz.com/kirgistan-issyk-kul/#comments Thu, 29 Nov 2018 20:50:00 +0000 https://szwedacz.com/?p=13427 Jezioro Issyk-kul jest chyba najbardziej charakterystycznym punktem na mapie Kirgistanu. Większość Kirgizów przybędzie tu w swym życiu choć raz, a na temat jego powstania krąży wiele legend. Według jednej z

  Artykuł Kirgistan – najpiękniejsze miejsca na południowym brzegu Issyk-kul pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> Jezioro Issyk-kul jest chyba najbardziej charakterystycznym punktem na mapie Kirgistanu. Większość Kirgizów przybędzie tu w swym życiu choć raz, a na temat jego powstania krąży wiele legend.

  Według jednej z nich tysiące lat temu na miejscu obecnego jeziora istniało piękne miasto, które zostało doszczętnie zniszczone przez  silne trzęsienie ziemi. W miejscu metropolii powstało zapadlisko, które stopniowo wypełniała woda. Nad powstające jezioro powróciły ocalałe mieszkanki miasta, które podczas katastrofy przebywały w okolicznych górach. Kobiety opłakiwały stratę, a ich łzy spadały do wody, aż jezioro stało się słone. Starzy Kirgizi mawiają więc, że Issyk-kul to jezioro wypełnione ludzkimi losami.

  Co kryje jezioro Issyk-kul

  Legenda ta nie jest zupełnie oderwana od rzeczywistości i choć nie wiem czy wody jeziora skrywają ludzkie losy, ślady po zatopionych wioskach i miastach wyławiano stamtąd nie raz. Na przestrzeni stuleci wody na przemian cofały się i przybierały, a zakładane niegdyś nad jego brzegiem osady po latach na nowo pokrywała woda. Największym odkryciem było odnalezienie pod wodami Issyk-kul ruin starożytnej metropolii z II wieku p.n.e. Niegdyś brzegami jeziora biegła również jedna z odnóg Jedwabnego Szlaku. Jeśli zatem poszukujecie miejsc pobudzających historyczną wyobraźnię, Issyk-kul może okazać się całkiem niezłym stymulantem.

  Garść geograficznych faktów

  Nazwa położonego w paśmie gór Tien-Szan zbiornika oznacza tak naprawdę “Ciepłe Jezioro”. Panujący tu mikroklimat, zasolenie, a także obecność gorących źródeł sprawia, że jezioro Issyk-Kul nigdy nie zamarza i pomimo położenia na wysokości 1609 m n.p.m. latem osiąga temperaturę zdatną do kąpieli (porównywalną jednak do temperatury Bałtyku, więc bez szału ;). Na tym podobieństwa Issyk-kul do morza się nie kończą. Pod względem objętości zajmuje ono dziesiątą pozycję na świecie, zaś powierzchnia 6280 km czyni go drugim pod względem wielkości górskim jeziorem na świecie, zaraz po Titicaca w Boliwii. Jest też drugim największym słonym jeziorem na Ziemi, tuż po Morzu Kaspijskim.

  Jednak żaden opis nie odda skali Issyk-kul jaki daje stanięcie na jego brzegu. Tylko majaczące w oddali szczyty czterotysięczników pozwalają przypuszczać, że gdzieś tam po drugiej stronie jest jego drugi brzeg. Przyznam jednak, że samo jezioro poza rozmiarami nie wywarło na mnie szczególnego wrażenia, a znacznie ciekawsze było dla mnie to, co oferuje jego nabrzeże.

  Walory kirgiskiego jeziora w XIX wieku dostrzegli Rosjanie, a za czasów ZSRR jego północny brzeg przeżywał prawdziwy najazd turystów z ojczyzny matrioszki/sojuzu. Do dziś to właśnie północny brzeg Issyk-kul jest częściej odwiedzany przez przyjezdnych. To również tam zaplecze wypoczynkowe i infrastruktura są bardziej przygotowane na ich przyjęcie. My zaś kierujemy się na jego rzadziej uczęszczany, południowy brzeg, przez małe miasteczka i wioski oraz krajobrazowe perełki.

  

  Nad jeziorem Issyk-kul

  

  Kirgiskie góry

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Nad jeziorem Issyk-kul

  

  Nad jeziorem Issyk-kul

  Z Ałmaty do Kirgistanu

  Warto w tym miejscu wspomnieć o przebiegu podróży z Kazachstanu do Kirgistanu. Otóż w Ałmaty zdecydowaliśmy się na skorzystanie z taksówki, która miała dowieźć nas pod Kirgiską granicę. Nie była to marszrutka, lecz zwykłe auto osobowe realizujące prywatny kurs. Wyjazd z Ałamty okazał się prawdziwym testem naszej cierpliwości. Jeśli mocno narzekacie na korki w polskich miastach, jeźdźcie do Ałmaty, a zobaczycie że może być gorzej. Sznur samochodów przesuwał się w ślimaczym tempie kilometrami, a towarzyszył temu naprawdę ostry smród spalania podłej jakości paliwa. Zapach benzyny nigdy mi nie przeszkadzał. Nie tej kazachskiej jak się okazało. Niezbyt miłe wrażenia potęgował 40 stopniowy upał i około 20 papierosów, które w czasie liczącej kilka godzin podróży spalił nasz kierowca. Szczęśliwie udało nam się jednak dojechać pod samą granicę, której przekroczenie, choć w sporym tłumie, poszło nam jednak całkiem sprawnie.

  Pod granicą przesiedliśmy się w kolejny transport, by dotrzeć do naszego pierwszego kirgiskiego celu- Bokonbayeva.

  Bokonbajewo (Bokonbayevo)

  Bokonbajewo (Bokonbayevo) to miasteczko położone 1800 m n.p.m, w połowie drogi pomiędzy górami Terskey Ala-Too i brzegiem Issyk-kul. Mimo niewielkich rozmiarów stanowi główny ośrodek administracyjny południowej części jeziora. Choć samo w sobie nie jest zbyt urokliwe, przyciąga połączeniem atrakcyjnego położenia i tradycyjnego kirgiskiego charakteru (do tego w czym się on przejawia jeszcze dojdę).

