Sazan – wyspa niedostępna dla mieszkańców

Wojskowi przebywali na wyspie przez lata, wraz ze swymi rodzinami. Stąd pozostałości wielu budynków mieszkalnych oraz szkoły, z której dziś zostało już bardzo niewiele. Jednym z jej wychowanków okazał się Mario, nasz gospodarz w hotelu we Wlorze, który wieczorami opowiadał nam o dzieciństwie spędzonym na wyspie. Przypadek sprawił zatem, że mieliśmy okazję “spojrzeć” na Sazan również oczami jej mieszkańca i dowiedzieć się nieco o życiu w tym specyficznym miejscu. Co ciekawe, nie potwierdził on informacji krążących na polskojęzycznych stronach, jakoby istniało tam słynne więzienie, do którego zsyłano przeciwników politycznych reżimu. Ponieważ wyspa Sazan funkcjonowała jako baza wojskowa, przypuszczalnie mógł funkcjonować tam areszt dla żołnierzy, nie była to jednak zapewne placówka zasługująca na dość często przewijające się miano “Albańskiego Alcatraz”.

Imprezowe rejsy na wyspę Sazan i półwysep Karanburun

Jeszcze niedawno wyspa Sazan pozostawała niedostępna zarówno dla miejscowych jak i turystów. Kilka lat temu władze kraju podpisały porozumienie o czasowym udostępnieniu jej do zwiedzania, nie było jednak wiadomo na jak długo.

Dziś nikt się już najwyraźniej nie waha, a turystyka na Sazan ruszyła pełną parą. Z portu we Wlorze codziennie wypływa tam kilka imprezowych statków transportujących na wyspę rozbawione wycieczki. Ci, dla których zwiedzanie zrujnowanej bazy z imprezą na pokładzie stanowi miks niezbyt strawny, zdecydować się mogą na indywidualny rejs motorówką. Zaletą będzie dłuższy czas pobytu na wyspie (dopasowany do indywidualnych potrzeb, gdyż godzina na miejscu, którą oferuje większość wycieczek, to według mnie zdecydowanie za mało), wadą – sporo wyższa cena.

Nie każdy jednak wybiera się na Sazan by ganiać po opuszczonych budynkach. Razem z Półwyspem Karaburun tworzy ona bowiem morski park narodowy, chroniący urozmaicone wybrzeże, strome klify, jaskinie, zaciszne plaże jak i różnorodną (głównie wodną) florę i faunę. To miejsce doskonałe do plażowania, nurkowania i oddania się wakacyjnemu chillowaniu. Ci zaś, których ciągnie do opuszczonych miejsc, znajdą je nie tylko na lądzie, ale i pod wodą. Park Narodowy Karaburun-Sazan skrywa bowiem starożytne wraki greckich i rzymskich statków, a także zatopione jednostki z czasów II Wojny Światowej. 

Po drodze na wyspę mijamy także jaskinię Haxhi Aliu, nazwaną na cześć najsłynniejszego albańskiego żeglarza i pirata, który na przełomie XVI i XVII wieku znajdował w niej schronienie podczas sztormów i ucieczek. Podczas rejsu możliwy jednak był tylko rzut okiem na skalną grotę, więc chętni na jej bliższe poznanie powinni zapewne pomyśleć o motorówce.

Zobacz także inne mniej znane atrakcje i opuszczone miejsca w Albanii >>

Lub w sąsiedniej Macedonii Północnej >>

Artykuł Sazan – albańska wyspa tajemnic pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Man meets the Sea (Man by the Sea)

Man meets the Sea, zwane także Man by the Sea lub po prostu Man at Sea (w oryginale Mennesket ved Havet), to cztery pokaźnych rozmiarów figury wpatrujące się w morską dal z plaży Sædding na północy miasta Esbjerg. Wysokie na 9 metrów białe monumenty symbolizować mają połączenie człowieka z naturą, przynajmniej  według ich autora – Svenda Wiiga Hansena. Rzeźby dostrzec można od strony morza z odległości 10 kilometrów, szczególnie w słońcu, gdy zdają się nabierać blasku. Ich wzniesieniem w 1994 roku uhonorowano stulecie istnienia gminy Esbjerg. Od tej pory pozostają symbolem miasta. 

Bunker Mules

Podczas niemieckiej okupacji Danii podczas II Wojny Światowej, zachodnie wybrzeża Jutlandii usiały liczne bunkry i fortyfikacje. Wiele z nich pozostaje częścią duńskiego krajobrazu do dziś, jednak w latach 90-tych niektóre z nich odrodziły się jako nietypowe dzieła sztuki. 50-lecie zakończenia wojny uczczone zostało projektem artystycznym i tak bunkry na plaży w Blåvand zyskały stalowe głowy i ogony, zmieniając je w sylwetki mułów. Instalacje są owocem współpracy duńskiej artystki Elli-Mii Ejdrup Hansen z brytyjskim rzeźbiarzem Billem Woodrow’em, a wybór takich, a nie innych zwierząt okazuje się nieprzypadkowy.  Muły jako zwierzęta bezpłodne symbolizować mają definitywny koniec wojny i brak możliwości rozprzestrzenienia konfliktu na kolejne pokolenia.

Położenie i jak dojechać

Obie wyżej wymienione duńskie atrakcje znajdują się na zachodnim wybrzeżu Jutlandii. Położone są dość niedaleko od siebie, około pół godziny jazdy samochodem. Pokaźnych rozmiarów białe figury spoglądają w morze z wybrzeża miasta Esbjerg. Aby odnaleźć ośle bunkry wystarczy skierować się na północ, na rozległą plażę Blåvand w pobliżu miasteczka Oksby. Dobrym punktem wypadowym w obydwa miejsca jest też Ribe – urokliwe, najstarsze miasto Danii.

Artykuł Man meets the Sea i Bunker Mules – duńska sztuka przybrzeżna pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Geologiczny fenomen Stevns Klint

To wysokie na 40 metrów kredowo – wapienne urwisko jest jednym z najwyraźniejszych na świecie świadectw wydarzeń sprzed ponad 65 milionów lat, które zmieniły losy Ziemi i spowodowały wymieranie gatunków na niespotykaną wcześniej ani później skalę. Chodzi o uderzenie meteorytu Chicxulub, który runął na Ziemię pod koniec kredy u wybrzeży dzisiejszego Jukatanu w Meksyku i według wielu naukowców odpowiedzialny jest za wyginięcie między innymi dinozaurów. To on przyczynił się także do powstania najpiękniejszych symboli Jukatanu – krasowych studni wypełnionych krystaliczną wodą, zwanych cenotami. Największe ich skupisko układa się właśnie w kształt pierścienia, wyznaczającego miejsce pradawnej katastrofy.

Gwałtowna kolizja spowodowała wyrzucenie do atmosfery olbrzymich ilości popiołu, który opadając pokrył znaczne obszary naszej planety. Moment ten zarejestrowany jest między kredowymi i wapiennymi warstwami klifu Stevns w postaci tzw. “Rybiego iłu” (Fish Clay). W pobranych z niego próbkach znaleziono wysokie stężenie Irydu – pierwiastka, który na Ziemi występuje z znikomej ilości, za to w znacznie większej w kosmosie. Zjawisko znane jest także jako tzw. anomalia irydowa i występuje w skałach pochodzących z okresów wielkich wymierań (dewońskiego i kredowego). Przyznacie zatem, że ten fragment bałtyckiego wybrzeża może działać na wyobraźnię jak żaden inny. 

Ponieważ miękkie, kredowe skały łatwo ulegają erozji, wytworzyła się tu tak zwana nisza abrazyjna. Górna część formacji jest masywniejsza i sprawia wrażenie zawieszonej nad wymytym, węższym dołem klifu. 

Kościół w Højerup

Erozja sprawiła także, że położony na klifie stary kościół w Højerup jest dziś “zawieszony” bezpośrednio nad urwiskiem. W średniowieczu wybudowano go w bezpiecznej wówczas odległości od wybrzeża. Erozja nieuchronnie “wiodła go” jednak ku morzu. W latach 20-tych XX wieku do wody runęła część prezbiterium. Po tym zdarzeniu budowlę zabezpieczono, dzięki czemu w niezłym stanie przetrwała do dziś.    

Wapienie z klifu posłużyły biskupowi Roskilde, Absalonowi, do budowy pierwszego zamku w Kopenhadze. W jego miejscu stoi dziś mieszczący siedzibę parlamentu Christiansborg. 

Źródła:

Dokładniejsze wyjaśnienie tych kwestii znajdziecie w kwartalniku Meteoryt: https://planetarium.olsztyn.pl/userfiles/POBIERZ/METEORYT/Met311.pdf

Oraz artykułach:

https://www.stevnsklint.com/en/experience/the-story-of-the-fish-clay/

https://whc.unesco.org/en/list/1416/

Artykuł Stevns Klint – co łączy Danię z Meksykiem? pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Historia latarni na Rubjerg Knude

Latarnię wybudowano w roku 1900 na stabilnym, trawiastym podłożu w odległości 200 metrów od morza. Wokół powstały także towarzyszące jej budynki i infrastruktura. Jednak erodujący klif Rubjerg Knude wcinał się coraz bardziej w głąb lądu, niosąc przy okazji coraz więcej piasku, który z czasem przerodził się w potężną, wędrującą wydmę zmierzającą nieuchronnie w stronę latarni. Blask położonej na znacznej wysokości konstrukcji widoczny był nawet z 40 kilometrów, a mimo tego w latach 60-tych wyłączono ją z użytku, gdyż piasek zaczął częściowo przysłaniać jej światło. 

Po latach w jednym z budynków otwarto wystawę poświęconą latarni i działaniu klifu, jednak w pierwszych latach XXI stulecia ona, jak i inne budynki znalazły się po piaskiem. Przez kilka kolejnych lat okolica usiana była cegłami i pozostałościami zniszczonych zabudowań.

„Przeprowadzka”

Latarnia oparła się co prawda naporowi piachu, czyhało na nią jednak inne niebezpieczeństwo. Postępująca erozja klifu stopniowo “przesuwała” ją nad urwisko, z którego w ciągu kilku lat runęłaby do morza. Aby temu zapobiec, w 2019 roku konstrukcję przeniesiono 70 metrów w głąb lądu. Tej śmiałej przeprowadzki dokonano z wykorzystaniem długich szyn, na które latarnia trafiła z pomocą potężnych dźwigów. Sam proces jak i jego efekty uwieczniono na wielu filmach >>    

Dzięki przenosinom latarnia Rubjerg Knude nie tylko pozostaje dziś ozdobą klifu, można również ponownie wspiąć się na górę i podziwiać z niej wietrzne wybrzeże Morza Północnego. I będzie tak zapewne przez kilkadziesiąt lat, po których konieczna będzie kolejna przeprowadzka.

