Spomeniki

Spomeniki rozsiane są na terenie całej byłej Jugosławii. To pomniki, nierzadko pokaźnych rozmiarów, których początki sięgają lat 60-tych ubiegłego wieku. Ich wznoszenie zainicjował sprawujący wówczas władzę dyktator, Josip Broz Tito. Odznaczające się brutalistyczną estetyką i nierzadko futurystycznym designem monumenty upamiętniały doniosłe dla kraju wydarzenia, bohaterów narodowych czy ofiary działań zbrojnych. Ich wygląd zazwyczaj jest jednak abstrakcyjny i trudno powiązać go z konkretnym wydarzeniem czy osobą. Symbolizują często uniwersalne wartości, jak wolność, czy dążenie do niepodległości.

Makedonium

Nie inaczej jest również z Makedonium. Wysoka na 25 metrów biała bryła przypominająca statek kosmiczny, wirusa lub futurystyczny odkurzacz to tak naprawdę pomnik Ilinden, upamiętniający powstanie miejscowej ludności przeciwko panowaniu osmańskiemu. W 1903 roku partyzantom udało się oswobodzić ziemie w okolicach Kruszewa, a nawet powołać w tym miejscu niezależną Republikę Kruszewską. Przetrwała ona tylko 10 dni, a zryw został krwawo stłumiony pochłaniając tysiące ofiar. Wydarzenie to zasiało jednak w Macedończykach nadzieje wyzwoleńcze i stanowiło niejako preludium do ostatecznego uzyskania niepodległości. Powstanie wybuchło 2 sierpnia, w dniu prawosławnego święta św. Eliasza (sveti Ilija), do którego nawiązuje jego nazwa. Równolegle zryw niepodległościowy nastąpił w Tracji. Dziś 2 sierpnia Macedonia Północna obchodzi Dzień Republiki, który najhuczniej obchodzony jest właśnie w Kruszewie.

Autorami niecodziennej budowli jest małżeństwo – Jordan Grabuloski i Iskra Grabuloska, których projekt zwyciężył w ogłoszonym na monument konkursie. Makedonium wchodzi w skład szerszego kompleksu i jest jego najważniejszą częścią. Jednak każdy obiekt tego miejsca pamięci ma swoją symbolikę. Droga do futurystycznej bryły prowadzi przez betonowe elementy symbolizujące zerwanie tureckiego jarzma, tablice z nazwiskami niektórych powstańców, a także amfiteatr otoczony kolorową mozaiką.

Zwiedzanie Makedonium

Wszystkie te elementy, jak i Makedonium z zewnątrz, można zwiedzić o dowolnej porze. Teren nie jest ogrodzony, dlatego jeśli znajdziecie informację, że obiekt jest już zamknięty, dotyczy to tylko zwiedzania bryły wewnątrz.

Informacje o tym bywają niekiedy nieaktualne. Choćby w dniu gdy mieliśmy zwiedzać obiekt. Według danych ze internetu miał on być zmknięty, na miejscu okazało się jednak, że możliwe jest zwiedzanie jego wnętrza. I choć uważam, że największe wrażenie Makedonium robi z zewnątrz, w środku uwagę zwracają nawiązujące do pór roku witraże, nietuzinkowe płaskorzeźby oraz grób przewodniczącego 10-dniowej Kruszewskiej Republiki, Nikoli Kareva.

Muzeum Tošego Proeskiego

Tuż przy placu, na którym znajduje się Makedonium, wznosi się nowoczesny budynek, który nie jest co prawda powiązany ze słynnym pomnikiem, lecz warto o nim wspomnieć, gdyż dla Macedończyków jest miejscem ważnym. To muzeum poświęcone życiu i twórczości Tošego Proeskiego – piosenkarza, który mimo młodego wieku zdążył zrobić w swym kraju zawrotną karierę. Jej dalszy rozwój przerwał w 2007 roku śmiertelny wypadek drogowy. Pogrzeb artysty zgromadził rzesze fanów jego muzyki, a także wysoko postawionych polityków, z prezydentem i premierem na czele. Po śmierci Proeskiego w kraju ogłoszono żałobę narodową.

Poznaj także opuszczone miejsca Macedonii Północnej >>

Artykuł Makedonium – najciekawszy pomnik Macedonii? pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Położenie hotelu, choć poza utartym turystycznym szlakiem, nie zostało wybrane przypadkowo. Otesevo było bowiem miejscem, w którym zapadły kluczowe decyzje dotyczące Bałkanów i Europy Południowo-Wschodniej po II wojnie światowej. Decyzje te, podjęte w 1943 roku na konferencji Partii Prespa, utorowały drogę do wyznaczenia powojennej mapy Bałkanów, z grubsza aktualnej aż do upadku komunizmu. Konferencja została uznana przez jugosłowiańskiego przywódcę, marszałka Tito, za wydarzenie warte uhonorowania postawieniem w wiosce spomenika, wzniesionego w 1973 roku. 