  Niestety Bokonbajewo nie jest wymarzonym miejscem do życia. W czasach sowieckich prężnie rozwijał się tu przemysł lekki, po którym do dziś niewiele zostało. Ludzie zaczęli powracać do tradycyjnego stylu życia w gospodarstwach, jednak dekolektywizacja w połączeniu z brakiem kapitału i niedostateczną edukacją zaowocowała wysokim bezrobociem i biedą. Życie miasteczka skupia się w centrum, na które składa się ciąg sklepików, niewielki bazar oraz meczet.

  

  Bokonbayevo

  

  Na bazarze, Bokonbayevo

  

  Bokonbayevo

  Jurty nad Issyk-kul

  Bokonbajewo jest doskonałym miejscem do rozpoczęcia wędrówki w okoliczne góry, stwarza jednak również możliwość plażowania i to bez tłumów. Miasto staje się ponadto okolicznym centrum ekoturystyki, promującym wypoczynek w harmonii z naturalnym otoczeniem okolicy. Powstaje tu coraz więcej tak zwanych yurt campów, czyli czegoś na kształt kempingów, będących skupiskiem tradycyjnych kirgiskich domostw, w których przyjezdni mogą się zatrzymać.

  Kirgizi byli niegdyś nomadami, a jurty ich mobilnymi domami. Za czasów sowieckich, wraz z kolektywizacją rolnictwa zmuszono ich do osiadłego trybu życia w zakładanych naprędce wioskach i miastach. I mimo, że od tamtego czasu okrągłe namioty miały służyć głównie jako letnie schronienie pasterzy, wielu Kirgizów nadal nie wyobraża sobie lepszego domu, a same jurty stanowią nieodłączny fragment tutejszego krajobrazu >>

  Wspomniane jurt-kampy działają na zasadach zbliżonych do pensjonatów, nieoczekiwanie dały nam jednak namiastkę czasu spędzonego w prywatnym gospodarstwie kirgiskiej rodziny. Właściciele obozowiska w którym się zatrzymaliśmy, Bel Tam Yurt Camp, mieszkali bowiem na jego terenie i chętnie zasiadali z nami do wspólnych posiłków.

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

  

  Kirgiskie góry

  Sokolnicy

  Choć nomadyzm w dużej mierze uległ zanikowi, inna tradycja pozostaje w Kirgistanie nadal dość silna, a okolice Bokonbayeva jednym z jej głównych ośrodków. Mowa o sokolnictwie, będącym sztuką hodowli i układania drapieżnych ptaków, a także polowań przy ich pomocy.  I choć polska nazwa wskazuje, że łowy przebiegają głównie z pomocą sokołów, w Kirgistanie układanie tych ptaków uważane jest za trywialne. Prawdziwe wyzwanie stanowią orły i i to właśnie one (a tak naprawdę orlice) są tu szczególnie poważane. To ich posłuszeństwo jest największą nagrodą dla parajacego się sokolnicwem Kirgiza.

  Jednym z pierwszych pisanych źródeł wiedzy o sokolnictwie jest traktat Ktesjasza z Knidos z początku V wieku p.n.e. opisujący ze szczegółami polowania na lisy i zające, z użyciem orłów oraz sposoby układania ptaków drapieżnych, przez ludy centralnej Azji. I choć polowanie z ptakami łowczymi praktykowane było w różnych formach na wszystkich kontynentach, to właśnie w Azji Środkowej do dziś aktualny jest nieco romantyczny obrazek nomady mknącego na dostojnym koniu z dzikim ptakiem u boku.

  Dziś pokazy sokolnicze są tu formą turystycznej atrakcji, a dla Kirgizów sposobem zarobku. Nie zostały jednak sprowadzone tylko do roli szopki odgrywanej ku uciesze przyjezdnych. Łowy z pomocą drapieżnych ptaków traktowane są tu jako nieodłączna część kulturowej tożsamości, a sokolnicy, także Ci organizujący pokazy dla turystów, oddają się jej również na co dzień i czują się zobowiązani do jej podtrzymania.  

  W pobliżu Bokobajewa co roku organizowany jest również Festiwal Birds of Prey, służący podtrzymaniu i propagowaniu tutejszej kultury i obyczajów. Na dorocznej imprezie swoje umiejętności prezentują nie tylko sokolnicy, ale i lokalni muzycy czy artyści.

  Więcej na temat sokolników i tradycji polowania z orłami w Kirgstanie >>

  

  Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

  

  Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

  

  Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

  

  Polowanie z orłami – sokolnicy w Kirgistanie

  Kanion Skazka – bajka nad jeziorem

  Nazwa tego kanionu oznacza bajkę. Wydaje się być ona w pełni zasłużona, gdyż miejsce to jest krajobrazową i geologiczną perełką południowego brzegu Issyk-kul. Skały o wielu odcieniach pomarańczy i czerwieni, poddawane od tysiącleci wietrznej erozji, przyjęły tu formę różnorodnych i zaskakujących formacji. Z wyżej położonych grzbietów kanionu dostrzec można wyłaniającą się niebieską taflę jeziora Issyk-kul, warto więc nieco się tu powspinać, nawet w upale.

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  

  Kanion Skazka w Kirgistanie

  Lubisz kaniony? Zajrzyj do Kanionu Szaryńskiego w sąsiednim Kazachstanie >>

  Barskoon i okolice

  Z Bokonbayeva kierowaliśmy się dalej na wschód, a na miejsce kolejnego postoju nieco przypadkowo wybraliśmy miasteczko Barskoon. Położone jest u ujścia urokliwej doliny o tej samej nazwie, łączącej południowy brzeg Issyk-kul z płaskowyżem Ala-Bel.

  Droga do doliny należała niegdyś do Jedwabnego Szlaku, pnącego się położoną na wysokości ponad 4000 m n.p.m. Przełęczą Bedel do Chin. Na trasie tej znajdowano wiele ludzkich i zwierzęcych szczątków, a jedną z sąsiednich przełęczy nazwano nawet Seok, czyli Przełęczą Kości. Nie były to jednak, jak można by przypuszczać, kości podróżników przemierzających niegdyś Jedwabny Szlak, a Kirgizów próbujących masowo przedostać się do Chin po krwawo stłumionym Powstaniu w Azji Środkowej w 1916 roku (zwanym w Kirgistanie Urkun) wymierzonym przeciwko rosyjskim siłom carskim. Szacuje się, że co najmniej 100 000 Kirgizów zginęło próbując uciec przed carskimi prześladowaniami.
  

  Okolice Barskoon to doskonale miejsce na trekking w pobliskich górach, a także wyprawy konne. Znajduje się tu też kilka wodospadów, w tym najbardziej znany o nazwie, cóż za niespodzianka… Barskoon.

