Region Longji jest jednym z najstarszych obszarów uprawy ryżu na świecie. Możliwości tutejszych upraw to połączenie ukształtowania terenu, sprzyjających warunków atmosferycznych oraz bogatej kultury rdzennych ludów i ich imponującej techniki rolniczej.

Tarasy ryżowe oplatają górskie zbocza niczym wachlarze, tworząc wielopoziomowe, kaskadowe formacje. Otulone ciepłymi promieniami słońca, czy pierzyną ciemnych chmur, zawsze prezentują się imponująco. Ich oblicze zmienia się także w rytmie pór roku. Soczysta letnia zieleń ustępuje jesienią miejsca złocistym kłosom. Wiosną tarasy wypełnia woda, która pod odpowiednim kątem przypomina lustrzane tafle, odbijające niebo i okoliczne wzgórza. Zimą zaś tarasy okresowo pokrywa śnieg.

Tarasy ryżowe Longsheng – znaczenie dla lokalnej społeczności

Ryżowe Tarasy Longsheng są niezwykle widokowe, jednak walory estetyczne to zaledwie miły dodatek do właściwej ich roli. Przede wszystkim stanowią one bowiem podstawę egzystencji tutejszych mieszkańców, a uprawiany na nich ryż jest nie tylko ich głównym pożywieniem, ale fundamentem miejscowej kultury i tradycji. Szczególnie wśród zamieszkujących region mniejszości etnicznych: Miao, Dong, Yao i Zhuang.

Lud Miao to jedna z najstarszych etnicznych grup w Chinach, znana z wyjątkowych, bogato zdobionych strojów. Jej tradycje rzemieślnicze obejmują produkcję tkanin i tworzenie biżuterii. Mieszkają w domach z drewna i bambusa, wznoszonych na palach, dla zapewnienia lepszej wentylacji i ochrony przed wilgocią. Główną działalnością ludu Mioa jest rolnictwo, a szczególnie uprawa ryżu oraz warzyw.

Lud Dong słynie z unikalnych tradycji muzycznych i architektonicznych. Jego członkowie budują wioski w formie okręgów, tzw. „dong” (wieże), pełniących funkcje mieszkalne i społeczne. Dong słyną także z chórów wykonujących tradycyjne pieśni, przekazujące historię i miejscowe legendy. Codzienne życie ludu związane jest z produkcją tkanin, hodowlą zwierząt oraz uprawą ryżu.

Zhuang to największa grupa etniczna w prowincji Guangxi i jedna z najliczniejszych w Chinach. Jej tradycje obejmują zarówno rolnictwo, jak i wytwarzanie przedmiotów rzemieślniczych. Lud znany jest również z tradycyjnych tańców, które odgrywają ważną rolę w ich świętach i obrzędach. Domy Zhuang to zazwyczaj drewniane konstrukcje wznoszone na palach, podobnie jak u ludu Miao. Jak inne okoliczne plemiona, Zhuang żyją głównie z uprawy ryżu, a także soi i kukurydzy.

Region Longshen zamieszkuje również lud Yao, słynący z biegłości w tkactwie. Grupa ta kultywuje tradycyjne obrzędy i święta, w tym rytuały związane z płodnością i zbiorami. Kobiety Yao znane są z pięknych, długich włosów, których prawie nigdy nie obcinają. Włosy uważane są w ich kulturze za symbol siły, mądrości i piękna, a także element łączący z przodkami. Zapuszczane już od wczesnego dzieciństwa, poddawane są także częstym zabiegom pielęgnacyjnym. Osiągają nierzadko 2-3 metry długości. Wiązanie włosów w tradycyjny sposób jest także częścią dorastania, a potem wkraczania w dorosłość i ma duże znaczenie rytualne. 

Włosy kobiet Yao

Mimo, że włosy kobiet Yao są tak długie i zadbane, prawie zawsze są też starannie schowane pod specjalnymi nakryciami głowy, zwanymi „toupé”. Za ich ukrywaniem przemawiają względy praktyczne oraz kulturowe. Nakrycie chroni włosy przed zanieczyszczeniami i uszkodzeniami mechanicznymi. Ich pokazywanie uznaje się także za coś intymnego, dlatego ujawnianie ich odbywa się najczęściej w szczególnych momentach, np. podczas ceremonii czy świąt.

W niektórych społecznościach Yao włosy mogą zostać obcięte w wyjątkowych okolicznościach, na przykład w przypadku śmierci bliskiej osoby, jako element żałoby. Poza tym jednak ich skracanie jest niezwykle rzadkie. 

Mieszkańcy regionu Longji żyją zgodnie z przekazywanymi od pokoleń tradycjami. Ich styl życia, budownictwo i obrzędy związane są ściśle z ziemią i jej uprawami. Jednak tarasy ryżowe nie tylko zapewniają mieszkańcom wyżywienie, stanowią także źródło coraz większych dochodów z turystyki. Wiele osób z całego świata chce bowiem zobaczyć malowniczo położone pola ryżowe, z których słynie prowincja. 

Wioski regionu Longji 

Życie lokalnych społeczności skupia się w miejscowych wioskach, z których najbardziej znane to Pingan, Dazhai czy Zhuang. Można spędzić w nich noc i rozpoczynać spacery i trekkingi wokół tarasów. Wioska Pingan ma najbardziej turystyczny charakter i największe zaplecze noclegowe. Z jej wysoko położonych punktów widokowych można podziwiać piękne krajobrazy górskich stoków. 

Dazhai również oferuje cudowne pejzaże, a także możliwość zanurzenia się choć na chwilę w codziennym życiu lokalnych mieszkańców, z których zdecydowaną większość stanowi lud Yao. Wioska jest mniej turystyczna od opisanej wyżej poprzedniczki. Ludzie żyją tu zazwyczaj w tradycyjny sposób, a przyjezdni nie wpłynęli jeszcze znacząco na zmianę ich stylu życia. Nie można jednak powiedzieć, że nie wpływają na niego w ogóle. Część dochodów tutejszych rodzin pochodzi już bowiem z turystyki i wynajmu pokojów w swych domach. 

Skorzystaliśmy z takiej właśnie opcji, co pozwoliło nam lepiej poczuć atmosferę tego wyjątkowego miejsca. Rodzina, u której mieszkaliśmy, była nami zresztą żywo zainteresowana, a bariera językowa zeszła, jak to często bywa, na dalszy plan. Szczególnie kontaktowa okazała się seniorka rodu, która niejednokrotnie towarzyszyła nam podczas posiłków, a gdy koleżanka nabawiła się kontuzji, zaoferowała masaż i uchylenie tajników miejscowej medycyny ludowej. 

Pobyt w tradycyjnym lokum zaowocował również degustacją domowej roboty specjałów, takich jak lemang (aromatyczny ryż z dodatkami, opiekany w bambusie), wino ryżowe, czy ze słodkich ziemniaków, któremu woltażem zdecydowanie bliżej było do bimbru niż wina :)

Gdy nacieszyliśmy już oczy miejscowymi tarasami ryżowymi, wybraliśmy się jeszcze na spacer do położonej w okolicy wioski Tioantou, gdzie mogliśmy rzucić okiem na zielone wzgórza z kolejnej perspektywy. Trasa, choć niedługa, nie okazała się prosta, ze względu na brak oznaczeń. 

To zresztą typowe dla całego regionu. Nie raz błądziliśmy między wzgórzami i kaskadami, nie mogąc odnaleźć właściwej ścieżki. Często nie wiedzieliśmy gdzie jesteśmy, a mało wyraźne oznaczenia znajdowaliśmy przykryte zielonym gąszczem. Nie raz też zapuściliśmy się niechcący na czyjeś pole, by grzecznie się z niego wycofać. Błądzenie w takim miejscu miało jednak swój urok i zapewniało dodatkowe wrażenia.

Jeśli jednak wolicie prostsze rozwiązania, Chińczycy mają w zwyczaju je zapewniać. Między tarasami, jak w przypadku wielu innych górzystych terenów (np. na górze Tianmen), kursuje kolejka linowa. Można przemieszczać się nią dość sprawnie, podziwiając z góry niezwykły tarasowy krajobraz.

Tarasy ryżowe w Longsheng – jak dojechać na własną rękę

Aby zwiedzić tarasy ryżowe, najlepiej dojechać najpierw do Guilin. To duże, dobrze skomunikowane miasto, do którego szybkim pociągiem lub autobusem dojechać można z wielu miejsc w kraju. W Guilin należy dostać się na dworzec autobusowy Qintan, skąd odjeżdżają autobusy w stronę Longsheng i prowadzona jest sprzedaż biletów (z dworca kolejowego można to zrobić to w niecałe pół godziny autobusem 91). Przejazd z Guilin w kierunku Longshen trwa około 2 godzin. Po tym czasie kierowca daje znak gdzie należy wysiąść, by złapać busa do wioski, którą wybierzecie na cel swojej podróży. Bilety wstępu na teren tarasów miejscowa ludność sprzedaje już w autobusie.

Tarasy można zwiedzać również w ramach zorganizowanych wycieczek. Wówczas zapewnienie dojazdu leży już po stronie organizatora.