Sprawdź co jeszcze warto zobaczyć w Danii >>

Artykuł Rubjerg Knude Fyr – „wędrująca” latarnia pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

W artykule:

• Plaże w Danii i co na nich znajdziemy
• Park Narodowy Thy i niezwykły las
• Miejsca związane z kulturą Wikingów
• Kameralne miasteczka i zabudowa
• Museum Obscurum – gabinet osobliwości i jego niezwykłe okazy
• Widokowy powrót z Danii

Moje skojarzenia nie były co prawda całkiem mylne. Pod względem geograficznym Dania nie zapewni nam wielu atrakcji i fajerwerków. To kraj nizinny, z najwyższym szczytem sięgającym 172,5 m.n.p.m (i to już ze znajdującym się na nim kurhanem ;) Większość terenów zajmują tu pola, łąki i pastwiska, a posadzone przez mieszkańców lasy to niewiele ponad 10% powierzchni.

Dania to jednak niesamowita przestrzeń, urokliwe miasteczka, nietypowa sztuka i pozostałości po Wikingach, rekompensujące z nawiązką jednostajność krajobrazu. Myślę, że kraj może wręcz zaskoczyć różnorodnością. Gdzie zatem jej szukać i co warto w Danii zobaczyć?

Dania – atrakcje

Plaże w Danii

Linia brzegowa Danii wynosi 7474 kilometrów, a wiele jej odcinków usianych jest wspaniałymi plażami. Nie są to oczywiście plaże tropikalne i z racji chłodniejszego klimatu raczej nie ciągną na nie tłumy plażowiczów. Szerokie, piaszczyste i czyste nadbrzeże stwarza doskonałe warunki do długich spacerów i innych aktywności na świeżym powietrzu. Szczególnie tych, których nie zakłóci silny wiatr, zdarzający się tu dość często. Zwłaszcza zachodnie wybrzeże Danii bywa bardzo wietrzne i niespokojne. I to miewa jednak swój urok, a niektórym aktywnościom wręcz sprzyja.

Jedne z plaż schodzą łagodnie do morza, inne wyściełają piaszczystą otuliną strome klify. Na wszystkich napotkać można ciekawe obiekty i atrakcje, przy których warto zatrzymać się choć na chwilę. 

Oto tylko niektóre z nich:

• Man meets the Sea – cztery pokaźnych rozmiarów figury wpatrujące się w morską dal z plaży Sædding na północy miasta Esbjerg.

Bunker Mules – czyli instalacje artystyczne nadające nieużywanym dziś bunkrom nowe kształty. Więcej o instalacjach i wskazówki dojazdu >>

Wind Turbine Beach – jak nazwa wskazuje, plaża pełna pracujących na niezwykle wysokich obrotach wiatraków

Latarnia Rubjerg Knude – położona na malowniczym klifie na północno-zachodnim wybrzeżu Jutlandii. Można podziwiać z niej malownicze, wietrzne wybrzeże Morza Północnego. Co ciekawe, aby uniknąć runięcia konstrukcji do morza, w 2019 roku przeniesiono ją 70 metrów w głąb lądu. Więcej o tym ryzykownym przedsięwzięciu jak i samej latarni przeczytacie tu >>

Białe klify – Dania pełna jest pięknych, stromych klifów, a te najbardziej znane to największy – Møns Klint i najciekawszy geologicznie Stevns Klint. Choć brzmi to nieprawdopodobnie, Stevns Klint nosi w sobie ślady uderzenia meteorytu Chicxulub, do którego doszło 65 milionów lat temu na terenach dzisiejszego Meksyku.

Zasypany piaskiem kościół w Skagen

Park Narodowy Thy

Park Narodowy Thy to największy park narodowy Danii. I choć powstał zaledwie w 2007 roku, jest również pierwszym w kraju wyznaczonym poza Grenlandią. Na powierzchni ponad 200 km² chronione jest dzikie wybrzeże i jego fauna, rozległe wydmy i wydmowe wrzosowiska, a także posadzone wiele lat temu lasy. Wśród nich również las szczególny, o którym nie wiedzieć czemu milczą ulotki informacyjne dotyczące parku. To Thagaards Plantage, gdzie zdeformowane, fantazyjnie powyginane  drzewa wiodą przez niewielką krainę niczym z mrocznej baśni. Podobne znajdziecie także w Rold Skov (Lesie Trolli) niedaleko Aalborg.

Ślady Wikingów w Danii

Lindholm Hoje

Wiele lat temu tereny należące do współczesnej Danii, jak i całej Skandynawii, zasiedlali Wikingowie. A położone nieopodal Aalborg wietrzne wzgórze Linholm Hoje jest najdoskonalszym i największym na terenie Danii świadectwem tych czasów. W epoce wikińskiej istniała tu wioska, której historii dobrze nie znamy. Ślady archeologiczne wskazują, że choć przenoszono ją z miejsca na miejsce, zasiedlano ją nieprzerwanie przez wiele lat. Choć na tę jak i okoliczne osady składało się niewiele zabudowań, okolica była prawdopodobnie znaczącym ośrodkiem handlowym, jak i doskonałym punktem obserwacyjnym. Jednak tym, co zachowało się w Lindholm Hoje najlepiej, robiąc przy okazji największe wrażenie, jest starożytne cmentarzysko – największe i najlepiej zachowane miejsce pochówku z czasów Wikingów w całej Danii. 

Jelling

Jelling to miasteczko w środkowej Jutlandii, oddalone o około 2 godziny jazdy samochodem od Alboorg i Linholm Hoje. Na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym, a jednak znajduje się tu jedno z najważniejszych historycznie miejsc w Danii. Mowa o niewielkim romańskim kościele usytuowanym między dwoma niemal 10-metrowymi kurhanami i okalającym go starym cmentarzu. Kurhany są miejscem spoczynku władców Danii epoki Wikingów, a świadectwem ich czasów są zachowane tu kamienie runiczne.

Miasteczka i kameralna zabudowa

Dania pełna jest niewielkich, kameralnych miasteczek. Warto pobłądzić w ich brukowanych uliczkach, spędzić czas na urokliwych placach i chłonąć spokój bijący z zadbanej, czasem może zbyt uporządkowanej, zabudowy. I choć to frazes, czas naprawdę zdaje się płynąć tu wolniej. 

Ribe – najstarsze miasto w Danii

Warto udać się do Ribe – najstarszego miasta Danii. Pierwsze o nim wzmianki pochodzą z 860 roku, jednak osada istniała tu wcześniej i uznawana jest za jedną z najstarszych w całej Skandynawii. Miasto było między innymi ważnym ośrodkiem handlowym, którego znaczenie spadło po wybudowaniu portu w położonym niedaleko Ejsberg (do którego również warto zajrzeć). Mimo nawiedzających Ribe najazdów, klęsk żywiołowych i epidemii, przetrwała tu jedna z najlepiej zachowanych skandynawskich starówek z czasów średniowiecza. Jej urok kryje się w brukowanych ulicach i rzędach wiekowych, lecz zadbanych domków z kolorowymi drzwiami i ościeżnicami. Wiele z nich zdobi mur pruski oraz kwiaty. Na miejscowej starówce przysiąść możemy też na piwo w całkiem klimatycznych knajpkach. Więcej o zwiedzaniu Ribe >>

Esehuse w Nymindegab

Wyjeżdżając z miasteczka Nymindegab w stronę Hvide Sande dostrzec można niewielkie domki zwrócone w stronę fiordu. Pomalowane na czerwono, kryte strzechą, przywodzą na myśl chatki baśniowych istot. W rzeczywistości to tak zwane esehuse, XIX-wieczne budynki gospodarcze wykorzystywane przez rybaków. Układano przed nimi sieci rybackie, a w środku przechowywano narzędzia wykorzystywane przy połowach. 

Przede wszystkim jednak domki służyły za lokum dziewczętom, których zadaniem w sezonie było przygotowywanie przynęt i nawlekanie ich na żyłki. W ciągu jednego dnia każda z dziewcząt potrafiła przygotować ponad 2000 przynęt, które rybak zabierał w jednodniowy rejs.

Warto dodać, że oryginalne budynki przeniesiono do skansenu w pobliżu Kopenhagi. Trzy chatki pod Nymindegab to zaś ich wiernie odtworzone kopie. Niezmiennie dobrze wtapiają się jednak w ten sielski krajobraz.

Czarne rybackie domy w Agger

Inną kameralną zabudowę podziwiać możemy nad Morzem Północnym w Agger. To na przykład “osiedle” zamieszkałych niegdyś przez rybaków drewnianych domów. Z początku drewno malowano tu, jak w wielu miejscach w Danii, na czerwono. Z czasem uznano najwyraźniej, że ciemniejszy kolor lepiej koresponduje z okolicą i wszystkie budynki przemalowano na czarno.

Muzeum Obscurum w Nykøbing Falster

“Wejdź do Muzeum Obscurum – osobliwego świata na granicach rzeczywistości. Tu spotykają się tajemnicze stworzenia z przeszłości i teraźniejszości. To tu zadasz sobie pytanie – W co ośmielam się wierzyć?” 

Tak zachęca do odwiedzenia swych pomieszczeń Muzeum Obscurum w duńskim mieście Nykøbing na wyspie Falster. W 2017 roku, w budynku gdzie mieści się dziś muzeum, odkryto nieznany wcześniej pokój, którego wnętrze wprawiło wszystkich w osłupienie. W ukrytych przed laty starych kartonach znaleziono niezwykłą kolekcję zapisków, przedmiotów i szczątków osobliwych stworzeń. Zbiór należał do niegdysiejszego właściciela budynku – XVIII/XIX-wiecznego kupca, odkrywcy i kolekcjonera Corneliusa S.C. Rödera, który w swym mieszkaniu stworzył gabinet osobliwości z prawdziwego zdarzenia. 