  Kopalnia Kumtor

  I okolice tę można by nazwać naprawdę sielską, gdyby nie zakłócające spokój ciężarówki przemierzające co i raz drogę wzdłuż doliny. Zmierzają one do położonej niedaleko, zarządzanej przez kanadyjską spółkę Centarra Gold kopalnię złota Kumtor. Położona na wysokości  4200 m n.p.m. jest ósmą największą kopalnią złota na świecie i choć wytwarza kilkanaście procent tutejszego PKB, Kirgizi protestują przed tak znacznymi zagranicznymi wpływami i wyprowadzaniem większości zysku z przedsięwzięcia za granicę. Kopalnia od dawna budzi też kontrowersje dotyczące wpływu na tutejsze środowisko.

  

  

  

  W Dolinie Barskoon

  

  W Dolinie Barskoon

  

  W Dolinie Barskoon

  

  W Dolinie Barskoon

  

  W Dolinie Barskoon

  

  W Dolinie Barskoon

  

  W Dolinie Barskoon

  Gagarin na wakacjach

  W Dolinie Barskoon co i raz spogląda na nas Jurij Gagarin. To z wysokiego postumentu zwieńczonego popiersiem słynnego kosmonauty, to znów z głazu, w którym wyryto jego oblicze. Dlaczego tak silnie radziecki kosmonauta przypomina o sobie w tym miejscu? A no dlatego, że tuż po ukończonym pierwszym locie poza ziemską orbitę to właśnie tu odpoczywał na zasłużonych wakacjach przemierzając górskie szlaki. A że śmiały podbój kosmosu wywoływał wówczas powszechną ekscytację, informację o miejscu wypoczynku Gagarina należało upamiętnić i przekazać potomnym.

  Miejscowa plotka idzie jednak jeszcze dalej. Według niej to właśnie w dolinie Barskoon kosmonauta wylądował po dziewiczym kosmicznym locie, a władze ZSRR ukryły ten fakt, gdyż było to zbyt daleko od planowanego lądowiska. Najprawdopodobniej jednak doniesienia te należy traktować tylko jako miejscową opowiastkę. Oficjalna wersja mówi w każdym razie, że Jurij wyskoczył ze spadochronem z kabiny statku kosmicznego Wostok i wylądował na skraju wsi Smiełkowka oddalonej od Barskoon o około 3500 km.

  

  Pomnik Gagarina w Barskoon

  

  Ulice Barskoon

  

  Bokonbayevo

  

  Kirgiska kolacja

  

  Ulice Barskoon

  

  Ulice Barskoon

  

  W Barskoon

  Po opuszczeniu Barskoon udajemy się jeszcze dalej na wschód, by na jednej z wielu piaszczystych plaż pożegnać się z jeziorem Issyk-kul. Przy okazji nie mogąc nadziwić się ile kumysu może wchłonąć Kirgiz przy okazji plażowania. O gustach, jak jednak wiadomo, nie powinno się dyskutować…

  Pozostałe teksty z Kirgistanu:

  Jurty – domy nomadów i wizytówka Kirgistanu >>

  Polowanie z orłami. O sokolnikach w Kirgistanie >>

  Lubisz klimaty Azji Środkowej? Zajrzyj też do krajobrazowych perełek Kazachstanu >>

  

  Nad jeziorem Issyk-kul

      

  Artykuł Kirgistan – najpiękniejsze miejsca na południowym brzegu Issyk-kul pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> https://szwedacz.com/kirgistan-issyk-kul/feed/ 3 https://szwedacz.com/zaskakujacy-zielony-przyladek-czyli-praktycznie-o-cabo-verde/ https://szwedacz.com/zaskakujacy-zielony-przyladek-czyli-praktycznie-o-cabo-verde/#comments Sun, 04 Nov 2018 20:18:00 +0000 http://szwedacz.com/?p=3312 Informacje praktyczne, pomocne w planowaniu wyjazdu na Cabo Verde oraz spostrzeżenia, oddające koloryt tego zaskakującego miejsca.

  Artykuł Zaskakujący Zielony Przylądek, czyli praktycznie o Cabo Verde pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> Wyspy Zielonego Przylądka. Zanim dawno temu zaczęłam planować tam wyjazd, moja wiedza o archipelagu sprowadzała się głównie do umiejętności wskazania go na mapie – a i to mniej więcej. Obecnie Cabo Verde staje się coraz częściej obieranym celem podróży, a informacji o wyspach w polskojęzycznym internecie przybywa. Nadal bywają one jednak sprzeczne. I choć kraj skrywa przede mną wciąż wiele tajemnic, po powrocie z wysp jestem nieco mądrzejsza. A nieco tych mądrości znajdziecie poniżej. Część z nich możecie potraktować jako informacje praktyczne, pomocne w planowaniu wyjazdu na Wyspy Zielonego Przylądka. Niektóre z nich to zupełnie niepraktyczne spostrzeżenia, oddające tylko koloryt tego zaskakującego miejsca. Czego więc możecie się spodziewać podróżując po wyspach?

  Wyspy Zielonego Przylądka – kraina krajobrazowych kontrastów

  Wyspy archipelagu są niezwykle zróżnicowane pod względem krajobrazowym. Od surowych pustkowi i plaż płaskiej, lecz ciekawej wyspy Sal, po strome zbocza pięknej Santo Antao. To właśnie na Santo Antao zobaczycie, że przylądek jest faktycznie zielony. Na innych wyspach możecie poczuć się oszukani ;)    

  

  

  
  

  Zobacz zielone oblicze Cabo Verde i najpiękniejsze miejsca na wyspach »

  Dystans mieszkańców

  Zwłaszcza osoby podróżujące po Azji Południowo-Wschodniej, odczują sporą różnicą w traktowaniu ich przez miejscową ludność. Nie należy spodziewać się przejawów większego zainteresowania, a tym bardziej nadskakiwania lokalnej społeczności. Mieszkańcy są sympatyczni, ale dość rzadko inicjują interakcje. Jeśli pierwsi nawiążemy kontakt, możemy liczyć na miłą rozmowę, a gdy trzeba, pomoc. Jednak na pierwszy krok Kabowerdeńczyków, możemy się zwyczajnie nie doczekać :) Nie jest to oczywiście regułą. Nagabywać mogą Was taksówkarze na lotnisku i sprzedawcy pamiątek (tych jednak spotkaliśmy jedynie w bardziej turystycznej Santa Marii).