Wybierasz się co Chin po raz pierwszy? Zobacz na co warto się przygotować >>

Artykuł Tarasy ryżowe Longsheng – lśniące łuski smoczego grzbietu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Macedonia Północna – co zobaczymy:

• Stolicę Skopje i jej okolice
• Kanion Matka
• Miasteczko Kratovo i niezwykłe Kamienne Lalki
• Megalityczne Obserwatorium Kokino
• Monastyr Joachim Osogowski
• Park Narodowy Mavrowo
• Ochrydę i przejrzyste Jezioro Ochrydzkie
• Tajemnicza Zatoka Kości
• Kruszewo i niezwykły pomnik – Makedonium
• Odludne Mariovo i kamienny most Zovich
• Opuszczone miejsca

Skopje i okolice

Wiele osób odwiedzających Macedonię Północną spotkanie z nią zaczyna od miasta Skopje. Niewiele z nich zostaje tu jednak na dłużej. Trzeba przyznać, że macedońska stolica nie ma najlepszej prasy i często można spotkać się z opinią, że jest przede wszystkim stolicą kiczu. Przerost formy nad treścią w architekturze miasta jest w dużej mierze pokłosiem realizacji projektu “Skopje 2014”. Miał on zmienić w gwałtowny sposób oblicze macedońskiej stolicy. Zakładał wybudowanie wielu obiektów, takich jak muzea, hotele, budynki użyteczności publicznej czy pomniki w samym tylko centrum miasta. Co więcej, każdy z nich nawiązywać miał do stylu antycznego bądź klasycznego. A wszystko na tle socrealistycznej zabudowy innych dzielnic.

W oczach wielu mieszkańców miasta, jak i przyjezdnych, efekt okazał się delikatnie mówiąc nie do końca trafiony. Czy to jednak powód, by miasto ominąć? Raczej tak nie uważam. Może dlatego, że mimo iż sama nie jestem fanką jego architektury, czułam się w nim całkiem dobrze. I co by nie mówić, szybko podobnego miasta raczej nie zobaczę, więc traktuję je jako swego rodzaju ciekawostkę.

Co więcej, Skopje ma też inne oblicze, w postaci starej tureckiej dzielnicy handlowej – Carsiji. To kameralne uliczki pełne niewielkich sklepików, warsztatów i knajpek, gdzie czuć zapach przypraw, a nawet delikatnego ducha orientu. Carsija, choć przylega do centrum miasta, stanowi przeciwieństwo jego monumentalnej zabudowy. Warto tu pospacerować i przysiąść w lokalnej knajpce by dobrze zjeść i poobserwować co dzieje się wokół.

Antyczny akwedukt

Na obrzeżach miasta zobaczyć można dobrze zachowane pozostałości okazałego akweduktu. Nie wiadomo czy jego początki sięgają czasów rzymskich, osmańskich czy panowania bizantyjskiego, szacuje się jednak, że służył mieszkańcom aż do XVIII wieku. Akwedukt pobierał najprawdopodobniej wodę ze źródła Lavovec we wsi Głuwo (Gluvo) i doprowadzał ją do centrum Skopje.

Gluvowood

Wioska zaś to nie byle jaka, bo zdaje się aspirować do samego Holywood. Na górującym nad nią wzniesieniu zamontowano pokaźnych rozmiarów litery nawiązujące do amerykańskiej Fabryki Snów – Gluvowood. Jest to dość popularne miejsce spotkań okolicznych mieszkańców, z którego rozciąga się przyjemny widok na okolicę. 

Kanion Matka – atrakcja przyrodnicza Macedonii Północnej

Niewątpliwą zaletą macedońskiej stolicy jest bliskość przyrodniczych atrakcji.

Położony zaledwie około 15 kilometrów od Skopje Kanion Matka uważany jest za jedno z najbardziej malowniczych miejsc nie tylko w Macedonii Północnej, ale i na całych Bałkanach. Wystarczy pół godziny jazdy samochodem lub niecałe półtorej godziny miejskim autobusem, by betonowe miasto zamienić na tę przyrodniczą perełkę. 

Strome wapienne skały otaczają tu Jezioro Matka – najstarszy sztuczny zbiornik w kraju, powstały w wyniku budowy tamy na rzece Treska. Miejsce jest domem dla unikalnych gatunków roślin i zwierząt. Występuje tu niezwykle dużo motyli, z których aż 77 to gatunki endemiczne. Szczególnie wiele z nich to ćmy, których naliczono aż 140 gatunków. Przyznam jednak, że nam udało się dostrzec ich ledwie kilka.

Kanion Matka to miejsce, w którym nie sposób się nudzić. Podziwianie widoków, piesze wędrówki, wspinaczka, rejs łodzią do jaskini Vrelo, czy zwiedzanie średniowiecznych klasztorów – to i jeszcze więcej oferuje przyjezdnym ten niezwykły zakątek kraju.

Północny wschód Macedonii Północnej

Kratovo

Kratovo to miasteczko położone raczej poza szlakiem najczęściej odwiedzanych macedońskich atrakcji. A jednak odwiedzając Kamienne Lalki lub obserwatorium Kokino, warto poświęcić mu choć krótki spacer. 

To dawne górnicze miasteczko położone jest w kraterze wygasłego wulkanu. Jego ciekawemu położeniu towarzyszy nietypowa zabudowa. Słynie ono bowiem przede wszystkim z kamiennych wież (przetrwało 6 z 12) oraz zabytkowych tureckich mostów. Gdy wiele lat temu wydobywano tu złoto, srebro, ołów i miedź, Kratovo było tętniącym życiem górniczym ośrodkiem regionu. Dziś czasy te ma dawno za sobą, a ulice i słynne mosty są ciche i dość puste. A może tylko na taki trafiliśmy dzień. W każdym razie, choć nie działo się w Kratovie zbyt wiele, z przyjemnością przeszliśmy się wąskimi uliczkami, spoglądając z mostów na “zawieszoną” nad wodą zabudowę.

Kamienne lalki

Nieopodal Kratova, w okolicach miejscowości Kuklica, kryją się fantazyjne formacje skalne, znane jako Kamienne Lalki (Kameni Kukli). Formacje usytuowane w dolinie rzeki Kriva tworzą ciekawy krajobraz i rezerwat przyrody.

Teren nieco może na wyrost zwany bywa skalnym miastem, jednak skupisko wyrastających z ziemi pionowych słupów to zaskakujące miejsce warte poświęcenia mu uwagi. Na terenie rezerwatu znajduje się ponad 140 formacji skalnych, a niektóre z nich osiągają ponad 10 metrów wysokości. Wyjątkowe kształty, przypominają postacie ludzkie bądź lalki (kukli) skąd można odnieść wrażenie, że natura stworzyła tu niezwykłą kamienną społeczność.

Jak powstały formacje i jaka wiąże się z nimi legenda możecie przeczytać tu >>

Megalityczne obserwatorium Kokino

Tatichev Kamen to mierzące niewiele ponad 1000 m npm wulkaniczne wzgórze, położone w północno-wschodniej części Macedonii Północnej. Podejście na jego szczyt nie jest wymagające, a rozciągające się z niego widoki warte byłyby znacznie większego wysiłku. To jednak nie malownicza panorama była tym, co przyciągnęło nas do tego miejsca szczególnie. I nie ona (a na pewno nie tylko) przyciąga bywających tu często archeologów i naukowców. 

Jak się okazuje, góra Tatichev Kamen miała szczególne znaczenie już dla ludzi zamieszkujących te tereny ponad 3500 lat temu. Jego szczyt wieńczą bowiem pozostałości megalitycznego obserwatorium astronomicznego, którego powstanie datuje się na około 1800 r p.n.e. 

W 2005 roku NASA umieściła Kokino na liście starożytnych obserwatoriów astronomicznych i wymienia je obok słynnych obiektów tego typu, jak Stonehenge, Machu Picchu czy Angkor Wat.

Więcej informacji o tym jak działało obserwatorium znajdziecie tu >>

Co ciekawe, Kokino to nie jedyne dawne obserwatorium w okolicy. Około godzinę jazdy samochodem zajmie nam dotarcie wzgórza Kocev Kamen, pełniącego przed wiekami podobną rolę.

Monastyr Joachim Osogovski

Gdy nacieszyliśmy się już widokami z astronomicznego obserwatorium, zrobiło się dość późno i przyszła pora na znalezienie noclegu w okolicy. Zainteresowało nas miejsce oddalone godzinę jazdy samochodem, jednak opinie o jego położeniu wskazywały, że warto zainwestować ten dodatkowy czas i paliwo. Inna sprawa, że na ostatnią chwilę niewiele noclegów pozostawało dostępnych. 