Pracownicy muzeum, sugerując się pozostawionymi pamiętnikami, odtworzyli salon oraz gabinet Corneliusa, który wiele lat temu znajdował się w tym samym budynku. Te, jak i inne pomieszczenia muzeum wypełnione zostały licznymi egzemplarzami osobliwej, tajemniczej kolekcji. Zostały również opisane zgodnie z zapiskami pozostawionymi przez ich właściciela. I choć pierwsze, nieco rozczarowujące pomieszczenie tego nie zapowiada, łatwo ulec tu wrażeniu, że przekraczamy tu granicę jawy i snu.

O warunkach wstępu i bieżących wydarzeniach możecie przeczytać na stronie muzeum >>

Prom Gedser – Rostock

Naszą przygodę z Danią kończymy na pokładzie promu z Gedser do niemieckiego Rostoka. I nie byłaby to może rzecz warta wspomnienia, gdyby nie wspaniała aura, która sprawiła, że jest to pożegnanie z fotograficznym przytupem :)

Artykuł Dania jakiej nie znacie! Ciekawe, rzadziej odwiedzane atrakcje Danii pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Wyspy Owcze – najpiękniejsze miejsca

WyspaVagar:

Jezioro Sørvágsvatn (zwane też Leitisvatn)

To jedna z wizytówek Wysp Owczych, a zarazem największy akwen archipelagu. O jego wyjątkowości nie przesądza jednak rozmiar, lecz położenie. Jeden z brzegów jeziora niemal styka się z krawędzią skalistego brzegu zawieszonego nad oceanem, sprawiając wrażenie jakby wypełniające skalną półkę jezioro miało wylać się do morza. W jednym miejscu tak się zresztą dzieje za sprawą wodospadu  Bøsdalafossur.

Widok jest naprawdę wyjątkowy, a sama trasa wzdłuż brzegu także bardzo przyjemna. Z początku wiedzie przez trawiaste pustkowia, przechodzące z czasem w szlak nad stromymi, mocno wietrznymi klifami. Najbardziej charakterystyczny z nich, Trælanípan, to tak zwana Ściana Niewolników, z której według podań Wikingowie zrzucali do oceanu irlandzkich jeńców.

Widok na osadę Gásadalur

Charakterystyczny widok przedstawiający wodospad, spływający z klifu otoczonego zielonymi górami to kolejny symbol farerskiego krajobrazu. Uwieczniony przeze mnie różni się nieco od większości ujęć tego miejsca, gdyż zalegające nisko chmury pozbawiły widok szczytu Árnafjall w tle ;) Widoczne w głębi lądu domki to zaś malutka osada Gásadalur, licząca obecnie 12 stałych mieszkańców*. 

Odcięta do 2015 roku przez strome pasmo górskie wioska była jednym z najbardziej odizolowanych skupisk ludzkich. Sytuacja uległa zmianie za sprawą wydrążonego w poprzek góry tunelu, który połączył Gásadalur ze światem. Miejscowość znana jest również z bohaterskiego listonosza. Więcej o jego wyczynach jak i samej wiosce możecie przeczytać we wpisie poświęconym wyspie Vagar >>

Trøllkonufingur – Palec Wiedźmy

Palec wiedźmy (czasem zwany też palcem trolicy) to charakterystyczna formacja skalna widoczna z wielu miejsc na wyspie. Jednym z nich są bezpośrednie okolice domków Kristianshavn, które służyły mi za lokum w czasie wyjazdu. I to właśnie ta perspektywa najbardziej przypadła mi do gustu, choć opinii tej daleko do obiektywizmu. Były może miejsca, z których skałę było widać dokładniej, ale to właśnie tu wybrałam się na spacer pierwszego poranka, tu pierwszy raz poczułam czyste, rześkie farerskie powietrze i tu po raz pierwszy zaparło mi dech. Mimo zatem, że na wyspach są widoki bardziej spektakularne, ten pozostanie dla mnie w czołówce tych najpiękniejszych. Jeśli i Wy chcielibyście budzić się w takiej okolicy, polecam nocleg w Kristianshavn, który możecie zarezerwować tu >>

Największe atrakcje Wyspy Streymoy

Vestmannabjørgini – Klify Vestmanna

Jeśli jak ja jesteście miłośnikami kryminałów, miasteczko Vestmanna może wydać się Wam znajome. To tu Remigiusz Mróz, tworząc pod pseudonimem  Ove Løgmansbø, osadził akcję kryminalnej powieści ukazującej surowe oblicze Wysp Owczych i mroczne sekrety ich zamkniętej społeczności. Jeśli lubicie podążać śladem książkowych bohaterów lub weryfikować opisane miejsca z rzeczywistością, to kolejny powód, by zawitać w tej malowniczej miejscowości. Pierwszym z nich powinien być jednak rejs na Vestmannabjørgini, czyli Klify Vestmanna, biorący początek w malutkim porcie przy budynku lokalnej informacji turystycznej.

Vestmannabjørgini to królestwo strzelistych klifów, szkierów i obmywanych wodą formacji skalnych o rozmaitych kształtach. Podczas trwającego dwie godziny rejsu krajobraz zmienia się wielokrotnie, lecz i tak znacznie rzadziej niż aura. Z początku nadmorskie wzniesienia są dość rozległe. Na ich trawiastych szczytach wypasają się owce, które mimo zaskakujących wspinaczkowych umiejętności, zdobywanie pożywienia ryzykują życiem. W miarę oddalania się od portu krajobraz staje się coraz bardziej urozmaicony, ale i mroczny. Klify robią się coraz wyższe i bardziej strome (niektóre sięgają 500 m n.p.m.), i wraz z przybrzeżnymi formacjami tworzą  skalne labirynty, które nasz szyper pokonuje z godną podziwu precyzją.

Porywisty wiatr funduje nam istną huśtawkę, a woda chlustająca z nieba momentami zasłania widoki. Na szczęście ulewy, choć silne, podczas naszego rejsu są tylko chwilowe, a w połączeniu z wychodzącym co i raz słońcem tworzą idealną mieszankę. Lepszej aury chyba bym sobie nie wymyśliła. Warto zaznaczyć, że aby rejs doszedł do skutku trzeba mieć nieco szczęścia, gdyż bywają one odwoływane właśnie ze względu na pogodę. 

Klify Vestmanna to ważne miejsce dla ornitologów i miłośników wszelkich skrzydlatych, są bowiem jednym z najważniejszych siedlisk atlantyckich ptaków. Rejs kosztuje około 300 DKK w zależności od formy rezerwacji. Więcej o cenach na Wyspach Owczych >>

Tórshavn – stolica Wysp Owczych

Miejsce, której nazwa oznacza Port Thora, to stolica i największe miasto archipelagu. Warto zobaczyć tu starówkę czy bramę wykonaną ze szkieletu grindwala, jednak to co w skali wysp jest tu naprawdę unikalne to stary cmentarz.

Wyspy Owcze właściwie pozbawione są drzew. Spotkać można tylko te zasadzone, a jedne z najpiękniejszych znajdują się właśnie na cmentarzu w Thorshavn.

Więcej o farerskiej stolicy >>

Kirkjubøur – najważniejsze miasto w średniowieczu

Ta niepozorna, choć pięknie położona wioska była niegdyś ważnym portem Wysp Owczych, a także siedzibą biskupstwa i duchowym centrum archipelagu. Kres wysokiej pozycji miasta położył potężny sztorm, który w XVI wieku dosłownie zmył z ziemi większość budynków. Do dziś zachowało się jednak skupisko pomalowanych na czarno domostw należących do XI-wiecznej farmy Kirkjubøargarður. Jeden z tych domów, Kirkjubøargarður, uważany jest za najstarszy stale zamieszkany drewniany dom na świecie.

Dom, jak reszta farmy pochodzi z XI wieku. Początkowo należał do biskupstwa, jednak w 1550 roku wszedł w posiadanie rodziny Patturson, która dzierżawi do dziś zarówno budynek jak i najbliższą okolicę. Wielu członków rodziny Patturson należy do znanych i szanowanych na wyspach, wśród nich kilku pisarzy, podróżników, polityków jak i pierwsza znana na archipelagu feministka – Súsanna Helena Patturson.

Charakterystycznymi budowlami Kirkjubøur są także:

Kościół św. Olafa z 1110 roku będącym najstarszym kościołem na Farojach, w którym do tej pory odbywają się nabożeństwa.

Katedra Magnusa z 1300 roku, zwana także Mururin (mury). Jest największym średniowiecznym zabytkiem na Farojach i jedynym budynkiem w stylu gotyckim. Nie jest pewne, czy jej budowa została kiedykolwiek ukończona.

W XII wieku właścicielką ziem wokół Kirkjubøur była niejaka Gæsa, córka właściciela rozległych terenów na wyspie Streymoy. Pewnego dnia została przyłapana na jedzeniu mięsa w czasie postu, za co ukarano ją konfiskatą majątku na rzecz kościoła oraz wygnaniem. Nowe życie zaczęła prowadzić na Vagar w okolicach dzisiejszego Gásadalur. To ponoć od jej imienia pochodzi nazwa osady.

Saksun – bardziej sielsko nie będzie

Nie ma chyba na całych Wyspach Owczych wioski bardziej sielskiej niż Saksun. Położoną w dolinie Saksunandalur osadę otaczają malownicze wzniesienia przecinane co i raz nićmi wodospadów. Pierwsze doniesienia na temat Saksun pochodzą z XIV wieku, jednak najstarsze zachowane budynki pochodzą z wieku XVII. Tworzą one gospodarstwo rolne Dúvugarður, pełniące jednocześnie rolę niewielkiego muzeum. Są one idealnym dopełnieniem tutejszego krajobrazu, tworząc wraz z nim idylliczny wręcz obrazek. 

Inne charakterystyczne ujęcia Saksun ukazują niewielki biały kościółek na tle gór i niebieskiej laguny. Co ciekawe, nie został on zbudowany w tym miejscu, a mieszkańcy osady, by go odwiedzić, musieli udać się drogą przez góry do położonej 8 km dalej miejscowości Tjørnuvík, gdzie pierwotnie znajdowała się świątynia. W 1858 roku kościół rozebrano i przeniesiono w obecne miejsce, nadając mu także nową nazwę, Saksunar Kirkja. Z Saksun do Tjørnuvík nadal wiedzie stary górski szlak, oznaczony kamiennymi stożkami. Warto nim podążyć, bo to kolejne miejsce, które widokowo powinno zaspokoić i tych bardziej wymagających.