  Gdy staliśmy z rozłożonymi mapami na środku nieznanego miasteczka, zarówno przechodnie jak i taksówkarze mijali nas jakby nigdy nic. Kiedy weszliśmy do przybytku z pokojami na wynajem, gospodarz był na tyle zajęty oglądaniem serialu, że zastanawialiśmy się czy wypada mu przerywać :) Gdy po jakichś 10 minutach nieśmiało zapytaliśmy o pokoje, gospodarz skupił na nas uwagę i zaczął zachwalać lokum. Podobnych sytuacji mogłabym wymienić wiele. Na Wyspach Zielonego Przylądka nie będziecie zatem turystyczną atrakcją i ważne by nie taktować w ten sposób lokalnej ludności. Odnosi się to zresztą do każdej części świata.

  Obeznanie w świecie

  Ile razy za granicą byliście uczestnikami dialogu:

  • “Where are you from?
  • From Poland.
  • Aa, Holland! Nice :)”

  Zdarzało się, prawda? Jednak nie na Cabo Verde. Tu słyszeliśmy raczej ”Oh, Poland. Gdańsk!” Dlaczego akurat Gdańsk, a nie papież czy Lewandowski? Otóż wielu Kabowerdeńczyków w Gdańsku było. Tu niemal każdy ma w rodzinie marynarza, któremu zdarzało się zawijać do naszego portu.

  

  

  

  

  Wysokie ceny i zmienny asortyment

  Gdy krótko po przyjeździe na wyspę Sal odwiedziliśmy pierwszy raz tutejszy sklep, przeżyliśmy lekki szok. Na półkach przeważały suchary i fasola w puszkach. W kolejnym sklepie sytuacja polepszyła się o parówki – także w puszkach ;) Na kolejnej odwiedzonej wyspie sklepy były bardzo dobrze zaopatrzone. Również gdy wróciliśmy na Sal okazało się, że pustki na półkach nie są sytuacją stałą.

  Zaopatrzenie uzależnione jest tu bowiem od kursowania promów, z których regularnością bywa różnie. Gdy na wyspę statek dawno nie zawitał, półki pustoszeją, natomiast tuż po nowej dostawie znów jest w czym wybierać. To, o co jednak ciężko niezależnie od dostaw, to produkty krajowe. Na Wyspach Zielonego Przylądka produkuje się niewiele i zdecydowana większość dostępnych dóbr pochodzi z importu. Może to po części tłumaczyć fakt, iż ceny są tu wysokie (zbliżone do zachodnioeuropejskich).

  Zobacz jak wygląda życie na Cabo Verde »

  Promy – nieregularny transport

  Sposoby przemieszczania się między Wyspami Zielonego Przylądka są dwa. Samolot – wyjście droższe i niezwykle proste (komunikacja lotnicza działa sprawnie i z wyspy na wyspę dostaniemy się bardzo szybko). Prom – rozwiązanie sporo tańsze, jednak nieprzewidywalne. Regularne połączenia kursują między Sao Vincente i Santo Antao, a także ze stolicy, Prai. Na innych relacjach promy pływają jak wypadnie.

  Aby zasięgnąć informacji, najlepiej wybrać się do najbliższego portu i zapytać kiedy spodziewany jest najbliższy prom i w jakim kierunku. Czasem na wybrany statek trzeba czekać nawet dwa tygodnie, a i tak nie ma gwarancji, że przypłynie. Trzeba mieć też szczęście, żeby płynął bezpośrednio w miejsce docelowe.
  

  Choroba morska

  Mimo, że Kabowerdeńczycy często pływają i są mocno związani z morzem, wielu z nich cierpi na chorobę morską. Z niemałym zdziwieniem obserwowaliśmy zbolałe twarze współpasażerów na promach. Obsługa statków skrupulatnie rozdaje czarne torebki, pilnując, czy aby na pewno każdy został odpowiednio zaopatrzony. Jak na kraj wyspiarski sytuacja ta jest dość zaskakująca, nie znam niestety przyczyny tej przypadłości. 

  Specyficzne konstrukcje

  Na Cabo Verde znaleźć możemy sporo pomników i konstrukcji, a część z nich wydać się może specyficzna. Kraj ten nie jest oczywiście w takich zapędach osamotniony. Piszę o tym jednak, gdyż warto porozglądać się wokół i zwrócić uwagę na panującą w tym względzie różnorodność. Z biegiem lat na wyspach przybyło także sporo murali i wiele z nich godnych jest uwagi.

  

  Problemy z rozbiciem namiotu

  Wciąż nie tak turystyczne i rzadko zaludnione Wyspy Zielonego Przylądka wydają się miejscem idealnym na podróż z namiotem. Rzeczywistość szybko jednak weryfikuje wyobrażenia. Na Wyspie Sal przestrzeni nie brakuje, jednak niemal cały płaski teren widoczny jest z głównej drogi i ciężko rozbić się w miejscu choćby odrobinę ustronnym. Nie ma też mowy o jakimkolwiek cieniu, co w tamtejszym klimacie może doskwierać. Nie mówiąc o zbitym, twardym, nierzadko kamienistym podłożu, które również sprawy nie ułatwia.

  Z kolei w górzystych terenach Santo Antao każdy płaski fragment ziemi jest na wagę złota i zostaje zaadaptowany na potrzeby mieszkańców. Pozostaje rozbicie pod dużym skosem lub na drodze. Nie oznacza to, że namiotu nie da się tam rozbić w ogóle, warto jednak zdawać sobie sprawę, że nie jest to tak proste, jak mogłoby się wydawać.

  

  

  

  Grogue – owocowy trunek

  W dość licznych sklepach  Zielonego Przylądka zobaczycie całe półki zastawione butelkami po sodkich napojach, głównie po Fancie. Mieszkańcy nie są jednak wielkimi fanami tego napoju i wcale nie występuje on tu w skali niespotykanej nigdzie indziej. Wspomniane butelki wypełnia napój, będący niekwestionowanym faworytem tubylców – grogue, który w takiej formie sprzedawany jest nie tylko na przydrożnych straganach, ale i w sklepach. 