Wspomnianym miejscem był hotel położony na terenie przynależącym do Monastyru Joachim Osogovski. Monastyr wraz z przyległymi budynkami położony jest na zielonym zboczu gór Osogovo, a wybudowano go na przełomie XI i XII wieku, za panowania bizantyjskiego. Kompleks był kilkukrotnie rozbudowywany i odnawiany, choćby po trzęsieniu ziemi, które dotknęło go w XVI w. W czasie przynależności regionu do Cesarstwa Bizantyjskiego klasztor ten był jednym z ośrodków kultywujących i chroniących język słowiański. Monastyr, jak na tego typu budowlę przystało, pełen jest malowideł sakralnych, w których znaleźć można całkiem ciekawe akcenty.

Do hotelu przynależy restauracja z letnim ogrodem, oferującym piękne widoki. Można tu dobrze zjeść, napić się i zrelaksować w spokojnym, górskim otoczeniu.

Kompleks monastyru pełen jest też ścieżek, z których podziwiać można jego unikalne położenie. Wokół znajdziemy także widokowe szlaki piesze.

Macedonia Północna – zachód kraju

Mavrowo i (nie)zatopiony kościół

Mavrowo to największy park narodowy Macedonii Północnej. Chroniony jest w nim górski krajobraz pełen urokliwych szczytów, dolin, jezior i wiosek. Na jego terenie wznosi się Korab – najwyższy szczyt Macedonii i Albanii. Jednak najbardziej rozpoznawalnym punktem parku pozostają ruiny kościoła Św. Mikołaja, do niedawna zalanego wodami jeziora. 

Wyłaniający się z wody dach budowli to jednak coraz rzadszy obrazek. Mniejsze opady deszczu i okresowe susze przyczyniły się do znacznego obniżenia poziomu wody jeziora Mavrovo. Kościół jest więc najczęściej dużo bardziej odsłonięty, a nierzadko nie dotyka nawet brzegu jeziora. I właśnie w takim stanie zastaliśmy go podczas przyjazdu w te strony. 

Więcej o parku Mavrowo i kościele we wpisie >>

Vevcani – samozwańcza republika i źródła 

Vevchani to niewątpliwie interesujący i wyjątkowy punkt na macedońskiej mapie. Położona niespełna 30 km od Ochrydy, nieopodal granicy z Albanią gmina, to nie tylko miejsce atrakcyjne przyrodniczo, ale i ciekawy przejaw folkloru politycznego. Ta prawosławna, otoczona wioskami muzułmańskimi enklawa, ogłaszając się Niepodległą Republiką Vevchani dołączyła  bowiem do grona może niezbyt znanych, choć coraz bardziej na świecie licznych, mikronacji. Ma własną walutę, flagę, a nawet paszport, który nie jest jednak powszechnie uznawany.

Vevchani leży na malowniczych wzgórzach, powyżej jeziora Ochrydzkiego, a jej największym przyrodniczym skarbem są rozległe, kaskadowe źródła. Wraz z otaczającym je parkiem tworzą zieloną, kojącą przestrzeń, idealną na letni spacer. I choć bijąca od źródeł bryza działa w upalne dni orzeźwiająco, sam park kojarzył mi się momentami z niewielkim tropikalnym lasem.

Więcej o źródłach, mikronacjach i historii zbuntowanej republiki przeczytacie tu >>

Ochryda i Jezioro Ochrydzkie

Jezioro Ochrydzkie uważane jest za jedno z najstarszych i najczystszych w Europie. Woda jest w nim na tyle przejrzysta, że stając na brzegu dostrzec możemy niemal każdy kamyk. To właśnie ten turkusowy zbiornik, wraz z malowniczo położoną u jego brzegów Ochrydą, przyciągają do Macedonii Północnej najwięcej przyjezdnych. Nie bez powodu miasto zwane jest perłą lub klejnotem Bałkanów (nie tylko ze względu na wyrabiane tu w istocie połyskliwe kulki).

Ochryda to miasto, które pamięta czasy antyczne, kiedy królował tu Aleksander Wielki. Spacerując po brukowanych uliczkach, mijamy starożytne ruiny, domy o czerwonych dachach oraz liczne cerkwie i klasztory. Najbardziej znana i widowiskowa z nich to cerkiew św. Jana z Kaneo, wybudowana na skalistym klifie. Jej ujęcie z Jeziorem Ochrydzkim w tle promuje w internecie i folderach turystycznych nie tylko samo miasto, ale i całą Macedonię Północną.

Gdy zapada zmierzch Ochryda nie udaje się na spoczynek. Wzdłuż promenady i uliczek zapalają się latarnie, w powietrzu unosi się zapach lokalnych przysmaków, a kawiarnie i restauracje tętnią życiem do późnych godzin nocnych. 

Ochryda to także doskonała baza wypadowa na wycieczkę wokół jeziora, pełnego urokliwych, zacisznych plaż, a czasem i miejscowych knajpek. 

Zatoka Kości

Walory Jeziora Ochrydzkiego docenili już osadnicy z epoki brązu, osiedlający się nie tylko na jego brzegach, ale i wodach. W głębi zbiornika odnaleziono rzędy wbitych w jego dno pali, wyznaczających granice osady sprzed ponad 3000 lat. Dziś w miejscu tym stoi odrestaurowana wioska, przywołująca na myśl odległe, egzotyczne zakątki.

Poza palami, w mulistym podłożu odnaleziono pozostałości kamiennych narzędzi i ceramiki, a także wiele zwierzęcych szczątków. To właśnie im Zatoka Kości zawdzięcza swą nazwę. Wbrew niektórym doniesieniom nie znaleziono tu jednak do tej pory szczątków ludzkich.

Zatoka Kości to niezwykle ciekawe miejsce, a na tle turkusowej wody, prezentuje się bardzo malowniczo. Odkrywając uroki Jeziora Ochrydzkiego zdecydowanie warto tu zajrzeć. Poza rekonstrukcją wioski zwiedzić możemy tu także niewielkie muzeum.

Krusevo i Makedonium

Krusevo leży na wysokości od 1015 do 1350 metrów n.p.m. Źródła nie są tu zgodne, gdyż jego pagórkowaty teren nie jest pod względem wysokości jednolity. Niezależnie jednak od miejsca pomiaru, miasto uważane jest za najwyżej położone w Macedonii Północnej, a przez niektórych nawet i na całych Bałkanach. 

Wyróżnia się XIX-wieczną osmańską zabudową. W położonym niżej centrum zbiegają się wąskie, kręte uliczki, pnące się wzdłuż coraz wyżej położonych zabudowań. To tu skupia się życie miejscowości oraz mieści najwięcej sklepów i restauracji. Jeśli jednak planujecie nocować w Krusevie, ze względu na walory widokowe warto zatrzymać się w jego wyżej położonych partiach. 

Chętni mogą też polatać na paralotni, bowiem Krusevo uznawane jest za stolicę tego sportu w regionie.

Miejsce to przyciąga jednak przede wszystkim miłośników brutalizmu i specyficznej, acz ciekawej architektury.

Makedonium

To właśnie na obrzeżach Kruseva wybudowano jeden z bardziej znanych i oryginalnych spomeników w Macedonii Północnej. 

Wysoka na 25 metrów biała bryła przypominająca statek kosmiczny, wirusa lub futurystyczny odkurzacz to tak naprawdę pomnik Ilinden, upamiętniający powstanie miejscowej ludności przeciwko panowaniu osmańskiemu.

Autorami niecodziennej budowli jest małżeństwo – Jordan Grabuloski i Iskra Grabuloska, których projekt zwyciężył w ogłoszonym na monument konkursie. Makedonium wchodzi w skład szerszego kompleksu i jest jego najważniejszą częścią. Jednak każdy obiekt tego miejsca pamięci ma swoją symbolikę.

Wszystkie te elementy, jak i Makedonium z zewnątrz, można zwiedzić o dowolnej porze. Teren nie jest ogrodzony, dlatego jeśli znajdziecie informację, że obiekt jest już zamknięty, dotyczy to tylko zwiedzania bryły wewnątrz.

Nieopodal Makedonium znajduje się muzeum poświęcone życiu i twórczości Tošego Proeskiego – tragicznie zmarłego piosenkarza, który mimo młodego wieku zdążył zrobić w swym kraju zawrotną karierę.

Mariovo i kamienny most Zovich

Macedonia Północna, poza najbardziej popularnymi atrakcjami, nie przeżywa jeszcze turystycznego boomu. Jeśli jednak pragniecie wybrać się w miejsce jeszcze bardziej odludne, dobrym wyborem może okazać się Mariovo. To sielski, otoczony górami region graniczący z Grecją. Z nieco ponad 800 mieszkańcami należy do najmniej zaludnionych miejsc w kraju. Jego mieszkańcy zamieszkują przede wszystkim niewielkie, pasterskie wioski, w których populacja owiec znacznie przewyższa tę ludzką. To także zdecydowanie kraina żółwi. Nigdzie w Macedonii nie widzieliśmy ich tyle, co w Mariovie. Chadzają własnymi drogami, które nad wyraz często przecinają te asfaltowe. Gady próbują zapewne wygrzać się na ciepłym asfalcie, wymuszając swym relaksem postoje innych uczestników ruchu. Gdyby nie niewielka pomoc żółwiom w przekraczaniu jezdni, postoje te mogłyby trwać w nieskończoność :)

Pokonując serpentyny wijące się przez malowniczy krajobraz, zbliżamy się do celu naszej wycieczki po Mariovie. Jest nim kamienny Most Zovich, położony nieopodal wioski o tej samej nazwie. Wiedzie do niego krótki szlak, prowadzący wśród skał w dół niewielkiego kanionu. Most ma kształt łuku wspartego na osadzonych po dwóch stronach rzeki skałach i idealnie wtapia się w naturalny krajobraz. Dopełnieniem sielskiego obrazka jest położony tuż obok kamienny młyn, który jeszcze nie tak dawno służył okolicznym mieszkańcom. 