Sielankowy wygląd osady nie jest jednak w stanie zatrzymać w niej mieszkańców, migrujących do większych miasteczek. Z każdym rokiem Saksun coraz bardziej się wyludnia. W 2019 roku pozostaje tu zaledwie 8 mieszkaców *

Wyspa Eysturoy

Gjógv

Nazwa miasteczka Gjógv oznacza wąwóz wypełniony wodą. Nawiązuje ona do skalnej rozpadliny, nad którą założono osadę. Gjógv leży również u podnóży najwyższego wzniesienia Wysp Owczych – Slættaratindur. Z mierzącego 882 metry szczytu rozciągają się wspaniałe widoki i przy dobrej pogodzie dostrzec można Vatnajökull, największy lodowiec Islandii. Tyle teorii. W praktyce pogoda rzadko kiedy bywa tu odpowiednia i najczęściej ze szczytu nie widać nic :)

Mimo malowniczego położenia, w Giogv mieszka tylko 30 osób. 11 kobiet i 19 mężczyzn. Troje dzieci uczęszcza do działającej od 1884 roku szkoły. Kiedyś zaludnienie było tu większe, jednak wskutek znacznej izolacji i braku choćby podstawowych usług, wioska zaczęła się wyludniać. W Giogv nie ma nawet sklepu, a po zakupy mieszkańcy muszą dojeżdżać do oddalonego o 14 km Eiði.

Więcej o Giogv i wyspie Eysturoy >>

Piękne zakątki Wyspy Bordoy

Klaksvik – port otulony górami

Klaksvik, położony w poludniowo-zachodniej części wyspy Bordoy, to drugie największe miasto na Farojach. Pod tym względem umiejscowiło się zaraz za stolicą, którą w moim odczuciu wyprzedza jednak pod względem położenia jak i walorów widokowych. Osadnictwo w rejonie Klaksviku sięga czasów wikińskich, a tutejszy port był niegdyś najważniejszym portem na wyspach. Dziś  jego pozycja nadal jest wysoka, a położenie bardzo urokliwe. Tutejszą przystań z każdej strony osłaniają lądy, z których większość stanowią malownicze pasma górskie. Klaksvik to zatem dogodny punkt wypadowy w okoliczne góry, jak i północne wyspy archipelagu – Kolsay i Nolsoy. Więcej o Klaksvik i alkoholu na Wyspach Owczych >>

Opuszczona wioska Múli

Muli to maleńka osada położona w północnej części archipelagu. Założona została najprawdopodobniej w XIV wieku i jest jedną z najstarszych wiosek w regionie. Mimo to najpóźniej doczekała się podłączenia do sieci elektrycznej i budowy drogi dojazdowej. Jednak ani usuwanie niedogodności ani przepiękne położenie nie uchroniło osady od stopniowego wyludnienia. W 2000 roku Muli miało czterech stałych mieszkańców, zaś 10 lat później dwóch. Obecnie nie ma już ani jednego stałego osadnika, choć część dawnych mieszkańców lub ich potomków odwiedza wioskę bądź spędza tu wakacje. 

Według farerskich podań wioskę tę zamieszkiwał niegdyś jeden z najsłynniejszych miejscowych magów, Guttormur í Múla. Siłę swych mocy  objawił między innymi budując mur w pobliżu miejscowości Kirkjubøur, w czym nie byłoby nic dziwnego gdyby nie fakt, że gdy kamienie same z hukiem lądowały jeden na drugim, Guttormur í Múla oddawał się szydełkowaniu w zaciszu swej chaty. Poznawszy moc maga mieszkańcy archipelagu przybywali do niego z prośbą o nadprzyrodzoną interwencję w rozwiązywaniu ich problemów. Wspomina o tym również Maciek na stronie Farerskie kadry, gdzie możecie znaleźć wiele farerskich historii >>

Dwa z tutejszych domów przetransportowane zostały do Duńskiego Muzeum Narodowego w Kopenhadze.

Wyspa Suðuroy i jej piękne zakątki

Hvannhagi – klify, jezioro i Lítla Dímun

Szlak wiodący przez Hvannhagi zaczyna się niepozornie. Przechodzimy przez bramkę prowadzącą na pole i tylko znak z napisem Hvannhagi świadczy o tym, że zmierzamy oglądać coś poza dywanami traw. Wydeptana ścieżka prowadzi coraz wyżej, ze szczytu zaś rozciąga się wspaniały widok na wyspy Lítla Dímun, Stóra Dímun i Sandoy, a także wyrastające przed nami klify. Idąc wzdłuż nich dochodzimy do otoczonego wzgórzami jeziora, które niemal styka się z morzem. 

Geolodzy nazywają ten obszar geologicznym Eldorado, gdyż miejsce znane jest z interesujących zjawisk geologicznych. W okolicach jeziora do dziś możemy oglądać kamienie z olbrzymich lawin skalnych, które runęły w dół Hvannhagi kilka tysięcy lat temu. 

Beinisvørð – najwyższy klif Suðuroy

Beinisvørð to jedna z najważniejszych atrakcji wyspy Suðuroy. Sięgające 470 metrów pionowe klify są drugimi co do wysokości na archipelagu (zaraz po wymienionymi już wyżej Klifami Vestmanna). Niesamowicie porywisty wiatr uniemożliwił nam podejście do ich krawędzi, co nie przeszkodziło w zachwycaniu się okolicą. 

Niegdyś mężczyźni z okolicznej wioski Sumba ryzykowali życiem i schodzili w dół klifu w poszukiwaniu jaj morskich ptaków, służących im za pożywienie. Wielu z nich nie wracało z karkołomnej wyprawy.

Klify inspirowały też miejscowych malarzy i poetów. Dziś zdobią także rewers banknotu 50 kr.

On the road – drogi na Wyspach Owczych

Opisując najpiękniejsze miejsca wysp Owczych nie sposób nie wspomnieć o miejscowych drogach. Panuje wśród nich prawdziwa różnorodność. Proste i mocno kręte, położone w dolinach czy wzdłuż strzelistych klifów, otulone trawą i obmywane prysznicem wodospadów – niemal wszystkie to wspaniała przestrzeń i niezwykłe widoki na farerską przyrodę i wtopione w nią miasteczka.

Poszczególne wyspy archipelagu mogą wydawać się do siebie podobne. I pod wieloma względami takie są. Każda z nich ma jednak miejsca, ludzi i historie, czyniące ją jedyną w swoim rodzaju. We wpisie tym skupiłam się na najpiękniejszych moim zdaniem zakątkach wysp Vagar, Streymoy, Eysturoy, Bordoy i Suðuroy. Jestem ciekawa czy któryś z nich i Wam przypadł do gustu.

• Zajrzyj także do kameralnej stolicy – Thorshavn >>
• Przydatne informacje praktyczne >>
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd na Wyspy Owcze >>
• A wszystkie moje wpisy o archipelagu znajdziesz tu >>

Źródła:

* Statistics Faroe Islands http://www.hagstova.fo/en
“81:1. Opowieści z Wysp Owczych”, Marcin Michalski i Maciej Wasielewski

Artykuł Najpiękniejsze miejsca na Wyspach Owczych – rajskie oblicze Północy pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Zatem odległa i egzotyczna Sri Lanka to dość często wybierany cel wyjazdu, a od cejlońskich “must see” internet pęka w szwach (do czego dokładam i swoją cegiełkę). Ten tekst będzie dla odmiany o internetowych przegranych. Będzie o miejscach, które wśród polecanych atrakcji Sri Lanki występują rzadziej lub wcale, na co rzecz jasna moim zdaniem, nie zasługują.

Od listopada 2019 PLL LOT uruchamia bezpośrednie loty z Warszawy do Kolombo. To kolejny powód, by pomyśleć o odwiedzeniu krainy herbaty. Inne, może nie te najbardziej znane, znajdziecie poniżej.  

Mniej znane atrakcje Sri Lanki

Mihintale – kolebka buddyzmu i niedoceniane sąsiedztwo Anuradhapury

Mihintale, choć dość łatwo dostępne, sprawia wrażenie pomijanego. Nie wiem czy odwiedzający Sri Lankę faktycznie rzadko się tam udają, czy akurat Google z Mihintale nie bardzo się lubią. W porównaniu z innymi atrakcjami Cejlonu wygląda jednak na opisywane rzadziej i próżno szukać go na listach “must see” , “X największych atrakcji” i wszelkich różnie ujętych “naj”. Uważam to za spore niedopatrzenie i polecam wziąć Mihintale pod uwagę w planowaniu wyjazdu na Sri Lankę.

Mihintale oddalone jest zaledwie około 20 km od Anuradhapury, słynnej starożytnej stolicy Cejlonu, której ruiny wpisano na listę UNESCO. I może to właśnie ona odwraca uwagę od słabiej znanego, choć nie mniej atrakcyjnego sąsiada. Ba, gdybym miała odwiedzić tylko jedno z tych miejsc, Annuradhapura musiałaby mi wybaczyć.

Więcej o Anuradhapurze i najstarszym posadzonym przez człowieka drzewie możesz przeczytać tu >>

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale jest dla lokalnej ludności celem pielgrzymek i obiektem kultu (na Sri Lance nie jest to jednak niczym wyjątkowym). To tu król Devanampiyatissa przyjął nauki buddyjskie od mnicha Mahindy, po czym wprowadził buddyzm w swym królestwie. Miejsce uznawane jest zatem za cejlońską kolebkę tej religii.

Do głównej świątyni prowadzi 1840 schodów, co można potraktować jako rozgrzewkę przed wspinaczką na Sri Padę (znaną w Europie jako Szczyt Adama), gdzie jest ich sporo więcej >> Wspiąć można się także na charakterystyczną Skałę Zgromadzenia (Aradhana Gala), na której mędrzec Mahinda wygłosił swe pierwsze kazanie. Roztacza się z niej wspaniały widok na okolicę. Przed wejściem należy pamiętać o zdjęciu butów, a podczas wspinaczki warto zboczyć z utartej trasy i zaglądać za niektóre głazy.

Na szlakach Mihintale mijamy wiele opuszczonych obiektów, rytualnych basenów, grot skalnych i ukrytych w zieleni ruin. Jednymi z ciekawszych, a mijanych już na początku, są pozostałości szpitala wybudowanego w III wieku naszej ery, uznawanego za jeden z najstarszych na świecie. Europie przyszło na nie czekać jeszcze 400 lat.

Mihintale to zatem sporo ciekawych zakamarków, a przede wszystkim wspaniałe widoki roztaczające się z górujących nad zieloną okolicą świątyń i wzniesień, których szkoda sobie odmówić.