  Catchupa

  Tak jak grogue można nazwać królem tutejszych trunków, tak niekwestionowaną królową kuchni jest catchupa. To danie bardzo pożywne i odżywcze, oparte głównie na specyficznie przygotowanej kukurydzy. Więcej o catchupie możecie przeczytać tu >>

  Wszechobecny Facebook

  Fakt korzystania z Facebooka dziwić nie powinien, gdyż używany jest powszechnie w wielu krajach. Na Cabo Verde odniosłam jednak wrażenie, że komputery nie służą tu absolutnie niczemu innemu. Ich posiadanie w domach nie było bardzo popularne i podczas mojego pobytu sporo osób wciąż korzystało z kafejek internetowych. Gdy je odwiedzałam, żaden z monitorów nie był wolny od charakterystycznego pożeracza czasu. Gdy ktoś korzystał z laptopa na ulicy czy w knajpce, sytuacja była ta sama. Muszę jednak zaznaczyć, że wyspy odwiedziłam kilka lat temu, sytuacja mogła zatem ulec zmianie.

  

  A także:

  Dzwonki do drzwi. Istnieją i służą dokładnie temu samemu, co u nas. I nie byłoby w nich nic dziwnego, gdyby nie umiejscowienie. Otóż często montowane są one niemal nad drzwiami. Taka lokalizacja znacznie utrudnia skorzystanie z nich osobie choćby mojego wzrostu. Może i jestem dość niska, ale Kabowerdeńczycy do wysokich bardzo nacji nie należą, więc tendencja nieco zastanawia.

  

  

  Porozumiewanie się na Wyspach Zielonego Przylądka

  Jeśli nie znasz kreolskiego, dobrze, żebyś znał/a portugalski. W tych językach na Wyspach Zielonego Przylądka porozmawiasz bez przeszkód. Angielski poza turystyczną Santa Marią był za moejgo pobytu raczej bezużyteczny, nawet w hotelach. Można próbować ratować się hiszpańskim, z różnym skutkiem. Wyjątkiem są tu znów sprzedawcy pamiątek, pochodzący głównie z Senegalu, którzy i po polsku potrafią zagadać. Ci jednak poza Santa Marią spotykani byli bardzo rzadko.

  I pamiętajcie, na Cabo Verde każda wyspa to trochę inny świat, dlatego w miarę możliwości, nie ograniczajcie się do jednej.

  Wyspy Zielonego Przylądka – noclegi

  Spośród wysp Zielonego Przylądka to na wyspy Sal i Boa Vista najczęściej kierują turystów biura podróży. Szczególnie pełen hoteli kurort Santa Maria przygotowany jest na obsługę zorganizowanych wycieczek.

  Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by wybrać się tam na własną rękę i w ten sam sposób zorganizować noclegi. Oferta pokoi jest tu dość szeroka i z roku na rok coraz bardziej różnorodna. Nocleg na Sal możecie wybrać i zarezerwować tu >>

  A na Boa Vista tu >>

  • Choć jak wspomniałam Santa Maria oferuje przede wszystkim usytuowane wzdłuż plaży hotele, nie brakuje tu również apartamentów czy pokoi na wynajem. Tu możecie zapoznać się z aktualną ofertą wolnych miejsc i zarezerwować nocleg >>
  • Stolica wyspy, Espargos, dysponuje dużo węższym zapleczem noclegowym niż turystyczna Santa Maria. Wybierając pokój warto według mnie skupić się na tych położonych w kameralnej, starszej części miasta. Zależy to oczywiście od indywidualnych upodobań. Propozycje noclegów w Espargos znajdziecie tu >>  

  Jeśli wybieracie się na wyspę Santo Antao (co bardzo polecam) nie możecie pominąć wędrówek po ribeirach. Warto na nie poświęcić kilka dni, dlatego ważne jest, by miejsce noclegowe znajdowało się w ich pobliżu. Najdogodniejszymi punktami będą:

  • Ribeira Grande (Povocao) – to przyjemne miasteczko pełne chaotycznych uliczek z nieco podniszczoną zabudową, ograniczone morzem i skalnym urwiskiem. Położone jest wzdłuż Ribeiry Grande i Ribeiry de Torre. Zarezerwuj nocleg w Ribeira Grande >>
  • Paul (Vila das Pombas) – niewielkie miasteczko nad oceanem jest bramą do jednej z przepięknych ribeir, Ribeiry do Paul. Jego centrum stanowią kolorowe budynki w stylu kolonialnym. Jest też najmłodszym miastem Cabo Verde, gdyż status ten przyznano mu w roku 2010. Znajduje się w nim rodzinna destylarnia, w której grogue pozyskuje się za pomocą starego trapiche, działajacego jak przed czterystu laty. Baza noclegowa Paul >>
  • Ponta do Sol to ponoć jedna z najstarszych osad Cabo Verde. To urocze miasteczko z kolorową zabudową, położone pośród zielonego, lecz dość surowego krajobrazu. Rozpościerają się tu wspaniale widoki na ocean i okoliczne szczyty. Ponta do Sol oferuje najszerszy wybór zakwaterowania w okolicy >>

  Jeśli chcecie spędzić czas w południowej części wyspy, gdzie łatwiej choćby o kąpiel w oceanie, dobrym wyborem może okazać się wspomniane wcześniej Porto Novo. Nocleg możecie zarezerwować tu >>

  Wybierasz się na Wyspy Zielonego Przylądka lub chcesz dowiedzieć się więcej? Zajrzyj do pozostałych tekstów na temat tego kraju:   Wyspy Zielonego Przylądka – wyspy szczęśliwe? >> Santo Antao – najpiękniejsza z Wysp Zielonego Przylądka? >> Ribeiry – zielone serce Cabo Verde >> Baia das Gatas – senna zatoka wśród gór >> Saliny Pedra de Lume – sól na Sal >> Wyspy Zielonego Przylądka – wulkaniczne pustkowia Sal >> Catchupa – królowa kuchni Zielonego Przylądka >>

  Artykuł Zaskakujący Zielony Przylądek, czyli praktycznie o Cabo Verde pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> https://szwedacz.com/zaskakujacy-zielony-przyladek-czyli-praktycznie-o-cabo-verde/feed/ 13 https://szwedacz.com/tajemniczy-nowy-jork-znane-i-mniej-znane-atrakcje-miasta/ https://szwedacz.com/tajemniczy-nowy-jork-znane-i-mniej-znane-atrakcje-miasta/#comments Thu, 10 May 2018 16:58:17 +0000 http://szwedacz.com/?p=12712 Nowy Jork jest jednym z najliczniej odwiedzanych na świecie miast. Zajmuje także czołowe miejsce pod względem liczby wyszukiwań w Google. Co roku przyjeżdża do niego blisko 50 milionów ludzi i