Most Zovich znany jest również jako Movie Bridge, czyli Most Filmowy. A to dlatego, że jako scenerię do swych filmów upodobał go sobie Milco Manchevski, jeden z bardziej popularnych reżyserów w kraju.

Most prezentuje się najlepiej w słonecznej poświacie. Niestety, zanim do niego dotarliśmy, niebo zasnuły gęste chmury sprawiając, że krajobraz stał się nieco wyblakły. Burza nadeszła wraz z naszym powrotem do wioski.

Most w bardziej pogodnej odsłonie możecie zobaczyć tu >>

Opuszczone miejsca

Jeśli jak ja lubisz odwiedzać miejsca opuszczone, w Macedonii Północnej również je znajdziesz i może zainteresować Cię ten wpis >>

Macedonia Północna to kraj ciekawy i różnorodny, wciąż dość łaskawy dla naszych kieszeni. Mimo, że nie jest wakacyjnym kierunkiem pierwszego wyboru (a może właśnie dlatego), warto sprawdzić co ma do zaoferowania.

Artykuł Macedonia Północna – atrakcje bez tłumów pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Spomeniki

Spomeniki rozsiane są na terenie całej byłej Jugosławii. To pomniki, nierzadko pokaźnych rozmiarów, których początki sięgają lat 60-tych ubiegłego wieku. Ich wznoszenie zainicjował sprawujący wówczas władzę dyktator, Josip Broz Tito. Odznaczające się brutalistyczną estetyką i nierzadko futurystycznym designem monumenty upamiętniały doniosłe dla kraju wydarzenia, bohaterów narodowych czy ofiary działań zbrojnych. Ich wygląd zazwyczaj jest jednak abstrakcyjny i trudno powiązać go z konkretnym wydarzeniem czy osobą. Symbolizują często uniwersalne wartości, jak wolność, czy dążenie do niepodległości.

Makedonium

Nie inaczej jest również z Makedonium. Wysoka na 25 metrów biała bryła przypominająca statek kosmiczny, wirusa lub futurystyczny odkurzacz to tak naprawdę pomnik Ilinden, upamiętniający powstanie miejscowej ludności przeciwko panowaniu osmańskiemu. W 1903 roku partyzantom udało się oswobodzić ziemie w okolicach Kruszewa, a nawet powołać w tym miejscu niezależną Republikę Kruszewską. Przetrwała ona tylko 10 dni, a zryw został krwawo stłumiony pochłaniając tysiące ofiar. Wydarzenie to zasiało jednak w Macedończykach nadzieje wyzwoleńcze i stanowiło niejako preludium do ostatecznego uzyskania niepodległości. Powstanie wybuchło 2 sierpnia, w dniu prawosławnego święta św. Eliasza (sveti Ilija), do którego nawiązuje jego nazwa. Równolegle zryw niepodległościowy nastąpił w Tracji. Dziś 2 sierpnia Macedonia Północna obchodzi Dzień Republiki, który najhuczniej obchodzony jest właśnie w Kruszewie.

Autorami niecodziennej budowli jest małżeństwo – Jordan Grabuloski i Iskra Grabuloska, których projekt zwyciężył w ogłoszonym na monument konkursie. Makedonium wchodzi w skład szerszego kompleksu i jest jego najważniejszą częścią. Jednak każdy obiekt tego miejsca pamięci ma swoją symbolikę. Droga do futurystycznej bryły prowadzi przez betonowe elementy symbolizujące zerwanie tureckiego jarzma, tablice z nazwiskami niektórych powstańców, a także amfiteatr otoczony kolorową mozaiką.

Zwiedzanie Makedonium

Wszystkie te elementy, jak i Makedonium z zewnątrz, można zwiedzić o dowolnej porze. Teren nie jest ogrodzony, dlatego jeśli znajdziecie informację, że obiekt jest już zamknięty, dotyczy to tylko zwiedzania bryły wewnątrz.

Informacje o tym bywają niekiedy nieaktualne. Choćby w dniu gdy mieliśmy zwiedzać obiekt. Według danych ze internetu miał on być zmknięty, na miejscu okazało się jednak, że możliwe jest zwiedzanie jego wnętrza. I choć uważam, że największe wrażenie Makedonium robi z zewnątrz, w środku uwagę zwracają nawiązujące do pór roku witraże, nietuzinkowe płaskorzeźby oraz grób przewodniczącego 10-dniowej Kruszewskiej Republiki, Nikoli Kareva.

Muzeum Tošego Proeskiego

Tuż przy placu, na którym znajduje się Makedonium, wznosi się nowoczesny budynek, który nie jest co prawda powiązany ze słynnym pomnikiem, lecz warto o nim wspomnieć, gdyż dla Macedończyków jest miejscem ważnym. To muzeum poświęcone życiu i twórczości Tošego Proeskiego – piosenkarza, który mimo młodego wieku zdążył zrobić w swym kraju zawrotną karierę. Jej dalszy rozwój przerwał w 2007 roku śmiertelny wypadek drogowy. Pogrzeb artysty zgromadził rzesze fanów jego muzyki, a także wysoko postawionych polityków, z prezydentem i premierem na czele. Po śmierci Proeskiego w kraju ogłoszono żałobę narodową.

Poznaj także opuszczone miejsca Macedonii Północnej >>

Artykuł Makedonium – najciekawszy pomnik Macedonii? pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Położenie hotelu, choć poza utartym turystycznym szlakiem, nie zostało wybrane przypadkowo. Otesevo było bowiem miejscem, w którym zapadły kluczowe decyzje dotyczące Bałkanów i Europy Południowo-Wschodniej po II wojnie światowej. Decyzje te, podjęte w 1943 roku na konferencji Partii Prespa, utorowały drogę do wyznaczenia powojennej mapy Bałkanów, z grubsza aktualnej aż do upadku komunizmu. Konferencja została uznana przez jugosłowiańskiego przywódcę, marszałka Tito, za wydarzenie warte uhonorowania postawieniem w wiosce spomenika, wzniesionego w 1973 roku. 

Hotel Europa kiedyś i dziś

Hotel Europa zaprojektowano jako olbrzymie rozszerzenie hotelu Yugoslavia, który był skromnym kompleksem wypoczynkowym zbudowanym w latach 50-tych na tutejszym klifie. Zaprojektowano go w stylu postmodernistycznym, łączącym nowoczesne tendencje z tradycyjną architekturą macedońską.

Funkcjonowanie kompleksu przerwał pożar, który na początku XXI wieku strawił znaczną część budynku. Okoliczności zdarzenia nie są do końca znane, podaje się jednak kilka możliwych jego przyczyn. Wymieniano między innymi zapalenie się patelni w hotelowej kuchni, awarię instalacji elektrycznej, podpalenie w celu wyłudzenia odszkodowania, czy porachunki mafijne. Prawdziwego przebiegu wypadków zapewne już nie poznamy. Wiadomo jednak że od tamtej pory hotel został pozostawiony samemu sobie, by coraz bardziej niszczeć. 

Przyjezdnych nadal wita jednak dobrze zachowana, charakterystyczna brama. Przybiera ona kształt wyciągniętych nad jezdnią ramion, z dłońmi trzymającymi otoczoną gwiazdami kulę ziemską.

Dziś przechadzając się po zdewastowanym gmachu możemy zobaczyć pozostałości okazałej sali balowej, kręgielni i wielu pokoi z widokiem na jezioro, a porastająca je coraz bujniej roślinność, zdaje się powoli na nowo przejmować to miejsce.

Odwiedź inne opuszczone w Macedonii Północnej >>

Lub w sąsiedniej Albanii >>

W Polsce na podobne wrażenia możesz liczyć w zamku w Łapalicach >>

Artykuł Opuszczony hotel Europa pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Jak się okazuje, góra Tatichev Kamen miała szczególne znaczenie już dla ludzi zamieszkujących te tereny ponad 3500 lat temu. Jego szczyt wieńczą bowiem pozostałości megalitycznego obserwatorium astronomicznego, którego powstanie datuje się na około 1800 r p.n.e. Niesamowity jest fakt, że jego odkrycia dokonano dopiero w 2001 roku, czyli bardzo niedawno. Zanim macedoński archeolog, Jowica Stankowski, zwrócił uwagę na przeznaczenie tutejszych skał, trwało ono w zapomnieniu przez wieki.