Hotel Europa kiedyś i dziś

Hotel Europa zaprojektowano jako olbrzymie rozszerzenie hotelu Yugoslavia, który był skromnym kompleksem wypoczynkowym zbudowanym w latach 50-tych na tutejszym klifie. Zaprojektowano go w stylu postmodernistycznym, łączącym nowoczesne tendencje z tradycyjną architekturą macedońską.

Funkcjonowanie kompleksu przerwał pożar, który na początku XXI wieku strawił znaczną część budynku. Okoliczności zdarzenia nie są do końca znane, podaje się jednak kilka możliwych jego przyczyn. Wymieniano między innymi zapalenie się patelni w hotelowej kuchni, awarię instalacji elektrycznej, podpalenie w celu wyłudzenia odszkodowania, czy porachunki mafijne. Prawdziwego przebiegu wypadków zapewne już nie poznamy. Wiadomo jednak że od tamtej pory hotel został pozostawiony samemu sobie, by coraz bardziej niszczeć. 

Przyjezdnych nadal wita jednak dobrze zachowana, charakterystyczna brama. Przybiera ona kształt wyciągniętych nad jezdnią ramion, z dłońmi trzymającymi otoczoną gwiazdami kulę ziemską.

Dziś przechadzając się po zdewastowanym gmachu możemy zobaczyć pozostałości okazałej sali balowej, kręgielni i wielu pokoi z widokiem na jezioro, a porastająca je coraz bujniej roślinność, zdaje się powoli na nowo przejmować to miejsce.

Odwiedź inne opuszczone w Macedonii Północnej >>

Lub w sąsiedniej Albanii >>

W Polsce na podobne wrażenia możesz liczyć w zamku w Łapalicach >>

Artykuł Opuszczony hotel Europa pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Jak się okazuje, góra Tatichev Kamen miała szczególne znaczenie już dla ludzi zamieszkujących te tereny ponad 3500 lat temu. Jego szczyt wieńczą bowiem pozostałości megalitycznego obserwatorium astronomicznego, którego powstanie datuje się na około 1800 r p.n.e. Niesamowity jest fakt, że jego odkrycia dokonano dopiero w 2001 roku, czyli bardzo niedawno. Zanim macedoński archeolog, Jowica Stankowski, zwrócił uwagę na przeznaczenie tutejszych skał, trwało ono w zapomnieniu przez wieki.

Kokino – starożytne obserwatorium astronomiczne

Megalityczne obserwatorium astronomiczne Kokino, którego obecna nazwa pochodzi od położonej tuż obok miejscowości, tworzyły uformowane niemal idealnie sześcienne bloki skalne. Prehistoryczni mieszkańcy tych terenów potrafili wykorzystać ich wyjątkowe usytuowanie, nie tylko jako stanowisko do obserwacji ruchu Słońca i Księżyca, ale także do przeprowadzania obrzędów religijnych.

W skałach Kokino znaleziono siedem nacięć, wskazujących miejsca wschodu Słońca i Księżyca. Trzy z nich wskazują miejsce wschodu Słońca podczas przesilenia letniego i przesilenia zimowego oraz wiosennej/jesiennej równonocy. Kolejne cztery wyznaczają pozycję wschodzącego Księżyca.

Tego typu obserwatoria odgrywały bardzo ważną rolę w organizacji życia społeczności. Wykorzystywano je do tworzenia kalendarza, który wyznaczał harmonogram siewu i żniw, zapewniający wzrost plonów i poprawę jakości życia okolicznej ludności. Starożytni obserwatorzy, poprzez monitorowanie ruchów Słońca i Księżyca, wyznaczali także nadejście dni rytualnych i ceremonialnych, co przyczyniało się do organizacji życia religijnego społeczności. 

Przypuszcza się, że ogłaszanie dni, w których rozpoczynały się najważniejsze wydarzenia, odbywało się poprzez rozpalenie ognia na szczycie góry. Światło widoczne było w promieniu ponad 30 km, docierając do wielu okolicznych osad.     

Ślady archeologiczne

Ślady archeologiczne wiążą wzgórze Tatichev Kamen z ceremoniami ku czci Matki Ziemi (Bogini Matki), Boga Słońca i obchodami związanymi ze żniwami. A to ponoć tylko niewielka część rytuałów odprawianych w megalitycznym obserwatorium Kokino, świadczących o dobrze rozwiniętej kosmogonii u miejscowej ludności epoki brązu.