  Artykuł Tajemniczy Nowy Jork – znane i mniej znane atrakcje miasta pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> Nowy Jork jest jednym z najliczniej odwiedzanych na świecie miast. Zajmuje także czołowe miejsce pod względem liczby wyszukiwań w Google. Co roku przyjeżdża do niego blisko 50 milionów ludzi i pewnie zbliżona ich liczba obfotografowuje go z każdej możliwej strony. Już jakiś czas temu dołączyłam do tego grona i podzieliłam się wrażeniami z Harlemu oraz najstarszej części miasta, będącej niegdyś Nowym Amsterdamem. Nie byłam jednak pewna z której strony ugryźć Wielkie Jabłko, by choć w pewnym stopniu uniknąć powielania terabajtów powtarzających się o nim informacji. Niestety w dużej mierze zostały mi do opisania miejsca popularne (jak choćby Statua Wolności), bez odwiedzenia których pobyt w nim wydałby mi się niepełny. Wpis ten jest zatem pewnego rodzaju kompromisem pokazującym znane miejsca w mniej znanej odsłonie, a także poszukiwaniem alternatyw dla nowojorskich oczywistości.

  Dworzec Grand Central

  Wybudowany w czasach rozkwitu dalekobieżnych pociągów w USA Grand Central był najważniejszym dworcem ówczesnej Ameryki. Otwarty w 1913 roku imponował rozmachem i architektoniczną precyzją. Obecnie jego ranga nie przypomina tej z początków XX wieku, a miejsce połączeń dalekobieżnych zastąpiły lokalne, czyniąc Grand Central dworcem kolei podmiejskich. Jednak mimo że zasięg ma obecnie mniejszy od warszawskiego Zachodniego, a podróżnych z wypełnionymi kuframi zastąpiły tłumy spieszących do pracy garniturów, Grand Central pozostaje najbardziej znanym i najpiękniejszym dworcem Nowego Jorku. Rozmieszczone na 2 poziomach 44 perony czynią go zaś największym pod tym względem dworcem na świecie. Mimo rozpoznawalności, pod powłoką architektonicznego rozmachu, pośpiechu i powierzchownych spotkań terminal kryje kilka sekretów, dostępnych dopiero po nieco bliższym poznaniu.

  

  

  Jak choćby to, że czas na stacji działa na korzyść osób, których punktualność nie jest mocną stroną. Godziny odjazdu pociągów na tablicy informacyjnej podawane są o minutę wcześniej od planowanego ich startu. Choć to tylko minuta, to jednak TA minuta, która uratowała już wielu. Jeśli zdarza się Wam dobiec na dworzec w ostatniej chwili, wiecie o czym mówię ;)

  Przechodząc przejściem podziemnym wzdłuż 42 ulicy natrafimy na tak zwaną Galerię Szeptów (Whispering Gallery). Miejsce znane jest z nietypowej akustyki, umożliwiającej porozumiewanie się na odległość. Głos niesie się po niskim, łukowym sklepieniu, dzięki czemu osoby stojące na przeciwległych końcach pasażu mogą usłyszeć nawet słowa wypowiadane szeptem.

  Terminal Grand Central kryje również sekretne perony, niedostępne dla większości podróżnych. Mowa o ukrytej podziemnej platformie kolejowej połączonej tajnym przejściem i windą bezpośrednio z dawnym gmachem hotelu Waldorf – Astoria, zwanej także Track 61. Była prywatnym,  bezpośrednim połączeniem z Manhattanem dla wybranych. Po raz pierwszy skorzystał z niej w generał Pershing. Później pomagała Franklinowi D. Roosveltowi unikać tłumów reporterów, również wówczas gdy nie chciał być widzianym na wózku inwalidzkim. Nieco szersze grono tajemna stacja gościła dopiero w 1965 roku, gdy Andy Warhol urządził tu imprezę znaną jako Underground Party. Obecnie drzwi do windy są zespawane, a z tajnych peronów i korytarzy już się nie korzysta. Tak przynajmniej brzmi wersja oficjalna.

  

  

  Central Park

  Chyba nie przesadzę pisząc, że Central Park – jeden z nowojorskich symboli, jest najbardziej znanym parkiem na świecie. Przez cały rok ściągają do niego hordy spragnionych relaksu Nowojorczyków i turystów. Central Park to prawdziwa oaza zieleni w gwarnym mieście, wypełniona 26 tysiącami drzew. Może dlatego jest jednym z najlepszych miejsc do obserwowania ptaków i to nie tylko w Nowym Jorku, ale ponoć i całych Stanach Zjednoczonych.

  Park stwarza także możliwość obcowania z gadami, pływającymi i wygrzewającymi się w Żółwiowym Stawie (Turtle Pond). Staw jest domem dla pięciu gatunków żółwi, zamieszkujących go przez cały rok. Ponoć stopniowo były tam wypuszczane przez właścicieli, którzy nie chcieli lub nie mogli trzymać ich dłużej w mieszkaniach. Gady dobrze zaaklimatyzowały się w parkowym środowisku tworząc silną reprezentację wśród gatunków zamieszkujących centrum Nowego Jorku.

  

  

  

  

  

  Pogromca Krzyżaków w Nowym Jorku

  Nie każdy także wie, iż w samym sercu Nowego Jorku odnaleźć można dość zaskakujący, wyraźny polski akcent. Jest nim pomnik króla Władysława Jagiełły dzierżącego dwa skrzyżowane miecze. Czymże zasłużył sobie nasz władca by stanąć w centrum Wielkiego Jabłka jako największy pomnik Central Parku? Rzecz w tym, że niczym. Wyrzeźbiona z brązu przez Stanisława Ostrowskiego figura uświetnić miała polski pawilon podczas nowojorskiej Światowej Wystawy w 1939 roku. Po imprezie czekał ją powrót do kraju, jednak wojna przekreśliła transatlantycką eskapadę. Większość  eksponatów prezentowanych na wystawie przetransportowano do Chicago, lecz masywny Jagiełło i na to okazał się zbyt ciężki. W końcu Komitet Pomnika Króla Jagiełły (tak, tak, był taki) wybrnął ze sprawy podarowując rzeźbę miastu Nowy Jork :) Przy współudziale konsula II Rzeczypospolitej w Nowym Jorku, Kazimierza Krasickiego nasz władca otrzymał zaś ciepłą posadkę właśnie w Central Parku, gdzie pozostaje dumą amerykańskiej Polonii do dziś.