Kokino – starożytne obserwatorium astronomiczne

Megalityczne obserwatorium astronomiczne Kokino, którego obecna nazwa pochodzi od położonej tuż obok miejscowości, tworzyły uformowane niemal idealnie sześcienne bloki skalne. Prehistoryczni mieszkańcy tych terenów potrafili wykorzystać ich wyjątkowe usytuowanie, nie tylko jako stanowisko do obserwacji ruchu Słońca i Księżyca, ale także do przeprowadzania obrzędów religijnych.

W skałach Kokino znaleziono siedem nacięć, wskazujących miejsca wschodu Słońca i Księżyca. Trzy z nich wskazują miejsce wschodu Słońca podczas przesilenia letniego i przesilenia zimowego oraz wiosennej/jesiennej równonocy. Kolejne cztery wyznaczają pozycję wschodzącego Księżyca.

Tego typu obserwatoria odgrywały bardzo ważną rolę w organizacji życia społeczności. Wykorzystywano je do tworzenia kalendarza, który wyznaczał harmonogram siewu i żniw, zapewniający wzrost plonów i poprawę jakości życia okolicznej ludności. Starożytni obserwatorzy, poprzez monitorowanie ruchów Słońca i Księżyca, wyznaczali także nadejście dni rytualnych i ceremonialnych, co przyczyniało się do organizacji życia religijnego społeczności. 

Przypuszcza się, że ogłaszanie dni, w których rozpoczynały się najważniejsze wydarzenia, odbywało się poprzez rozpalenie ognia na szczycie góry. Światło widoczne było w promieniu ponad 30 km, docierając do wielu okolicznych osad.     

Ślady archeologiczne

Ślady archeologiczne wiążą wzgórze Tatichev Kamen z ceremoniami ku czci Matki Ziemi (Bogini Matki), Boga Słońca i obchodami związanymi ze żniwami. A to ponoć tylko niewielka część rytuałów odprawianych w megalitycznym obserwatorium Kokino, świadczących o dobrze rozwiniętej kosmogonii u miejscowej ludności epoki brązu.

W miejscu obserwatorium zidentyfikowano także kształty czterech kamiennych, umieszczonych w rzędzie siedzeń. Zgodnie z analizą archeoastronomiczną, główną ich rolą było przeprowadzenie rytuału połączenia Boga Słońca z jego „przedstawicielem” na Ziemi, czyli władcą, który zasiadał na jednym z tronów podczas rytuału. Świadczy o tym kamienny blok z osobnym znacznikiem wyciętym na jego szczycie. Rytuał przeprowadzany był w środku lata (według dzisiejszego kalendarza w ostatnim dniu lipca), kiedy Słońce wschodzi dokładnie w otworze kamiennego znacznika. Promień słońca padał wówczas na twarz władcy i poprzez połączenie w ten sposób z bogiem Słońca, odnawiał on władzę.

W 2005 roku NASA umieściła Kokino na liście starożytnych obserwatoriów astronomicznych i wymienia je obok słynnych obiektów tego typu, jak Stonehenge, Machu Picchu czy Angkor Wat.

Co ciekawe, Kokino to nie jedyne dawne obserwatorium w okolicy. Około godzinę jazdy samochodem zajmie nam dotarcie wzgórza Kocev Kamen, pełniącego przed wiekami podobną rolę.

Jeśli interesują Cię podobne tematy zajrzyj do wpisów:

Macedońskie Kamienne Lalki >>

Kamienne Kręgi w Polsce >>

Dania śladami Wikingów >>

Źródło:

https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5413

Artykuł Kokino – megalityczne obserwatorium astronomiczne pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Mikronacje

Mikronacje, choć deklarują niepodległość i przypominać mogą niewielkie państwa, nie są oficjalnie uznawane na arenie międzynarodowej. Drogi do ich powstania bywają różne, od projektów artystycznych i happeningów, poprzez przejaw buntu wobec panującego w kraju porządku, aż po potrzebę ochrony lokalnych zwyczajów i tradycji. Mikronacje miewają własny system zarządzania, odrębną flagę, paszport, czy środki płatnicze.

Zbuntowana społeczność

Mieszkańcy Vevchani nie raz wykazywali się nieposłuszeństwem wobec władzy oraz obywatelską odwagą. Znani są również z bezkompromisowej walki o swoje. Tak stało się na przykład w 1987 roku, gdy Jugosłowiańskie władze przejęły źródła, by wykorzystywać ich wody na potrzeby elitarnej letniskowej osady szefów rządu. Mieszkańcy stanęli w obronie swych zasobów, a władze, by dopiąć swego, użyły wobec demonstrantów siły.  

Niepodległa Republika Vevchani

Gdy w 1991 roku, w wyniku rozpadu Jugosławii Macedonia ogłosiła niepodległość, wioska Vevchani nie poszła ramię w ramię z resztą raczkującego dopiero kraju. Tydzień później przeprowadzono tam bowiem referendum, w którym 99% mieszkańców opowiedziało się za utworzeniem niezależnej republiki. Wolnościowych zapędów nie uznała ani społeczność międzynarodowa ani sama Macedonia. Nie przeszkodziło to jednak zbuntowanej gminie w manifestowaniu swej odrębności. 

Dziś bramę wjazdową do miasta zdobią dwie, a nawet trzy flagi: obecna flaga kraju, flaga Niepodległej Macedonii z lat 1992-95 oraz flaga Republiki Vevchani. Samozwańcza republika poszczycić się może także własną walutą (licnik) oraz budzącym zainteresowanie przyjezdnych paszportem, który można nabyć jako pamiątkę. Paszport nie byłby oczywiście kompletny bez pieczątki, jednak i o nią można jak się okazało poprosić. A jako nałogowi zbieracze coraz rzadziej dostępnych stempli, poprosiliśmy o pamiątkowy ślad również  w oficjalnych dokumentach :)

Wielowiekowe tradycje

Mieszkańcy Vevchani chronią swą tożsamość od wieków. Prawosławne wyznanie udało im się zachować nawet w czasach, gdy tereny te należały do Imperium Osmańskiego, w którym królował islam. Co roku odbywa się tu także jeden z najstarszych karnawałów na świecie, liczący ponad 1400 lat. Rozpoczyna się 13 stycznia, w wigilię Nowego Roku według kalendarza juliańskiego, obowiązującego w obrządku prawosławnym. Mieszkańcy przywdziewają różnorodne stroje i maski, a obchody łączą w sobie tradycje chrześcijańskie z pogańskimi.

Źródła Vevcani

Źródła to kolejny, jeśli nie główny powód, by przyjechać do Vevchani. Położone na wschodnim zboczu gór Jablanica wodne kaskady to najbardziej znane źródła w całej Północnej Macedonii. Wraz z otaczającym je parkiem tworzą zieloną, kojącą przestrzeń, idealną na letni spacer. I choć bijąca od źródeł bryza działa w upalne dni orzeźwiająco, sam park kojarzył mi się momentami z niewielkim tropikalnym lasem. Można tam zajrzeć również do kameralnych kapliczek czy przysiąść na ławce i oddać się słodkiemu nicnierobieniu. Źródła nie kończą się wraz z granicą parku, lecz spływają do miejscowości, rozlewając się między domami i ulicami. Dla mieszkańców Vevcani są one częścią historii i kultury. To z nich czerpali wodę i z nimi związana była większość uroczystości i rytuałów. Dlatego zawsze byli gotowi ich bronić.

Wybierasz się do Macedonii Północnej? Sprawdź co zobaczyć >>

Artykuł Vevchani – samozwańcza republika i orzeźwiąjące źródła pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Macedonia Północna – opuszczone miejsca

Mavrovo i (nie)zatopiony kościół

Mavrovo to największy park narodowy Macedonii Północnej. Chroniony jest w nim górski krajobraz pełen urokliwych szczytów, dolin, jezior i wiosek. Na jego terenie wznosi się najwyższy szczyt Macedonii i Albanii – Korab. Jednak chyba najbardziej rozpoznawalnym punktem parku pozostają ruiny kościoła Św. Mikołaja, do niedawna zalanego wodami jeziora. Mogłoby się wydawać, że Mavrovo to zbyt ogólna nazwa lokalizacji, jeśli jednak będziecie szukać zatopionej świątyni dowiecie się, że nieważne w jakim kontekście nazwy tej użyjecie. Kościół zbudowano bowiem w wiosce Mavrovo położonej w dolinie Mavrovo, a zalały go wody jeziora, cóż za niespodzianka, Mavrovo :)

Położone na wysokości 1220 m n.p.m. jezioro nie jest zbiornikiem naturalnym. W 1947 roku lokalne władze podjęły decyzję o jego utworzeniu, ze względu na konieczność pozyskania ujęcia wody pitnej. W wyniku tej decyzji, wzniesiony w 1850 roku kościół i niewielkie okoliczne budynki, zostały zalane. Przez wiele lat na powierzchnię wyłaniał się tylko  zarwany dach zwieńczony ocalałą wieżą, a jej czerwone pokrycie na tle turkusowej wody stało się niemal wizytówką regionu.