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Kirinda

Kirinda to mała wioska na południowym wybrzeżu Cejlonu. Bywa traktowana jako punkt wypadowy do okolicznych parków narodowych, najczęściej jednak jest zwyczajnie pomijana. Dzięki niewielkiemu zainteresowaniu przyjezdnych, ci którzy już tam dotrą, mogą mieć ten urokliwy kawałek wybrzeża niemal na wyłączność.

Sama wioska, choć mało istotna dla przyjezdnych, jest ważnym punktem w świadomości Lankijczyków, głównie za sprawą  przekazywanej od II w p.n.e legendy. Otóż panujący w Kelaniya (dziś to przedmieścia Colombo) Król Kelanitissa, ugotował żywcem mnicha, którego podejrzewał o pomoc w przekazaniu miłosnego listu od królewskiego brata dla królowej.

Wściekli bogowie wywołali ogromne tsunami, które niemal zmiotło wyspę z powierzchni ziemi. Ogarnięty wyrzutami sumienia król, aby przebłagać bogów oraz ocalałych poddanych, postanowił złożyć ofiarę. Zbudował łódź, na której wyprawił w głąb morza  swą najstarszą córkę. Dotarła ona po pewnym czasie właśnie do wybrzeży Kirindy, gdzie zachwyciła tamtejszego władcę, Króla Kavantissa.

Zachwyt zaowocował rychłym ślubem, a Królowa Viharamaha Devi wydała na świat najbardziej znanego władcę Cejlonu, króla Dutugamunu, który zjednoczył kraj pod jednym panowaniem i wyzwolił Syngalezów spod ucisku samozwańczego władcy tamilskiego. Viharamaha Devi do tej pory pozostaje lankijskim symbolem kobiecej siły i odwagi.

Najbardziej charakterystycznym punktem Kirindy jest zbudowana na przybrzeżnych skałach świątynia (poświęcona nikomu innemu jak Viharamaha Devi). W 2004 roku oparła się żywiołowi, dając schronienie miejscowej ludności przed szalejącym na Sri Lance tsunami. O walorach położenia świątyni nie będę się rozpisywać i pozwolę by zdjęcia zrobiły to za mnie.

Nie wiem jak wybrzeże Kirindy sprawdza się w kąpielach i typowym plażowaniu, widokowo i spacerowo jest jednak zdecydowanie warta odwiedzenia. 

Kirinda – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Świątynia w Kirindzie – Sri Lanka

Świątynia w Kirindzie – Sri Lanka

Świątynia w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range

Knuckles Range to masyw górski  położony w centrum Sri Lanki. Nazwę knuckles (kłykcie) nadali mu brytyjscy geodeci, ze względu na  kształt szczytów i fałdowań zachodniej części masywu, przypominający zaciśniętą pięść. W języku syngaleskim region ten znany jest jednak jako Dumbara Kanduvetiya, czyli „pogrążony we mgle”. I właśnie ta nazwa, choć powszechnie nieznana, odpowiada warunkom, jakich możemy spodziewać się na miejscu.

Niewielką część obszaru Knuckles Range pokrywają tak zwane lasy mgliste. Wskutek następującej nieprzerwanie kondensacji pary wodnej, chmury i mgły nie ustępują tam ani na chwilę, otulając górzysty krajobraz. Lasy te są siedliskiem wielu endemicznych gatunków roślin i zwierząt i stanowią zaledwie 1% światowych zasobów leśnych.

Mieszkańcy gór trudnią się przede wszystkim uprawą ryżu i kardamonu.

Więcej zdjęć i informacji znajdziecie w tym tekście >>

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve

Kottawa Forest Reserve położony jest niespełna 20 km od dość tłumnie odwiedzanej kolonialnej perełki – Galle. Mimo popularnego sąsiedztwa, a może właśnie przez nie, nie jest miejscem szerzej znanym. Nie powiem Wam, czy jego walory przewyższają te innych lasów deszczowych, jak choćby bardziej znanego Sinharaja. Na pewno warto jednak zdawać sobie sprawę z jego istnienia, a fakt że istnieje tu ponad 170 gatunków drzew, w tym aż około 100 endemicznych w skali kraju, nie powinien pozostawić Was obojętnymi.

Rezerwat ten ma jednak pewnych uciążliwych mieszkańców, których obecność może przeszkodzić w rozkoszowaniu się zielenią. Chodzi o pijawki, których w grudniu było tu zatrzęsienie, a przysysać próbowały się nawet do paznokci. Jeśli zatem niełatwo zaakceptować Wam takich towarzyszy, wizytę w rezerwacie Kottawa powinniście dokładnie przemyśleć.

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kiedy jechać na Sri Lankę

Sri Lanka leży w strefie klimatu podrównikowego wilgotnego, a warunki bywają tu dość nieprzewidywalne. Pogodę wybrzeży Sri Lanki kształtują dwa monsuny: yala i maha. Pierwszy z nich od maja do sierpnia przynosi deszcze w południowo-zachodniej części kraju. Drugi od października do stycznia sprowadza wilgoć w północno-wschodni rejon wyspy. Dlatego jeśli zależy nam na uniknięciu obfitych opadów najlepiej przyjechać:

• na zachodnie oraz południowe wybrzeże oraz w centrum kraju – od grudnia do marca
• na północne oraz wschodnie wybrzeże – od lutego do sierpnia

Jednak nawet stosując się do tych ogólnych założeń lepiej oczekiwać nieoczekiwanego ;) Warto też pamiętać, ze mimo upalnych temperatur na wybrzeżu, w górach temperatura oscyluje w okolicach 15 – 17 stopni, na co miejscowi reagują przywdziewaniem czapek i nauszników.

Opisane powyżej miejsca to zaledwie wycinek wyspy, która mimo niewielkich rozmiarów, oferuje naprawdę wiele. Znacie inne ciekawe miejsca na Sri Lance, zwłaszcza te rzadziej uczęszczane?Podzielcie się nimi w komentarzu.

Artykuł Wakacje na Sri Lance? Poznaj mniej znane atrakcje wyspy. pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Według jednej z nich tysiące lat temu na miejscu obecnego jeziora istniało piękne miasto, które zostało doszczętnie zniszczone przez  silne trzęsienie ziemi. W miejscu metropolii powstało zapadlisko, które stopniowo wypełniała woda. Nad powstające jezioro powróciły ocalałe mieszkanki miasta, które podczas katastrofy przebywały w okolicznych górach. Kobiety opłakiwały stratę, a ich łzy spadały do wody, aż jezioro stało się słone. Starzy Kirgizi mawiają więc, że Issyk-kul to jezioro wypełnione ludzkimi losami.

Co kryje jezioro Issyk-kul

Legenda ta nie jest zupełnie oderwana od rzeczywistości i choć nie wiem czy wody jeziora skrywają ludzkie losy, ślady po zatopionych wioskach i miastach wyławiano stamtąd nie raz. Na przestrzeni stuleci wody na przemian cofały się i przybierały, a zakładane niegdyś nad jego brzegiem osady po latach na nowo pokrywała woda. Największym odkryciem było odnalezienie pod wodami Issyk-kul ruin starożytnej metropolii z II wieku p.n.e. Niegdyś brzegami jeziora biegła również jedna z odnóg Jedwabnego Szlaku. Jeśli zatem poszukujecie miejsc pobudzających historyczną wyobraźnię, Issyk-kul może okazać się całkiem niezłym stymulantem.

Garść geograficznych faktów

Nazwa położonego w paśmie gór Tien-Szan zbiornika oznacza tak naprawdę “Ciepłe Jezioro”. Panujący tu mikroklimat, zasolenie, a także obecność gorących źródeł sprawia, że jezioro Issyk-Kul nigdy nie zamarza i pomimo położenia na wysokości 1609 m n.p.m. latem osiąga temperaturę zdatną do kąpieli (porównywalną jednak do temperatury Bałtyku, więc bez szału ;). Na tym podobieństwa Issyk-kul do morza się nie kończą. Pod względem objętości zajmuje ono dziesiątą pozycję na świecie, zaś powierzchnia 6280 km czyni go drugim pod względem wielkości górskim jeziorem na świecie, zaraz po Titicaca w Boliwii. Jest też drugim największym słonym jeziorem na Ziemi, tuż po Morzu Kaspijskim.

Jednak żaden opis nie odda skali Issyk-kul jaki daje stanięcie na jego brzegu. Tylko majaczące w oddali szczyty czterotysięczników pozwalają przypuszczać, że gdzieś tam po drugiej stronie jest jego drugi brzeg. Przyznam jednak, że samo jezioro poza rozmiarami nie wywarło na mnie szczególnego wrażenia, a znacznie ciekawsze było dla mnie to, co oferuje jego nabrzeże.

Walory kirgiskiego jeziora w XIX wieku dostrzegli Rosjanie, a za czasów ZSRR jego północny brzeg przeżywał prawdziwy najazd turystów z ojczyzny matrioszki/sojuzu. Do dziś to właśnie północny brzeg Issyk-kul jest częściej odwiedzany przez przyjezdnych. To również tam zaplecze wypoczynkowe i infrastruktura są bardziej przygotowane na ich przyjęcie. My zaś kierujemy się na jego rzadziej uczęszczany, południowy brzeg, przez małe miasteczka i wioski oraz krajobrazowe perełki.

Nad jeziorem Issyk-kul

Kirgiskie góry

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Nad jeziorem Issyk-kul

Nad jeziorem Issyk-kul

Z Ałmaty do Kirgistanu

Warto w tym miejscu wspomnieć o przebiegu podróży z Kazachstanu do Kirgistanu. Otóż w Ałmaty zdecydowaliśmy się na skorzystanie z taksówki, która miała dowieźć nas pod Kirgiską granicę. Nie była to marszrutka, lecz zwykłe auto osobowe realizujące prywatny kurs. Wyjazd z Ałamty okazał się prawdziwym testem naszej cierpliwości. Jeśli mocno narzekacie na korki w polskich miastach, jeźdźcie do Ałmaty, a zobaczycie że może być gorzej. Sznur samochodów przesuwał się w ślimaczym tempie kilometrami, a towarzyszył temu naprawdę ostry smród spalania podłej jakości paliwa. Zapach benzyny nigdy mi nie przeszkadzał. Nie tej kazachskiej jak się okazało. Niezbyt miłe wrażenia potęgował 40 stopniowy upał i około 20 papierosów, które w czasie liczącej kilka godzin podróży spalił nasz kierowca. Szczęśliwie udało nam się jednak dojechać pod samą granicę, której przekroczenie, choć w sporym tłumie, poszło nam jednak całkiem sprawnie.