  

  

  Pamięci Johna Lennona

  Wchodząc do parku od strony 72 ulicy napotkamy na chodniku napis Imagine wtłoczony w reprodukcję mozaiki z Pompei. Znajduje się naprzeciwko apartamentowca Dakota, w którym mieszkał i przy którym zginął twórca tego znanego przeboju, John Lennon. Jeśli przypadkiem jak ja, znajdziecie się tu w rocznicę urodzin muzyka, będziecie mieli okazję uczestniczyć w zgromadzeniu jego fanów i poczuć towarzyszącą mu niesamowitą atmosferę (przy okazji wysłuchując znaczna część repertuaru Lennona). Podobne spotkania odbywają się tu w rocznicę śmierci muzyka.

  

  

  

  High Line – park na torach kolejowych

  Jeśli jednak Central Park wydaje się Wam zbyt oczywisty, wybierzecie się do High Line Park, który powoli staje się ulubioną oazą zieleni Nowojorczyków. High Line jest jednym z bardziej nietypowych parków nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale i na świecie. Zawieszony około 9 metrów nad miastem powstał bowiem w miejscu nieużywanej estakady kolejowej. Wybudowano ją w XIX wieku, gdy naziemna linia kolejowa w przemysłowej części Manhattanu przyczyniła się do tylu wypadków drogowych, że pobliska 10 Aleja dorobiła się miana “Alei Śmierci”.

  Po latach rozwój transportu samochodowego pozbawił linię kolejową znaczenia i sprawił, że wykorzystywano ją coraz rzadziej. Przed rozbiórką uchroniła estakadę grupa Przyjaciół High Line, która zapoczątkowała działania zmierzające do jej rewitalizacji. Dziś możemy przechadzać się po dawnej linii kolejowej z widokami na industrialną część Manhattanu i błądzić wśród zielonych zakamarków. Wśród wielu z nich możemy natknąć się na fragmenty starych torów kolejowych.

  

  

  

  

  

  

  Washington Square – spacer nad zwłokami

  Będąc przy nowojorskich parkach warto nadmienić, że kilka z nich powstało na miejscu dawnych cmentarzy. To chociażby Union Square, Madison Square Park, Bryant Park czy Washington Square Park, który skrywa pod ziemią nie tylko dawne cmentarzysko, ale był także miejscem publicznych egzekucji.

  Według badań archeologicznych pod Washington Square mogą znajdować się szczątki około 20 000 osób, pochowanych niegdyś na różnej głębokości. Skąd aż tak wiele ciał właśnie w tym miejscu? Otóż u schyłku XVIII wieku rząd Nowego Jorku odkupił część znajdującej się tu starej farmy, by przeznaczyć je na miejsce pochówku dla ubogich, kryminalistów oraz ofiar epidemii. Miejsce sąsiadowało z kilkoma istniejącymi tam cmentarzami kościelnymi, co zwiększało liczbę pogrzebanych.

  Osoby, które nie mogły opłacić prywatnego pochówku składano w tym właśnie miejscu. Wkrótce zaś ówczesny szeryf postawił w pobliżu szubienicę (mniej więcej gdzie stoi teraz fontanna), zasilaną skazanymi z położonego również nieopodal więzienia. Wisielców składano oczywiście w ziemi nieopodal. Ostatnią osobą straconą na tutejszej szubienicy była oskarżona o podpalenie niewolnica, Rose Butler.

  Po wybuchu kolejnej epidemii żółtej febry tutejsza ziemia nie była w stanie przyjąć następnych ciał. Poszukiwania nowego miejsca pochówku zakończyły się w miejscu dzisiejszego Bryant Park. Zanim po latach powstał tu publiczny skwer, zwłoki przeniesiono na wyspę Ward.

  Przechadzając się po Washington Square warto również zwrócić uwagę na położone w północno-zachodnim rogu wysokie drzewo. Ten liczący blisko 340 lat wiąz jest najstarszym drzewem na Manhattanie. Ponadto znany jest jako wiąz wisielców. W XIX wieku krążyły legendy jakoby to na tym tym drzewie, a nie szubienicy, wykonywano egzekucje. Źródła historyczne nie potwierdzają co prawda tych doniesień, jakby jednak nie było przeszłość dzisiejszego Washington Square i tak dostatecznie przesiąknięta jest śmiercią.

  

  

  

  Pomnik 9/11

  Pozostając w temacie śmierci i miejsc pochówku nie sposób pominąć miejsca będącego symbolem Nowego Jorku, które 11 września 2001 roku zmieniło się w wielkie cmentarzysko.

  Mowa oczywiście o Twin Towers, bliźniaczych wieżach stanowiących główny trzon Światowego Centrum Handlu (World Trade Center). Przez dwa lata od ukończenia były najwyższymi budynkami na świecie i dowodem amerykańskiej potęgi i nowoczesności.

  Światowe Centrum Handlu dawało pracę około 25 tysiącom osób. Blisko 3 tysiące z nich zostało pogrzebanych w gruzach, gdy wieże runęły w wyniku zamachu.

  Dziś w nowojorskiej strefie zero znajduje się muzeum poświęcone wieżom i tragedii która je dotknęła, a także pomnik upamiętniający ofiary zamachu. Muzeum ukazujące czym dla Ameryki były wieże WTC i czym stały się po zamachu mieści się 21 metrów pod ziemią. Pomnik zaś to dwa głębokie baseny umieszczone dokładnie tam, gdzie znajdowały się fundamenty zawalonych wież. Z każdej ze ścian nieustannie spływa woda tworząca największe sztucznie zasilane wodospady w Stanach wyrzucające co minutę 24 000 galonów wody. Na panelach okalających zbiorniki wygrawerowano nazwiska nie tylko wszystkich ofiar zamachu 11 września, ale i wcześniejszego zamachu z 1993 roku.

  Upamiętnianie poległych w Strefie Zero wzbogaca też mniej znany, skromny rytuał. Pracownicy Muzeum 9/11 wtykają białą różę przy nazwisku ofiary, która danego dnia obchodziłaby urodziny. Codziennie upamiętniane są w ten sposób co najmniej dwie osoby. Najwięcej – 17 w Walentynki i 15 w wigilię Bożego Narodzenia.