Obrazek ten można jednak w rzeczywistości zobaczyć coraz rzadziej. Bardziej skąpe niż kiedyś opady oraz okresowe susze, przyczyniły się do znacznego obniżenia poziomu wody jeziora Mavrovo. Kościół jest więc najczęściej dużo bardziej odsłonięty, a nierzadko nie dotyka nawet brzegu jeziora. I właśnie w takim stanie zastaliśmy go podczas przyjazdu w te strony. Powiedziałabym, że pejzaż sporo na tym traci, zwłaszcza gdy towarzyszy mu mało atrakcyjna aura. W zamian jednak pojawia się możliwość obejrzenia ruin budowli w środku, co choć w pewnym stopniu niweluje poniesione straty ;)

Hotel Europa

Hotel Europa zaprojektowany został jako okazałe rozszerzenie hotelu Yugoslavia – skromnego kompleksu wypoczynkowego zbudowanego na klifie w latach 50-tych. Zaprojektowano go w stylu postmodernistycznym, łączącym nowoczesne tendencje z tradycyjną architekturą macedońską.

Funkcjonowanie kompleksu przerwał pożar, który na początku XXI wieku strawił znaczną część budynku. Przyczyna pożaru nie została nigdy potwierdzona, jednak podejrzewano zapłon patelni w hotelowej kuchni, awarię instalacji elektrycznej, porachunki mafijne bądź podpalenie w celu wyłudzenia odszkodowania. Prawdziwego przebiegu zdarzeń zapewne już nie poznamy, wiadomo jednak że od tamtej pory obiekt został pozostawiony samemu sobie i coraz bardziej niszczał.

Przechadzając się po zdewastowanym gmachu wciąż zobaczyć możemy pozostałości okazałej sali balowej, kręgielni i wielu pokoi z widokiem na jezioro. Porastająca je coraz bujniej roślinność, zdaje się powoli przejmować to miejsce.

Archeo Park Brazda

Niespełna 15 km od Skopje, nieopodal miejscowości Brazda, odwiedzić możemy miejsce ciekawe, a wśród przyjezdnych, jak i samych Macedończyków, dość mało znane. Mowa o stanowisku archeologicznym „Gradiste – Brazda”, położonym u podnóża wzgórza Skopska Crna Gora. 

Rozpoczęte w latach 80-tych ubiegłego wieku prace archeologiczne dowiodły istnienia w tym miejscu wczesnoantycznej osady, datowanej na czas od V do III wieku p.n.e. Zajmowała ona obszar 3,5 ha, co czyniło ją największym tego typu skupiskiem w dolinie Skopje.  

Na północnym pogórzu archeolodzy prowadzący badania natknęli się na unikalną strukturę, która jak się okazało reprezentuje najprawdopodobniej grobowiec lokalnego dostojnika.

Grobowiec wykopano głęboko w ziemi, a składają się na niego prostokątna komora z wejściem na południowej ścianie i długi wejściowy korytarz opadający stromo ze zbocza wzgórza aż do wejścia. Ściany komory wykonane są ze starannie ukształtowanych bloków trawertynu, przywiezionych najpewniej z kamieniołomu w oddalonej o 23 km wioski Gorno Svilare.

Choć miejsce wzbudza dużą ciekawość naukowców, a lokalne towarzystwo archeologiczne zabiega o jego rozpowszechnienie, do stanowiska nie ciągną tłumy. Powiedziałabym raczej, że wygląda na zapomniane, a porastająca je bujna roślinność sprawia wrażenie, jakby chciała z powrotem skryć je przed światem.

Nie wiadomo dokładnie czyją spuścizną jest to tajemnicze miejsce pochówku. Datuje się je na czasy, gdy rejony te zamieszkiwało plemię Agrian. Jednak wykopana z jego wnętrza ceramika zapoczątkowała teorię, że związani z tym miejscem mogli być również Ateńczycy. Obiekt z Brazdy różni się od grobowców typu macedońskiego, a naukowcy odnajdują w nim również analogie do królewskich grobowców scytyjskich czy grobów egipskich.

Jego pochodzenie nie jest zatem dokładnie znane, jednak dzięki specyficznym cechom królewski grobowiec w Brazda to unikalny obiekt tego typu na całym Półwyspie Bałkańskim.

Więcej o Archeoparku Brazda pod Skopje >>

Opuszczony “statek” w centrum Skopje

W 2010 roku ówczesny rząd ogłosił i zaczął wprowadzać w życie projekt “Skopje 2014”. Miał on zmienić oblicze macedońskiej stolicy w sposób gwałtowny i… dość kontrowersyjny. Zakładał bowiem wybudowanie kilkudziesięciu obiektów, takich jak muzea, hotele, budynki użyteczności publicznej, fontanny czy pomniki w samym tylko centrum miasta. Co więcej, każdy z nich nawiązywać miał do stylu antycznego bądź klasycznego. Przerost formy nad treścią w architekturze dzisiejszego Skopje to w dużej mierze pokłosie realizacji tego właśnie planu.

Wiele z wyżej wymienionych obiektów wybudowano wzdłuż przepływającej przez centrum miasta rzeki Vardar, a niektóre również w samej rzece. Mowa o trzech imitacjach galeonów, które funkcjonowały jako bary i restauracje oraz hotele na wodzie.

Mimo, iż obiekty te wyglądają jak statki, w rzeczywistości są budynkami w ich kształcie, z fundamentami położonymi głęboko w korycie rzeki. Zapewne właśnie dlatego, nawet gdy jeden z nich przestał pełnić swą funkcję, nie tak łatwo usunąć go z wody. Dziś niszczejący i zdewastowany galeon “straszy“ więc w samym centrum odnowionego z tak wielkim rozmachem miasta. 

Lubisz odwiedzać tego typu miejsca?

Odwiedź opuszczone miejsca w sąsiedniej Albanii >>

Popłyń na albańską wyspę Sazan >>

Artykuł Zapomniane i opuszczone miejsca w Macedonii Północnej pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Teren nieco może na wyrost zwany bywa skalnym miastem, jednak skupisko wyrastających z ziemi pionowych słupów to zaskakujące miejsce warte poświęcenia mu uwagi. Na terenie rezerwatu znajduje się ponad 140 formacji skalnych, a niektóre z nich osiągają ponad 10 metrów wysokości. Wyjątkowe kształty, przypominają postacie ludzkie bądź lalki (kukli) skąd można odnieść wrażenie, że natura stworzyła tu niezwykłą kamienną społeczność.

Kamienne lalki z zaklętego wesela

Miejscowa legenda głosi jednak, że tak ukształtowane formacje niekoniecznie są dziełem przyrody. Otóż wiele lat temu rozegrała się w Kuklicy taka oto historia: Młody chłopak, nomen omen mistrz kamieniarstwa, pałał uczuciem do dwóch miejscowych dziewcząt. Nie mógł jednak zdecydować, która z nich jest jego sercu bliższa. Gdy przyszedł czas deklaracji, postanowił zaaranżować wesele z obiema naraz i w ostatniej chwili zdecydować którą z dziewcząt ostatecznie poślubi. W dniu uroczystości pan młody i obie narzeczone wraz z rodzinami przybyli w ustalone miejsce. Gdy chłopak w końcu zdobył się na deklarację wobec jednej z nich, odrzucona i upokorzona dziewczyna rzekła: “Niech Bóg zamieni ich wszystkich w kamień, a także i mnie!”. Klątwa okazała się działać natychmiast i wszyscy weselnicy zmienili się w okazałe kamienne słupy.

Miejscowe podania mogą działać na wyobraźnię, w rzeczywistości jednak pierwsze i jedyne skrzypce gra tu natura. 

Jak powstały Kameni Kukli

Otóż mająca miejsce około 10 milionów lat temu erupcja wulkanu pokryła lawą cały obszar do wysokości otaczających dziś dolinę wzgórz. Przez lata klimat ulegał drastycznym zmianom, a wodna i wietrzna erozja drążyła ziemię sprawiając, że zapadać zaczął się cały obszar w dolinie rzeki Kriva. To właśnie intensywna erozja wydrążyła skalne formy, których kształty możemy podziwiać obecnie. I choć zbliżoną do dzisiejszej formę przybrały one około 10 tysięcy lat temu, proces ich przemiany nadal trwa. Naukowcy szacują, że kamienne lalki, zależnie od natężenia wiatru i opadów, zmieniają kształt o około milimetr rocznie. Mimo zatem, że nie jesteśmy w stanie tego dostrzec, nietypowy krajobraz podlega ciągłemu przeobrażeniu.  

Wędrując między kamiennymi postaciami możemy podziwiać malownicze widoki, ale także poczuć ducha i historię regionu. W znajdującej się na terenie rezerwatu niewielkiej informacji turystycznej zaopatrzyć się zaś można w lokalne wyroby, choć wybór ich nie jest zbyt szeroki.

Kamienne Lalki (Kameni Kukli) znajdują się w północno-zachodniej części Macedonii Północnej, odwiedzanej przez turystów znacznie rzadziej niż położone w południowo-wschodniej części okolice jeziora Ochrydzkiego. Najlepiej połączyć ich zwiedzanie z odwiedzeniem Kratowa – miasteczka położonego w kraterze wygasłego wulkanu oraz Kokino – megalitycznego stanowiska archeologicznego.