Pod granicą przesiedliśmy się w kolejny transport, by dotrzeć do naszego pierwszego kirgiskiego celu- Bokonbayeva.

Bokonbajewo (Bokonbayevo)

Bokonbajewo (Bokonbayevo) to miasteczko położone 1800 m n.p.m, w połowie drogi pomiędzy górami Terskey Ala-Too i brzegiem Issyk-kul. Mimo niewielkich rozmiarów stanowi główny ośrodek administracyjny południowej części jeziora. Choć samo w sobie nie jest zbyt urokliwe, przyciąga połączeniem atrakcyjnego położenia i tradycyjnego kirgiskiego charakteru (do tego w czym się on przejawia jeszcze dojdę).

Niestety Bokonbajewo nie jest wymarzonym miejscem do życia. W czasach sowieckich prężnie rozwijał się tu przemysł lekki, po którym do dziś niewiele zostało. Ludzie zaczęli powracać do tradycyjnego stylu życia w gospodarstwach, jednak dekolektywizacja w połączeniu z brakiem kapitału i niedostateczną edukacją zaowocowała wysokim bezrobociem i biedą. Życie miasteczka skupia się w centrum, na które składa się ciąg sklepików, niewielki bazar oraz meczet.

Bokonbayevo

Na bazarze, Bokonbayevo

Bokonbayevo

Jurty nad Issyk-kul

Bokonbajewo jest doskonałym miejscem do rozpoczęcia wędrówki w okoliczne góry, stwarza jednak również możliwość plażowania i to bez tłumów. Miasto staje się ponadto okolicznym centrum ekoturystyki, promującym wypoczynek w harmonii z naturalnym otoczeniem okolicy. Powstaje tu coraz więcej tak zwanych yurt campów, czyli czegoś na kształt kempingów, będących skupiskiem tradycyjnych kirgiskich domostw, w których przyjezdni mogą się zatrzymać.

Kirgizi byli niegdyś nomadami, a jurty ich mobilnymi domami. Za czasów sowieckich, wraz z kolektywizacją rolnictwa zmuszono ich do osiadłego trybu życia w zakładanych naprędce wioskach i miastach. I mimo, że od tamtego czasu okrągłe namioty miały służyć głównie jako letnie schronienie pasterzy, wielu Kirgizów nadal nie wyobraża sobie lepszego domu, a same jurty stanowią nieodłączny fragment tutejszego krajobrazu >>

Wspomniane jurt-kampy działają na zasadach zbliżonych do pensjonatów, nieoczekiwanie dały nam jednak namiastkę czasu spędzonego w prywatnym gospodarstwie kirgiskiej rodziny. Właściciele obozowiska w którym się zatrzymaliśmy, Bel Tam Yurt Camp, mieszkali bowiem na jego terenie i chętnie zasiadali z nami do wspólnych posiłków.

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Kirgiskie góry

Sokolnicy

Choć nomadyzm w dużej mierze uległ zanikowi, inna tradycja pozostaje w Kirgistanie nadal dość silna, a okolice Bokonbayeva jednym z jej głównych ośrodków. Mowa o sokolnictwie, będącym sztuką hodowli i układania drapieżnych ptaków, a także polowań przy ich pomocy.  I choć polska nazwa wskazuje, że łowy przebiegają głównie z pomocą sokołów, w Kirgistanie układanie tych ptaków uważane jest za trywialne. Prawdziwe wyzwanie stanowią orły i i to właśnie one (a tak naprawdę orlice) są tu szczególnie poważane. To ich posłuszeństwo jest największą nagrodą dla parajacego się sokolnicwem Kirgiza.

Jednym z pierwszych pisanych źródeł wiedzy o sokolnictwie jest traktat Ktesjasza z Knidos z początku V wieku p.n.e. opisujący ze szczegółami polowania na lisy i zające, z użyciem orłów oraz sposoby układania ptaków drapieżnych, przez ludy centralnej Azji. I choć polowanie z ptakami łowczymi praktykowane było w różnych formach na wszystkich kontynentach, to właśnie w Azji Środkowej do dziś aktualny jest nieco romantyczny obrazek nomady mknącego na dostojnym koniu z dzikim ptakiem u boku.

Dziś pokazy sokolnicze są tu formą turystycznej atrakcji, a dla Kirgizów sposobem zarobku. Nie zostały jednak sprowadzone tylko do roli szopki odgrywanej ku uciesze przyjezdnych. Łowy z pomocą drapieżnych ptaków traktowane są tu jako nieodłączna część kulturowej tożsamości, a sokolnicy, także Ci organizujący pokazy dla turystów, oddają się jej również na co dzień i czują się zobowiązani do jej podtrzymania.  

W pobliżu Bokobajewa co roku organizowany jest również Festiwal Birds of Prey, służący podtrzymaniu i propagowaniu tutejszej kultury i obyczajów. Na dorocznej imprezie swoje umiejętności prezentują nie tylko sokolnicy, ale i lokalni muzycy czy artyści.

Więcej na temat sokolników i tradycji polowania z orłami w Kirgstanie >>

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Polowanie z orłami – sokolnicy w Kirgistanie

Kanion Skazka – bajka nad jeziorem

Nazwa tego kanionu oznacza bajkę. Wydaje się być ona w pełni zasłużona, gdyż miejsce to jest krajobrazową i geologiczną perełką południowego brzegu Issyk-kul. Skały o wielu odcieniach pomarańczy i czerwieni, poddawane od tysiącleci wietrznej erozji, przyjęły tu formę różnorodnych i zaskakujących formacji. Z wyżej położonych grzbietów kanionu dostrzec można wyłaniającą się niebieską taflę jeziora Issyk-kul, warto więc nieco się tu powspinać, nawet w upale.

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Lubisz kaniony? Zajrzyj do Kanionu Szaryńskiego w sąsiednim Kazachstanie >>

Barskoon i okolice

Z Bokonbayeva kierowaliśmy się dalej na wschód, a na miejsce kolejnego postoju nieco przypadkowo wybraliśmy miasteczko Barskoon. Położone jest u ujścia urokliwej doliny o tej samej nazwie, łączącej południowy brzeg Issyk-kul z płaskowyżem Ala-Bel.

Droga do doliny należała niegdyś do Jedwabnego Szlaku, pnącego się położoną na wysokości ponad 4000 m n.p.m. Przełęczą Bedel do Chin. Na trasie tej znajdowano wiele ludzkich i zwierzęcych szczątków, a jedną z sąsiednich przełęczy nazwano nawet Seok, czyli Przełęczą Kości. Nie były to jednak, jak można by przypuszczać, kości podróżników przemierzających niegdyś Jedwabny Szlak, a Kirgizów próbujących masowo przedostać się do Chin po krwawo stłumionym Powstaniu w Azji Środkowej w 1916 roku (zwanym w Kirgistanie Urkun) wymierzonym przeciwko rosyjskim siłom carskim. Szacuje się, że co najmniej 100 000 Kirgizów zginęło próbując uciec przed carskimi prześladowaniami.

Okolice Barskoon to doskonale miejsce na trekking w pobliskich górach, a także wyprawy konne. Znajduje się tu też kilka wodospadów, w tym najbardziej znany o nazwie, cóż za niespodzianka… Barskoon.

Kopalnia Kumtor

I okolice tę można by nazwać naprawdę sielską, gdyby nie zakłócające spokój ciężarówki przemierzające co i raz drogę wzdłuż doliny. Zmierzają one do położonej niedaleko, zarządzanej przez kanadyjską spółkę Centarra Gold kopalnię złota Kumtor. Położona na wysokości  4200 m n.p.m. jest ósmą największą kopalnią złota na świecie i choć wytwarza kilkanaście procent tutejszego PKB, Kirgizi protestują przed tak znacznymi zagranicznymi wpływami i wyprowadzaniem większości zysku z przedsięwzięcia za granicę. Kopalnia od dawna budzi też kontrowersje dotyczące wpływu na tutejsze środowisko.

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

Gagarin na wakacjach

W Dolinie Barskoon co i raz spogląda na nas Jurij Gagarin. To z wysokiego postumentu zwieńczonego popiersiem słynnego kosmonauty, to znów z głazu, w którym wyryto jego oblicze. Dlaczego tak silnie radziecki kosmonauta przypomina o sobie w tym miejscu? A no dlatego, że tuż po ukończonym pierwszym locie poza ziemską orbitę to właśnie tu odpoczywał na zasłużonych wakacjach przemierzając górskie szlaki. A że śmiały podbój kosmosu wywoływał wówczas powszechną ekscytację, informację o miejscu wypoczynku Gagarina należało upamiętnić i przekazać potomnym.

Miejscowa plotka idzie jednak jeszcze dalej. Według niej to właśnie w dolinie Barskoon kosmonauta wylądował po dziewiczym kosmicznym locie, a władze ZSRR ukryły ten fakt, gdyż było to zbyt daleko od planowanego lądowiska. Najprawdopodobniej jednak doniesienia te należy traktować tylko jako miejscową opowiastkę. Oficjalna wersja mówi w każdym razie, że Jurij wyskoczył ze spadochronem z kabiny statku kosmicznego Wostok i wylądował na skraju wsi Smiełkowka oddalonej od Barskoon o około 3500 km.

Pomnik Gagarina w Barskoon

Ulice Barskoon

Bokonbayevo

Kirgiska kolacja

Ulice Barskoon

Ulice Barskoon

W Barskoon

Po opuszczeniu Barskoon udajemy się jeszcze dalej na wschód, by na jednej z wielu piaszczystych plaż pożegnać się z jeziorem Issyk-kul. Przy okazji nie mogąc nadziwić się ile kumysu może wchłonąć Kirgiz przy okazji plażowania. O gustach, jak jednak wiadomo, nie powinno się dyskutować…

Pozostałe teksty z Kirgistanu:

Jurty – domy nomadów i wizytówka Kirgistanu >>

Polowanie z orłami. O sokolnikach w Kirgistanie >>

Lubisz klimaty Azji Środkowej? Zajrzyj też do krajobrazowych perełek Kazachstanu >>

Nad jeziorem Issyk-kul

Artykuł Kirgistan – najpiękniejsze miejsca na południowym brzegu Issyk-kul pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

A może kojarzycie Panamę z kapeluszem o tej samej nazwie? Biorąc pod uwagę nazwę trop wydaje się właściwy, jednak w rzeczywistości akurat to nakrycie głowy nie pochodzi z Panamy lecz z Ekwadoru.