W miejscu obserwatorium zidentyfikowano także kształty czterech kamiennych, umieszczonych w rzędzie siedzeń. Zgodnie z analizą archeoastronomiczną, główną ich rolą było przeprowadzenie rytuału połączenia Boga Słońca z jego „przedstawicielem” na Ziemi, czyli władcą, który zasiadał na jednym z tronów podczas rytuału. Świadczy o tym kamienny blok z osobnym znacznikiem wyciętym na jego szczycie. Rytuał przeprowadzany był w środku lata (według dzisiejszego kalendarza w ostatnim dniu lipca), kiedy Słońce wschodzi dokładnie w otworze kamiennego znacznika. Promień słońca padał wówczas na twarz władcy i poprzez połączenie w ten sposób z bogiem Słońca, odnawiał on władzę.

W 2005 roku NASA umieściła Kokino na liście starożytnych obserwatoriów astronomicznych i wymienia je obok słynnych obiektów tego typu, jak Stonehenge, Machu Picchu czy Angkor Wat.

Co ciekawe, Kokino to nie jedyne dawne obserwatorium w okolicy. Około godzinę jazdy samochodem zajmie nam dotarcie wzgórza Kocev Kamen, pełniącego przed wiekami podobną rolę.

Jeśli interesują Cię podobne tematy zajrzyj do wpisów:

Macedońskie Kamienne Lalki >>

Kamienne Kręgi w Polsce >>

Dania śladami Wikingów >>

Źródło:

https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5413

Artykuł Kokino – megalityczne obserwatorium astronomiczne pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Mikronacje

Mikronacje, choć deklarują niepodległość i przypominać mogą niewielkie państwa, nie są oficjalnie uznawane na arenie międzynarodowej. Drogi do ich powstania bywają różne, od projektów artystycznych i happeningów, poprzez przejaw buntu wobec panującego w kraju porządku, aż po potrzebę ochrony lokalnych zwyczajów i tradycji. Mikronacje miewają własny system zarządzania, odrębną flagę, paszport, czy środki płatnicze.

Zbuntowana społeczność

Mieszkańcy Vevchani nie raz wykazywali się nieposłuszeństwem wobec władzy oraz obywatelską odwagą. Znani są również z bezkompromisowej walki o swoje. Tak stało się na przykład w 1987 roku, gdy Jugosłowiańskie władze przejęły źródła, by wykorzystywać ich wody na potrzeby elitarnej letniskowej osady szefów rządu. Mieszkańcy stanęli w obronie swych zasobów, a władze, by dopiąć swego, użyły wobec demonstrantów siły.  

Niepodległa Republika Vevchani

Gdy w 1991 roku, w wyniku rozpadu Jugosławii Macedonia ogłosiła niepodległość, wioska Vevchani nie poszła ramię w ramię z resztą raczkującego dopiero kraju. Tydzień później przeprowadzono tam bowiem referendum, w którym 99% mieszkańców opowiedziało się za utworzeniem niezależnej republiki. Wolnościowych zapędów nie uznała ani społeczność międzynarodowa ani sama Macedonia. Nie przeszkodziło to jednak zbuntowanej gminie w manifestowaniu swej odrębności. 

Dziś bramę wjazdową do miasta zdobią dwie, a nawet trzy flagi: obecna flaga kraju, flaga Niepodległej Macedonii z lat 1992-95 oraz flaga Republiki Vevchani. Samozwańcza republika poszczycić się może także własną walutą (licnik) oraz budzącym zainteresowanie przyjezdnych paszportem, który można nabyć jako pamiątkę. Paszport nie byłby oczywiście kompletny bez pieczątki, jednak i o nią można jak się okazało poprosić. A jako nałogowi zbieracze coraz rzadziej dostępnych stempli, poprosiliśmy o pamiątkowy ślad również  w oficjalnych dokumentach :)

Wielowiekowe tradycje

Mieszkańcy Vevchani chronią swą tożsamość od wieków. Prawosławne wyznanie udało im się zachować nawet w czasach, gdy tereny te należały do Imperium Osmańskiego, w którym królował islam. Co roku odbywa się tu także jeden z najstarszych karnawałów na świecie, liczący ponad 1400 lat. Rozpoczyna się 13 stycznia, w wigilię Nowego Roku według kalendarza juliańskiego, obowiązującego w obrządku prawosławnym. Mieszkańcy przywdziewają różnorodne stroje i maski, a obchody łączą w sobie tradycje chrześcijańskie z pogańskimi.