Odwiedźcie także opuszczone miejsca w Macedonii Północnej >>

Artykuł Kameni Kukli – macedońskie Kamienne Lalki pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Albańskie miasta, które odwiedzimy:

• Tirana – chaotyczna stolica Albanii
• Dawna stolica – Kruja
• Berat – miasto tysiąca okien
• Miasto srebrnych dachów – Gjirokastra
• Szkodra i górująca nad nią twierdza Rozafa
• Nowoczesny kurort – Wlora
• Queparo – miasto opuszczone
• Butrint – miasto starożytne

Albania – miasta i miasteczka

Tirana – pulsująca stolica

Tirana, w przeciwieństwie do wielu stolic, nie jest popularnym celem citybreaków. Nie jest też powszechnie uważana za miasto ładne. Jest jednak miastem interesującym. Głośnym, dynamicznym i chaotycznym. Wylane betonem rozległe place, jak choćby główny Plac Skandenberga z górującym nad nim pomnikiem przywódcy, kontrastują z wąskimi, gwarnymi ulicami pełnymi eklektycznej zabudowy. Będąc w stolicy zwiedzić można nieco zabytków i muzeów. Można też spojrzeć nań z góry, ze wzgórza Dajti lub z wagonika prowadzącej na nie kolejki.

Wizyta w Tiranie to również okazja zejścia głęboko pod ziemię i przemierzania korytarzy największego albańskiego bunkra, w którym w razie wybuchu wojny nuklearnej schronienie znaleźć miał Enver Hodża wraz z rodziną i partyjnymi dygnitarzami. Dziś, rozmieszczony na pięciu kondygnacjach Bunk’Art 1 to muzeum, w którym pośród interaktywnych instalacji zapoznać możemy się z historią Albanii, a także doświadczyć namiastki zupełnie innego, podziemnego życia. 

Zatrzymujesz się w Tiranie? Zarezerwuj nocleg >>

Kruja – dawna stolica 

Kruja, dawna stolica Albanii, oddalona jest niecałe 40 km od stolicy obecnej – Tirany. Wizyta w tym mieście to spotkanie z albańską historią oraz pięknymi widokami. W Kruji na świat przyszedł albański bohater narodowy – Skandenberg, którego walka przeciwko Turkom osmańskim stała się dla Albańczyków symbolem jedności narodowej. Zwiedzając poświęcone mu muzeum można zapoznać się nie tylko z dokonaniami albańskiego przywódcy, ale także zgłębić historię regionu. Warte uwagi jest także położone tuż obok muzeum etnograficzne oraz stary bazar. Jak na ponoć największy bazar w kraju jest on zaskakująco kameralny. I choć panuje dość powszechna opinia, że Kruja to miasto typowo turystyczne i komercyjne, wydało mi się ono mało oblegane, zwłaszcza jak na lipiec, a więc niemal szczyt sezonu. 

To, co z Kruji zostanie ze mną na dłużej to niewątpliwie widoki z patio należącego do obiektu Merlika Rooms, w którym nocowaliśmy. Pokoje nie były może nadzwyczajne i kojarzyły się nieco z lokum klasztornym, jednak w przynależącym do niego, położonym na wzgórzu ogrodzie z restauracją, można było spędzić wiele godzin, podziwiając przy okazji imponującą panoramę okolicy. Zarezerwuj nocleg >>

Berat – miasto tysiąca okien

Położony nad rzeką Osum Berat zwany jest miastem tysiąca okien. Miano takie zyskał ze względu na charakterystyczną zabudowę. Usytuowane na wzgórzu rzędy białych domów zdają się spoglądać ciągiem okien w brązowych oprawach. Odwiedzając Berat warto “zgubić się” w jego wąskich uliczkach i zrobić sobie spacer brzegiem rzeki, zahaczając o urokliwy most Gorica, będący obok zabudowy drugim symbolem miasta.

Można również wspiąć się na zamek, z którego rozciągają się piękne widoki. I mimo, że Beratowi nie sposób odmówić uroku, przyznam że jakoś nie powalił mnie na kolana. Może zwyczajnie nie sprostał w moich oczach tak licznym zachwytom, na które natknęłam się szukając informacji o tym mieście. Niemniej nadal pozostaje on miejscem, którego będąc w Albanii nie warto pominąć.

Gijrokastra – miasto srebrnych dachów

Do Gijokastry przyjechaliśmy późnym popołudniem. Rozlokowaliśmy się w pokoju nieopodal starówki, gdzie niebawem skierowaliśmy pierwsze kroki. Ciepły wieczór, gwarne ulice i ciekawa zabudowa to miks który sprawił, że od razu poczułam się w tym mieście bardzo dobrze.

Gijrokastra położona jest na zboczach doliny rzeki Drin, u stóp górującej nad nią fortecy. Charakteryzuje się unikalną w skali kraju zabudową w stylu ottomańskim. Dachy miejscowych budynków kryte są kamieniami, połyskującymi w promieniach słońca, intensywnie zwłaszcza po opadach deszczu. Dlatego Gjirokastra zwana jest “miastem srebrnych dachów”.

To także “miasto tysiąca schodów”, pnących się wzdłuż  stromych, krętych uliczek, w których warto nieco pobłądzić. Być może ze względu na fakt, że to właśnie tu urodził się albański dyktator Enver Hodża, miasto nie doznało zbyt dużej ingerencji w czasach komunistycznych. Budynek, w którym przyszedł na świat i spędził dzieciństwo dyktator ucierpiał w pożarze, jednak dom odbudowano w tradycyjnym stylu nawiązującym do sąsiedniej zabudowy. Dziś w jego wnętrzach zwiedzić można muzeum etnograficzne.  Zarówno Gjirokastra, jak i Berat wpisane są na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 

Albania – miasta:

Szkodra – twierdza nad jeziorem

Szkodra to największe miasto w północnej Albanii, położone nieopodal granicy z Czarnogórą. Jest ważnym ośrodkiem kulturalnym i dobrym punktem wypadowym po atrakcjach północnej części kraju. Zanim jednak wyjedziemy poza jego granice, warto poświęcić nieco czasu samemu miastu. Zwiedzić możemy tu między innymi muzea: archeologiczne i etnograficzne, Muzeum Fotografii Marubi – najstarsze muzeum fotograficzne na Bałkanach, a także kilka katedr i meczetów oraz bazar. Życie towarzyskie i nocne skupia się wokół głównego deptaku biegnącego wzdłuż ulicy Kolë Idromeno. Znajdziemy tu wiele gwarnych barów i restauracji. Dwa miejsca, które jednak do Szkodry przyciągają najbardziej, to Twierdza Rozafa i Jezioro Szkoderskie, które zwłaszcza z góry prezentuje się bardzo malowniczo.

Wlora – nowoczesny kurort

Wlora to nadmorskie miasto położone w południowo zachodniej części Albanii. Jej historia sięga VI wieku p.n.e. gdy osadę założyli tu starożytni Grecy. Rolę ważnego portu pełniła już w czasach rzymskich, a w czasach współczesnych przez pewien czas była albańską stolicą. W 1912 roku miejscowi dygnitarze proklamowali tu albańską Deklarację Niepodległości.

Wlora to także nadmorski kurort, mogący poszczycić się ponad 300 słonecznymi dniami w roku. Dzięki położeniu na styku dwóch mórz – Jońskiego i Adriatyku, oferuje zarówno plaże piaszczyste, z łagodnym zejściem, jak i kamieniste z krystaliczną wodą.

Mimo, że Wlora jest jednym z najstarszych albańskich miast, dziś sprawia raczej nowoczesne wrażenie, a jej nadbrzeże dość intensywnie się rozbudowuje. Znajdziemy tu wiele terenów spacerowych, a także knajpek i restauracji.

Wlora to także dobry punkt wypadowy na słynącą z widoków Przełęcz Llogara oraz do niedawna niemal nieznaną wyspę Sazan, z opuszczoną bazą wojskową z czasów reżimu.

Queparo – miasto opuszczone

Nowe Qeparo to dość kameralny kurort położony na albańskiej riwierze między Borsh, a Porto Palermo. Jeszcze 10 lat temu przypominał malutką wioskę, która w szybkim tempie rozrosła się, jak wiele innych miejsc na albańskim wybrzeżu. Niegdyś właściwym miastem była jednak górująca nad kurortem jego stara część, która dziś została niemal opuszczona. Więcej o opuszczonej części Queparo przeczytacie tu >>

Butrint – wśród ruin starożytnego miasta

Butrint to starożytne miasto i stanowisko archeologiczne, które niewątpliwie przypadnie do gustu miłośnikom historii i archeologii, a także fanom spacerów w przyjemnym, nietuzinkowym otoczeniu. Jego położenie nieopodal albańskich kurortów, czyni archeologiczną osadę doskonałą alternatywą dla plażowania lub po prostu jego urozmaiceniem. Mitologia wiąże powstanie Butrintu z osiedleniem się na jego terenie uciekinierów z Troi.