Jeśli temat Panamy jest Wam nieco bliższy, znane są Wam zapewne popularniejsze miejsca tego kraju, do których należą stolica – Panama City, rajskie archipelagi San Blas i Bocas del Toro, czy miejscowość Boquete i sąsiadujący z nią najwyższy szczyt kraju – wulkan Barú. Poniższy wpis również będzie o miejscach, lecz tych mniej popularnych. Będzie o Panamie bez Kanału Panamskiego, bez Panama City i bez rajskich wysp. Przynajmniej bez tych najbardziej znanych ;)

Panama – co zobaczyć

Gdzie zatem możemy zawędrować schodząc z częściej uczęszczanych szlaków?  Oto krótki przegląd mniej znanych miejsc i atrakcji Panamy.

El Castillo – pałac w Bajo Mono

Boquete i jego okolice to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc w Panamie. Nie bez powodu, gdyż porastający ten rejon las deszczowy, jak i położony w okolicy najwyższy wulkan Panamy – Barú stanowią łakomy kąsek dla odwiedzających kraj przyjezdnych. Co zatem miejsce to robi wśród rzadziej uczęszczanych zapytacie. Znalazło się tu za sprawą budynku, który łatwo przeoczyć w dżunglowej plątaninie, znanego jako „Pałac” w Bajo Mono. A przeoczyć go, możecie mi wierzyć, szkoda.

Wspomniany pałac to w istocie rezydencja, którą 40 lat temu budował dla swojej rodziny niejaki José Domingo Serracín (znany lepiej jako “Don Pepe”), bogaty posiadacz ziemski. Niespodziewany atak serca, położył kres jego życiu, a zarazem rozwojowi budowlanego projektu. Rezydencja nigdy nie została ukończona, gdyż rodzina niespecjalnie interesowała się jej rozbudową. Dziś zamieszkały przez nietoperze pałac w Bajo Mono coraz bardziej wtapia się w krajobraz otulającego go mglistego lasu, tworząc jedno z najpiękniejszych opuszczonych miejsc, jakie widziałam.

Więcej z Boquete oraz innych lasów deszczowych Panamy >>

Lubisz włóczyć się po opuszczonych miejscach? Zajrzyj do opuszczonych miast USA >>

Półwysep Azuero

Półwysep Azuero to najgorętszy i najbardziej suchy region Panamy. Być może właśnie przez uciążliwe temperatury przyjezdni zaglądają tu jakoś rzadziej. A chyba niesłusznie, bo to właśnie ten region stanowi centrum miejscowego folkloru. W żadnej części Panamy nie organizuje się tylu festiwali i nie kultywuje tak wyraźnie okresu karnawału. Kiedy zaś na półwyspie nie przypada czas fiesty, w spokoju można zatopić się w powolny rytm życia niewielkich miasteczek. Również w tym rejonie, a dokładnie w Parku Narodowym Sarigua odwiedzić można nietypowe miejsce jakim jest suchy las deszczowy >>

Więcej o Azuero i rozpiska festiwali >>

Wyspa Iguan

Niewielka wysepka oddalona zaledwie 5 km od Półwyspu Azuero znacznie ustępuje popularnością rajskiemu archipelagowi San Blas czy nieco mniej rajskiemu Bocas del Toro. Cóż, leży wszak, jak przed chwilą wspomniałam, przy półwyspie na który prawie nikt nie jeździ ;) I może faktycznie, jeśli zamierzacie odwiedzić inne panamskie wyspy, na Wyspie Iguan krajobrazowo nie znajdziecie wiele nowego. Jeśli jednak jesteście fanami gadów i chcielibyście mieć z nimi styczność w naturalnym środowisku, tego miejsca przegapić nie możecie. Jak sama nazwa wskazuje, wyspę z jakiegoś powodu upodobały sobie iguany i w głębi wysepki możecie ich spotkać więcej niż ludzi. Miejsce to jest również domem niezliczonej ilości krabów. Nie liczcie jednak, że na miejscu rozgościcie się na dłużej, pozostanie na noc na Wyspie Iguan jest bowiem zabronione. Więcej informacji i zdjęć >>

Portobelo

Położone w północnej części Przesmyku Panamskiego, liczące niespełna 5 tysięcy mieszkańców Portobelo, to miasto dość niepozorne. Jedynie okazałe ruiny fortu pozwalają domyślać się, iż w przeszłości pełnić mogło doniosłą rolę. A pełniło ją na pewno dla zakładających je Hiszpanów. To właśnie z Pięknego Portu (jak brzmi po polsku nazwa miasta) wywozili oni do Europy zagrabione skarby Inków oraz innych rdzennych mieszkańców Ameryki Środkowej i Południowej. Na grabieże te zazdrośnie spoglądały inne potęgi kolonialne, na czele z brytyjską. Sytuacji nie polepszały hiszpańskie ataki na angielskie statki, prowadzące nieuchronnie do wybuchu wojny. Walki o Portobelo toczyły się kilkakrotnie, a najsłynniejsza z nich odbyła się w ramach tak zwanej wojny o ucho Jenkinsa.

Wojna o ucho Jenkinsa

Robert Jenkins był brytyjskim żołnierzem i przemytnikiem. Gdy jego statek został zatrzymany przez Hiszpanów u wybrzeży Kuby, kapitan ów wdał się w potyczkę z jednym z hiszpańskich oficerów, a ten podczas pojedynku odciął mu ucho. Jenkins zabrał ze sobą odciętą małżowinę i pokazywał ją w świecie jako dowód hiszpańskiego okrucieństwa. Apelował także do rządu w Londynie o spuszczenie lania przeciwnikom. I choć historia z uchem nie była powodem wybuchu wojny, posłużyła za całkiem zgrabny pretekst. W roku 1739 statki dowodzone przez Edwarda Vernona rozpoczęły ostrzał Portobelo, by po 24 godzinach zdobyć miasto. Siły wystarczyło Brytyjczykom zaledwie na trzy tygodnie okupacji, “udało im” się jednak zniszczyć fort i najokazalsze budynki pozostawiając jeden z najwspanialszych portów ówczesnych czasów  w ruinie. Zniszczone i opuszczone Portobelo dźwignąć miało się dopiero ponad sto lat później, po wybudowaniu Kanału Panamskiego.

Henry Morgan i bukanierzy

Zanim jednak miasto spustoszyli Brytyjczycy padało ono łupem największej i najlepiej zorganizowanej pirackiej braci jaką znały Karaiby – niejakich bukanierów. Ich szeregi zasilali nie tylko wyjęci spod prawa, ale i byli żołnierze czy zbiegowie uciekający przed prześladowaniami religijnymi. Działając w ramach tak zwanego Bractwa Wybrzeża organizowali wyprawy łupieżcze i plądrowali kraje i wysepki siedemnastowiecznych Karaibów. Pływający pod brytyjską flagą bukanierzy osiągali wysokie wyniki nie tylko w dziedzinie grabieży, ale i stopniu okrucieństwa, zwłaszcza w stosunku do wszystkiego co hiszpańskie. Bezpieczny przyczułek znaleźli oni w Port Royal, dawnej stolicy Jamajki stojącej rumem i domami uciechy. Bukanierzy mogli liczyć na poparcie lokalnych władz, a mieszkańcy traktowali ich jako obrońców wyspy i dźwignię lokalnego handlu.

Napaść na Portobelo, z którego wypływały zagrabione z peruwianskich kopalń skarby, stanowiła dla piratów niemałe wyzwanie. Podjął się go ochrzczony królem bukanierów Henry Morgan (tak, tak, ten od rumu), a osiągnięty w tej materii sukces otworzył mu drogę do wspaniałej korsarskiej kariery. Zdobyte Portobelo okupowane było przez Morgana i jego ludzi przez miesiąc. To miesiąc nieustannego pijaństwa, świętowania oraz zuchwałych grabieży, gwałtów i morderstw popełnianych przez bukanierów, a zarazem miesiąc koszmaru dla mieszkańców miasta. Ekipa Morgana opuściła Portobelo po wynegocjowaniu okupu wysokości 100 tysięcy Peso. I choć była to kwota zawrotna jak na tamte czasy, bukanierzy wydali ją w iście pirackim stylu, roztrwaniając w ciagu 3 miesięcy w barach i burdelach Port Royal.

A Portobelo? Portobelo wracało powoli do swego rytmu, a kolonizatorzy do dalszego wywozu amerykańskich skarbów. Nie były to bowiem pierwsze ani ostatnie zawirowania spowodowane pirackim najazdem. Żaden z nich nie podkopał znacząco pozycji słynnego portu. Uczyniła to dopiero wiele lat później wspomniana wyżej wojna o odciętą małżowinę.

Biały kościół Czarnego Chrystusa – Czarny Chrystus z Portobelo

W centralnym punkcie Portobelo, jak na miasteczko Ameryki Łacińskiej przystało, stoi kościół. Budynek świątyni Świętego Filipa jest biały, w przeciwieństwie do czczonego w nim Chrystusa. Ten bowiem jest czarny. El Cristo Negro (Czarny Chrystus) jest obiektem kultu w wielu krajach Afryki oraz Ameryki Łacińskiej będąc niejako hybrydą chrześcijaństwa z lokalnymi wierzeniami i rytuałami. Stanowi ucieleśnienie nadziei wyznawców na nadejście czarnego Mesjasza, który wyzwoli ciemnoskóre ludy od zła utożsamianego z dominacją białego człowieka. W epoce kolonialnej chodziło głównie o dominację polityczną i związane z nim niewolnictwo, w czasach późniejszych, aż do dziś – dominację kulturową oraz wyznaniową.

Z Portobelo ruszyliśmy tam, gdzie nie da się już dojechać samochodem. I mimo, że docierają tu tylko łódki, a turystów jest jak na lekarstwo, laptopy i Coca Cola mają się zaskakująco dobrze. 

Deepboard na Bocas del Toro

Położoną na północnym wschodzie Panamy prowincję Bocas del Toro tworzy pokaźna ilość większych i mniejszych wysepek. To jedno z częściej odwiedzanych miejsc w kraju, znane przede wszystkim z Red Frog Beach na wyspie Bastimentos, będącej domem czerwonych, jadowitych żabek, a także Starfish Beach na wyspie Colon, na której spotkać można rozgwiazdy. Miejsce to znalazło się w zestawieniu mniej popularnych atrakcji ze względu na aktywność popularną na Bocas del Toro, szerzej zaś na świecie raczej nieznaną.