  Przestrzeń wokół basenów zagospodarowano sadząc kilkaset dębów. Symbolizować miały odrodzenie zranionej amerykańskiej duszy, jednak przede wszystkim wpisują się w plan rewitalizacji Manhattanu zwracającej go mieszkańcom. Mimo trudnej i tragicznej symboliki Strefa Zero jest więc zarazem miejscem odpoczynku w zieleni pośród betonowej dżungli.

  

  

  One World Trade Center – najwyższy budynek USA

  W błędzie jest jednak ten, kto myśli że Światowe Centrum Handlu pozostaje dziś tylko pomnikiem. Amerykanie nie byliby sobą, gdyby nie chcieli odbudować czegoś jeszcze bardziej okazałego. I tak nieopodal miejsca katastrofy, zamiast dwóch nowych wież powstają cztery. Do użytku oddany jest jak na razie jeden z nich – 1 World Trade Center zwany także Wieżą Wolności (Freedom Tower). Zbudowany z rozmachem czyniącym go od razu nie tylko najwyższym budynkiem Nowego Jorku, ale i całych Stanów Zjednoczonych. Wysokość 1776 stóp (541 metrów) jest symbolicznym nawiązaniem do daty odczytania Deklaracji Niepodległości. Pierwotny projekt wieżowca wyszedł spod ręki urodzonego w Łodzi architekta, Daniela Libeskind’a.

  

  

  

  African burial memorial

  Pomnik 9/11 jest jednym miejsc, gdzie większość turystów kieruje swe kroki. Jeśli jednak chcielibyście odwiedzić mniej oczywisty pomnik pamięci, zwróćcie się w stronę 290 Broadway. Gdy w 1991 roku rozkopano tu ziemię, by przygotować fundamenty pod nowy biurowiec, wraz z ziemią wykopano kilka szkieletów. Prac budowlanych zaprzestano, a prowadzone w ich miejsce badania archeologiczne ujawniły, że szkieletów jest tu jeszcze około 15 tysięcy. Tworzyły one XVIII-wieczny cmentarz czarnoskórych niewolników i wyzwoleńców.

  Teren znaleziska wpisano na listę narodowych miejsc pamięci i zamiast kolejnego biurowca w miejscu tym stanął African Burial Memorial upamiętniający żyjących w Nowym Jorku czarnoskórych niewolników. Więcej o historii tego terenu jak i samego pomnika dowiedzieć się można w niewielkim biurze turystycznym znajdującym się w budynku federalnym na tej samej ulicy.

  Harlem – brownstones, gospel i voodoo

  Pozostając w temacie Afroamerykanów zamieszkujących metropolię nie sposób nie wspomnieć o Harlemie, dzielnicy będącej kolebką ich kultury w Nowym Jorku. Niegdyś zajmowała niechlubne pierwsze miejsce wśród najniebezpieczniejszych dzielnic w mieście. Dziś to właśnie tu posłuchać można najlepszych koncertów gospel, zobaczyć okazałe kamienice z czerwonego piaskowca (brownestones) czy odwiedzić Teatr Apollo, w którym karierę rozpoczynali między innymi Steve Wonder i Jimi Hendrix.

  Harlem skrywa również miejsca, o których milczy większość przewodników. To między innymi Botaniki, czyli sklepy z czarami zakładane przez wyznawców Voodoo i Santerii przybyłych z Kuby i Haiti.

  Więcej o Harlemie i Voodoo znajdziesz tu >>

  

  

  

  Empire State Building – Nowy Jork z góry

  Spojrzenie na Nowy Jork z góry to perspektywa, z której na pewno nie warto rezygnować. Tym bardziej, że miasto stwarza ku temu wiele możliwości. Jedną z nich, być może najbardziej oczywistą, jest wjazd na 86 (lub opcjonalnie 102) piętro Empire State Building. Budowany w zawrotnym tempie około 4 pięter tygodniowo gmach uroczyście otwarto 1 maja 1931 roku. Przez kilkadziesiąt lat szczycił się mianem najwyższego budynku na świecie. Obecnie zaledwie jedną nogą utrzymuje się w pierwszej dwudziestce. Żaden drapacz chmur przed nim nie został jednak wybudowany w takim tempie jak i nie przekroczył stu kondygnacji.

  Mimo iż niemal od razu stał się symbolem Nowego Jorku, jego losy nie potoczyły się szczególnie szczęśliwie. Wraz z nadejściem Wielkiego Kryzysu przestronne powierzchnie biurowe na wynajem zaczęły świecić pustkami, przez co dorobił się przydomka Empty State Building. Gdy kryzys minął zagrożenie nadeszło ze strony konkurencyjnych wieżowców przyciągających najemców. I tak, by nie zbankrutować, przeznaczony dla przedsiębiorców gmach otworzył się na turystów.

  Dziś blisko 70 wind Empire State jest w stanie przewieźć 10 tysięcy osób na godzinę, a umieszczony na iglicy piorunochron ściąga rocznie około stu wyładowań. Dostanie się na wyższe piętra poprzedza procedura rodem z lotniskowego security check, a sama impreza do tanich nie należy. Dla rozciągających się z niego widoków warto jednak zainwestować.

  W mieście wiele jest wieżowców i restauracji, z których podziwiać można nowojorską panoramę. Tutejsze tarasy widokowe przetestowali swego czasu Magda i Przemek >>. Warto zapoznać się z plusami i minusami każdego z nich, by wybrać najlepszą dla siebie perspektywę.

  

  

  

  

  

  

  

  

  To jeszcze nie koniec. Spodziewajcie się kolejnej części prezentującej atrakcje Nowego Jorku w nieco mniej znanej odsłonie. Tymczasem zajrzyjcie do innych wpisów z Wielkiego Jabłka:

  • Stary Nowy Jork – spacerem po Dolnym Manhattanie >>
  • Harlem – gospel i voodoo w Nowym Jorku >>

  Źródła:

  • „Nowy Jork. Od Manhatty do Ground Zero”, Magdalena Rittenhouse
  • New York Public Library >>
  • Greenwich Village Society for Historic Preservation >>

  Artykuł Tajemniczy Nowy Jork – znane i mniej znane atrakcje miasta pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

  ]]> https://szwedacz.com/tajemniczy-nowy-jork-znane-i-mniej-znane-atrakcje-miasta/feed/ 6