Według źródeł archeologicznych po raz pierwszy osadę założyli na tym terenie Ilirowie (starożytny lud pochodzenia indoeuropejskiego) w XII wieku p.n.e. Po wielu latach, pod panowaniem greckim Butrint przekształcony został w miasto portowe, a w kolejnych stuleciach stał się ważnym ośrodkiem kultu Asklepiosa. Wybudowano tu świątynię poświęconą bogu sztuki lekarskiej, a funkcjonowała ona nie tylko jako miejsce kultu, ale i centrum lecznictwa.

W Butrint zachowały się ruiny wielu obiektów świadczących o jego dawnej świetności. To między innymi pozostałości amfiteatru, który był w stanie pomieścić widownię liczącą 1500 osób, ruiny wspomnianej wyżej świątyni Asklepiosa, chrześcijańskiej bazyliki czy baptysterium. Możemy dostrzec także fragmenty murów miejskich czy mozaik zdobiących niegdyś tutejsze posadzki (dziś to niestety pozostałości bardzo ubogie). Archeologiczne stanowiska wtapiają się w miejscową przyrodę, dlatego obecność w tym miejscu to nie tylko spotkanie z historią, ale i przyjemny spacer wśród kojącej zieleni. Stanowisko wpisane jest Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Jak widzicie w Albanii odnajdą się nie tylko miłośnicy plażowania czy kontaktu z przyrodą, ale i amatorzy turystyki miejskiej, w różnorodnym jej wydaniu.

Wybierasz się do Albanii? Znajdź nocleg w wybranym mieście:

Artykuł Albania – miasta, które warto odwiedzić pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Albania – atrakcje przyrodnicze, które odwiedzimy:

• Jezioro Koman
• Wioskę Valbone w Górach Przeklętych
• Niezwykły Kanion Osumi
• Jezioro Skophet i wiszące mosty
• Krystaliczne źródło pośród zieleni, czyli Błękitne Oko
• Półwysep Karaburun i Wyspę Sazan, tworzące morski park narodowy
• Smaczną restaurację z wodospadem

Co zatem warto zobaczyć w Albanii? Oto niektóre z jej przyrodniczych atrakcji.

Jezioro Koman

Koman to malownicze jezioro położone w górach północnej Albanii. Powstało na skutek budowy elektrowni wodnej i zapory na rzece Drin. Turkusowa woda meandruje pośród zielonych gór i niemal pionowych zboczy. Miejscami rozlewa się między nimi szeroko, by zaraz kluczyć w kameralnych zaułkach. Walory jeziora możemy odkrywać z punktów widokowych lub nabrzeża, najlepiej jednak skorzystać z przeprawy łodzią lub promem.

Podczas około 2,5 godzinnego rejsu rozkoszujemy się wspaniałymi widokami, zakłócanymi tylko przez skumulowane w niektórych miejscach plastikowe torby i butelki. Niestety, śmieciowy problem Albanii nie ominął i tej krajobrazowej perełki, czyniąc obcowanie z nią nieco mniej idyllicznym. Rejs kończymy w miejscowości Fierze, z której już tylko godzina jazdy autem dzieli nas od Valbone, czyli przedsionka Gór Przeklętych.

Valbone – krótkie spotkanie z Górami Przeklętymi

Góry Przeklęte. Już sama ich nazwa działa na wyobraźnię. To drugie miano Gór Północnoalbańskich związane jest prawdopodobnie z obecnością na ich terenie trudnych do pokonania przełęczy. Góry w Albanii, choć mają wiele do zaoferowania, nie są jeszcze mocno zadeptane. 

Valbone to wioska położona w malowniczej dolinie o tej samej nazwie. Otoczona łańcuchem gór, jest dobrą bazą wypadową w wyższe ich partie. Jeden z najbardziej popularnych szlaków prowadzi do położonej niedaleko wioski Teth. Niestety wkrótce po przyjeździe do Valbone prognozy pogody uległy raptownej zmianie. Nadciągała ulewa, która miała potrwać z przerwami przez najbliższe trzy dni. Wybraliśmy się więc tylko na krótki trekking, po którym zdecydowaliśmy zmienić plany i przemieścić się w inną, bardziej suchą część kraju. Spotkanie z Górami Przeklętymi było zatem bardzo krótkie i rozbudziło apetyt na powrót w te strony, by zobaczyć je w pełnej okazałości.

Albania – atrakcje:

Kanion Osumi

Kanion Osumi jest jedną z najbardziej spektakularnych przyrodniczych atrakcji Albanii. Pionowe, pokryte zielenią zbocza wznoszą się nad dość niepozorną, krętą rzeką Osum. Latem rzeka ta wydaje się być ledwie strużką i aż trudno uwierzyć, że była w stanie wyrzeźbić ten wspaniały, głęboki miejscami na ponad 100 metrów wąwóz. Kanion Osumi podziwiać można z punktów widokowych (tych oficjalnych i bardziej dzikich), a także z poziomu rzeki. I choć największe wrażenie robi panorama widziana z góry, warto zerknąć na niego i z niższej perspektywy. Skały kanionu skrywają wiele jam i zakamarków, a gdy poziom wody na to pozwala, organizowane są tam spływy i raftingi.

Jezioro Shkopet i wiszące mosty

Jezioro Shkopet to sztuczny zbiornik położony niedaleko dawnej albańskiej stolicy, Kruji. Meandrujący między górami, bardziej przypomina rzekę niż jezioro. Trudno odmówić mu urody przede wszystkim ze względu na położenie i intensywną, turkusową barwę. Tym, co czyni miejsce jeszcze bardziej atrakcyjnym, są rozciągnięte nad jeziorem kładki i mosty. Znajdziemy je w kilku miejscach, a próbując je przejść zagwarantujemy sobie nie tylko niezłe widoki, ale i zastrzyk adrenaliny.

Blue Eye – albańskie błękitne oko

Mimo pięknych barw jezior Shkopet i Koman, nie są one ani najbardziej turkusowe ani najbardziej przejrzyste. W obu tych kategoriach wygrywa w Albanii Syri i Kalter, czyli Błękitne Oko. Nie jest ono jeziorem, lecz źródłem i to rzadko spotykanego rodzaju – tzw. wywietrzyskiem. Wybija ono z dużą siłą wprost spod ziemi, dając początek rzece Bistrice. Głębokość Błękitnego Oka oceniana jest na ponad 50 m, jednak jak dotąd nurkom udało się zbadać je do 45 metrów. Spoglądając na źródło z góry możemy odnieść wrażenie, że wygląda ono jak tęczówka, otaczająca znacznie ciemniejszą źrenicę.

Gęsta, soczyście zielona roślinność otacza źródło, jakby chciała ukryć je przed światem. Nie jest w tym jednak zbyt skuteczna, gdyż drogę do mieniącego się wieloma odcieniami błękitu i turkusu zbiornika odnajduje wielu przyjezdnych. Znacznie lepiej chronił je przed gapiami dyktator, Enver Hodża, który w czasach panowania postanowił mieć je na wyłączność.

Półwysep Karaburun i wyspa Sazan

Półwysep Karaburun wraz z wyspą Sazan tworzą morski park narodowy, chroniący rzadziej uczęszczane wybrzeże, strome klify, ustronne plaże i jaskinie. To miejsce doskonałe do plażowania, nurkowania i po prostu odpoczynku. Wyspa Sazan jak i wody półwyspu Karanburun to także gratka dla fanów opuszczonych miejsc i urbexu.

Zobacz opuszczone miejsca w Albanii >>

Ujevara e Borshit – restauracja z wodospadem

“Usiądź w jednej z najbardziej orzeźwiających restauracji w Albanii. Doświadcz jedzenia w inny, bardziej wyjątkowy sposób, blisko natury i świeżości wodospadu” – tak zaprasza w swe progi jedna z miejscowych restauracji, Ujevara e Borshit. Jest ona nietuzinkowym miejscem na albańskiej mapie i stanowi połączenie atrakcji przyrodniczej z kulinarną. Restauracja dysponuje rozległym ogrodem, a stoliki ustawione są w objęciach kilku kaskad malowniczego wodospadu. Przy jego szumie, w oparach delikatnej bryzy, możemy delektować się owocami morza i resztą albańskich smaków.

Nie było to może najsmaczniejsze miejsce, w jakim mieliśmy okazję zjeść podczas albańskich wojaży, niewątpliwie jednak warto tu wstąpić będąc w okolicy, aby, jak zachęca restauracja, doświadczyć jedzenia w wyjątkowy sposób.

Z różnych względów nie udało nam się dotrzeć do wszystkich miejsc, które chcieliśmy w Albanii zobaczyć. Przy następnej okazji mam nadzieję odwiedzić między innymi:

• Jezioro Bovilla – którego widzieliśmy tylko skrawek, bo zaczęliśmy podejście od drugiej strony
• Oko Cyklopa
• Kanion Lengerica i gorące źródła Bënjë
• Wioskę Teth i więcej szlaków w Górach Przeklętych

Albania, to również ciekawe miasta i miasteczka, które także warto odwiedzić >>

Wybierasz się do Albanii? Znajdź najlepszy nocleg:

Artykuł Albania – największe atrakcje przyrodnicze pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.