Chodzi o deepboard, który w największym skrócie określić można jako nurkowanie za motorówką. Łapiemy przezroczystą deskę umocowaną na linach, których drugi koniec przymocowany jest do łódki lub motorówki. Po odpaleniu silnika maszyna ciągnie nas z całkiem sporą prędkością pod wodą. Podczas swoistego podwodnego lotu podziwiamy rafy, ławice egzotycznych ryb i wszystko, co ma do zaoferowania Morze Karaibskie. Ważne jednak, by opanować manewrowanie trzymaną deseczką, bo od umiejętnego zwracania jej w górę uzależnione będzie to, czy uda nam się złapać oddech ;) Przed rozpoczęciem nurkowania warto też sprawdzić czy nasz strój kąpielowy odpowiednio przylega do ciała, bo prędkość i opór wody sprawiają, że dość łatwo przypadkiem go zgubić.

Jak wygląda owa aktywność  możecie podejrzeć tu >> 

Granica Panama – Kostaryka

Okazuje się, że w tej części świata i przekraczanie granicy może stanowić atrakcję samą w sobie. W naszym przypadku takim właśnie okazało się przejście Guabito – Sixaola.

Przejście jest tu nazwą jak najbardziej adekwatną, gdyż w czasie naszego pobytu pokonać je można było tylko pieszo, przechodząc długi, rozpięty nad rzeką Sixaola, nadszarpnięty zębem czasu i robactwa most. Ku naszemu zaskoczeniu formalności związane z przekroczeniem granicy można było załatwić tylko do 18.00, a my, niczego nieświadomi, dotarliśmy do niej zaledwie 10 minut wcześniej. Po panamskiej stronie strażnicy powiedzieli, że mogą nas przepuścić, ale po drugiej stronie raczej odbijemy się od drzwi. Niestety ich wywody się przedłużały skracając tylko jeszcze bardziej nasz i tak niemal nieistniejący zapas czasu.

Gdy w naszych paszportach wylądowały wreszcie panamskie stemple, obładowani bagażami, puściliśmy się pędem przez mocno podniszczony, miejscami dziurawy most. Dosłownie minutę przed zamknięciem z językami na wierzchu wpadliśmy do biura po drugiej stronie. W ostatniej chwili wypełniliśmy przekazane przez pograniczników papiery a ci, już po czasie, wbili nam stemple witając w Kostaryce. Opłata opuszczenia Panamy wyniosła 3 dolary. Kiedy wracaliśmy, opuszczenie Kostaryki kosztowało nas 9 dolarów. Opłatę należało uiścić w przygranicznym biurze wyglądającym raczej jak sklepik papierniczy. Formalności można załatwić także w banku (2 dolary taniej), jednak dowiedzieliśmy się o tym już pod granicą, gdzie próżno banku szukać.

Dziś przekraczanie granicy Guabito – Sixaola nie powoduje już skoków adrenaliny jak kiedyś. Stało się na pewno wygodniejsze, tracąc jednak przy tym nieco uroku. Równolegle do wspomnianego starego mostu poprowadzono bowiem kolejny, przystosowany do ruchu samochodowego i to on przejął obsługę ruchu między Panamą a Kostaryką.

Wybierasz się do Panamy?

Sprawdź ceny na miejscu >>

Zobacz jak przemieszczać się po kraju autobusami i nie zwariować >>

Odwiedź stolicę kraju – Panama City >>

Artykuł Panama poza szlakiem – mniej znane miejsca, które warto poznać pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Wyspę Santo Antao w całości tworzy materiał wulkaniczny, a jednak jej północ i południe to skrajnie różne światy. Niegdyś oddzielone nieprzebytym pasmem górskim, dziś połączone zaledwie dwiema krętymi drogami.

Część południowa to kraina płaska, sucha i jałowa. Gorące podmuchy wiatru unoszą wszechobecny pył sprawiając, że miejsce przywodzi na myśl pustynię. Głównym ośrodkiem tej części Santo Antão jest Porto Novo, w którego porcie, najważniejszym na wyspie, cumują statki płynące z innych wysp (głównie Sao Vicente >>). Porto Novo posiada prawa miejskie od 2005 roku, a okazałe budynki i promenady sfinansował rząd Luksemburga. I choć miasto położone jest nad oceanem, podobnie jak całe południe wyspy, sprawia wrażenie pustynnego. Szczególnie, gdy na archipelag dociera harmattan – gorący wiatr znad Sahary, niosący zanieczyszający pył. Zarezerwuj nocleg w Porto Novo >>

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Północno-wschodnia część Santo Antão

Droga wiodąca na północ to zaledwie 30 km, które przenoszą nas w przestrzeń skrajnie odmienną. Kamienisty, beżowy krajobraz ustępuje miejsca bazaltowym wzniesieniom. Północ jest królestwem strzelistych szczytów, soczyście zielonych, niemal pionowych zboczy, poszarpanych klifów i głębokich wąwozów. Drogi wiodą głębokimi rzecznymi dolinami, zwanymi ribeirami >>  Inne pną się wzdłuż grzbietów nad potężnymi urwiskami. Mimo wydawałoby się niegościnnych warunków, napotykamy osady ludzkie, wciśnięte między wulkaniczne ściany. Inne znów, położone bardzo wysoko, zdają się być uczepione stromych zboczy. Szczyty toną w ciężkich, szarych chmurach wzmagających niesamowitą, nieco ciężką atmosferę, by wieczorem zamienić się w istny Mordor :)

Nawet w tych nieprzyjaznych wydawałoby się warunkach, rozwinęły się urokliwe miasteczka jak Ponta do Sol, Ribeira Grande czy Coculi. Czas płynie w nich powoli, a kontakt ze światem zewnętrznym jest mocno ograniczony.

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Ponta do Sol

O świcie ruszamy z miasteczka Ribeira Grande drogą na północ. Trasa zawieszona na poszarpanym zboczu meandruje w górę na tle brunatno zielonego krajobrazu. Nad głowami widać spowite chmurami szczyty, a obok bezkres oceanu. Mijamy poszarpane skały, prowizoryczne boiska do piłki nożnej (za to z jakim widokiem!) i dosłownie dwóch pieszych i tyleż samochodów podczas dwugodzinnej wędrówki.

Ponta do Sol to ponoć jedna z najstarszych osad Cabo Verde. To urocze miasteczko z kolorową zabudową, położone pośród niegościnnego, surowego krajobrazu. „Słoneczny punkt”, jak można tłumaczyć jego nazwę, okazał się dla nas słoneczny tylko z nazwy. W pamięci pozostawił raczej ciężkie chmury, potężny wiatr i wzburzony ocean uderzający w zamglone klify. I wrażenie, jakby dalej nie było już nic.

Podobno Ponta do Sol przeżywa ostatnio boom budowlany. Planuje się budowę nowych mieszkań, dużego hotelu, a także kompleksu biur i banków. Wszystko to na potrzeby docierających tu  coraz częściej turystów. Zważywszy, że spotkałam ich bardzo niewielu, potrzeba ta nie wydaje się być jeszcze zbyt pilna. Może plany były więc nieco na wyrost i miasteczku uda się zachować spokojny charakter, przynajmniej jeszcze przez jakiś czas. 

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Informacje praktyczne:

• Na Santo Antao z innych Wysp Zielonego Przylądka dostaniemy się samolotem lub promem. Na regularne połączenie promowe możemy liczyć z Sao Vicente. Rejs trwa od 30 do 60 minut, w zależności od warunków pogodowych.
• Miasteczka Santo Antao mają coraz lepiej rozwiniętą bazę noclegową. W południowej części wyspy, niedaleko Porto Novo, udało nam się na dziko rozbić namiot. W części północnej nie jest to możliwe, gdyż każdy płaski fragment ziemi jest tu na wagę złota i mieszkańcy zagospodarowują go do swoich potrzeb.
• Z południowej części wyspy na północną bez problemu przeniesiemy się aluguerem (taksówką). Tu akurat ich funkcję najczęściej pełnią busy.
• Czas na wyspie najlepiej spędzać przemierzając fantastyczne Ribeiry
• Na wyspie mają zastosowanie także ogólne informacje, które możecie znaleźć tu >>

Gdzie nocować na Santo Antao:

Jeśli Waszym celem są wędrówki po ribeirach, warto poświęcić na nie kilka dni. Dlatego ważne jest, by miejsce noclegowe znajdowało się w ich pobliżu. Najdogodniejszymi punktami będą:

• Ribeira Grande (Povocao) – to przyjemne miasteczko pełne chaotycznych uliczek z nieco podniszczoną zabudową, ograniczone morzem i skalnym urwiskiem. Położone jest wzdłuż Ribeiry Grande i Ribeiry de Torre. Zarezerwuj nocleg w Ribeira Grande >>
• Paul (Vila das Pombas) – niewielkie miasteczko nad oceanem jest bramą do jednej z przepięknych ribeir, Ribeiry do Paul. Jego centrum stanowią kolorowe budynki w stylu kolonialnym. Jest też najmłodszym miastem Cabo Verde, gdyż status ten przyznano mu w roku 2010. Znajduje się w nim rodzinna destylarnia, w której grogue pozyskuje się za pomocą starego trapiche, działajacego jak przed czterystu laty. Baza noclegowa Paul >>
• Ponta do Sol to ponoć jedna z najstarszych osad Cabo Verde. To urocze miasteczko z kolorową zabudową, położone pośród zielonego, lecz dość surowego krajobrazu. Rozpościerają się tu wspaniale widoki na ocean i okoliczne szczyty. Ponta do Sol oferuje najszerszy wybór zakwaterowania w okolicy >>

Jeśli chcecie spędzić czas w południowej części wyspy, gdzie łatwiej choćby o kąpiel w oceanie, dobrym wyborem może okazać się wspomniane wcześniej Porto Novo. Nocleg możecie zarezerwować tu >>

Więcej zdjęć ze świata i z Polski znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero „rozkręcam się” na tym kanale :)

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

Wyspy Zielonego Przylądka – Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

W Ponta do Sol, Santo Antão

Artykuł Santo Antão – prawdopodobnie najpiękniejsza z Wysp Zielonego Przylądka pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.