Źródła Vevcani

Źródła to kolejny, jeśli nie główny powód, by przyjechać do Vevchani. Położone na wschodnim zboczu gór Jablanica wodne kaskady to najbardziej znane źródła w całej Północnej Macedonii. Wraz z otaczającym je parkiem tworzą zieloną, kojącą przestrzeń, idealną na letni spacer. I choć bijąca od źródeł bryza działa w upalne dni orzeźwiająco, sam park kojarzył mi się momentami z niewielkim tropikalnym lasem. Można tam zajrzeć również do kameralnych kapliczek czy przysiąść na ławce i oddać się słodkiemu nicnierobieniu. Źródła nie kończą się wraz z granicą parku, lecz spływają do miejscowości, rozlewając się między domami i ulicami. Dla mieszkańców Vevcani są one częścią historii i kultury. To z nich czerpali wodę i z nimi związana była większość uroczystości i rytuałów. Dlatego zawsze byli gotowi ich bronić.

Wybierasz się do Macedonii Północnej? Sprawdź co zobaczyć >>

Artykuł Vevchani – samozwańcza republika i orzeźwiąjące źródła pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Sazan – wyspa niedostępna dla mieszkańców

Wojskowi przebywali na wyspie przez lata, wraz ze swymi rodzinami. Stąd pozostałości wielu budynków mieszkalnych oraz szkoły, z której dziś zostało już bardzo niewiele. Jednym z jej wychowanków okazał się Mario, nasz gospodarz w hotelu we Wlorze, który wieczorami opowiadał nam o dzieciństwie spędzonym na wyspie. Przypadek sprawił zatem, że mieliśmy okazję “spojrzeć” na Sazan również oczami jej mieszkańca i dowiedzieć się nieco o życiu w tym specyficznym miejscu. Co ciekawe, nie potwierdził on informacji krążących na polskojęzycznych stronach, jakoby istniało tam słynne więzienie, do którego zsyłano przeciwników politycznych reżimu. Ponieważ wyspa Sazan funkcjonowała jako baza wojskowa, przypuszczalnie mógł funkcjonować tam areszt dla żołnierzy, nie była to jednak zapewne placówka zasługująca na dość często przewijające się miano “Albańskiego Alcatraz”.

Imprezowe rejsy na wyspę Sazan i półwysep Karanburun

Jeszcze niedawno wyspa Sazan pozostawała niedostępna zarówno dla miejscowych jak i turystów. Kilka lat temu władze kraju podpisały porozumienie o czasowym udostępnieniu jej do zwiedzania, nie było jednak wiadomo na jak długo.

Dziś nikt się już najwyraźniej nie waha, a turystyka na Sazan ruszyła pełną parą. Z portu we Wlorze codziennie wypływa tam kilka imprezowych statków transportujących na wyspę rozbawione wycieczki. Ci, dla których zwiedzanie zrujnowanej bazy z imprezą na pokładzie stanowi miks niezbyt strawny, zdecydować się mogą na indywidualny rejs motorówką. Zaletą będzie dłuższy czas pobytu na wyspie (dopasowany do indywidualnych potrzeb, gdyż godzina na miejscu, którą oferuje większość wycieczek, to według mnie zdecydowanie za mało), wadą – sporo wyższa cena.

Nie każdy jednak wybiera się na Sazan by ganiać po opuszczonych budynkach. Razem z Półwyspem Karaburun tworzy ona bowiem morski park narodowy, chroniący urozmaicone wybrzeże, strome klify, jaskinie, zaciszne plaże jak i różnorodną (głównie wodną) florę i faunę. To miejsce doskonałe do plażowania, nurkowania i oddania się wakacyjnemu chillowaniu. Ci zaś, których ciągnie do opuszczonych miejsc, znajdą je nie tylko na lądzie, ale i pod wodą. Park Narodowy Karaburun-Sazan skrywa bowiem starożytne wraki greckich i rzymskich statków, a także zatopione jednostki z czasów II Wojny Światowej. 

Po drodze na wyspę mijamy także jaskinię Haxhi Aliu, nazwaną na cześć najsłynniejszego albańskiego żeglarza i pirata, który na przełomie XVI i XVII wieku znajdował w niej schronienie podczas sztormów i ucieczek. Podczas rejsu możliwy jednak był tylko rzut okiem na skalną grotę, więc chętni na jej bliższe poznanie powinni zapewne pomyśleć o motorówce.

Zobacz także inne mniej znane atrakcje i opuszczone miejsca w Albanii >>

Lub w sąsiedniej Macedonii Północnej >>

Artykuł Sazan – albańska wyspa tajemnic pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Man meets the Sea (Man by the Sea)

Man meets the Sea, zwane także Man by the Sea lub po prostu Man at Sea (w oryginale Mennesket ved Havet), to cztery pokaźnych rozmiarów figury wpatrujące się w morską dal z plaży Sædding na północy miasta Esbjerg. Wysokie na 9 metrów białe monumenty symbolizować mają połączenie człowieka z naturą, przynajmniej  według ich autora – Svenda Wiiga Hansena. Rzeźby dostrzec można od strony morza z odległości 10 kilometrów, szczególnie w słońcu, gdy zdają się nabierać blasku. Ich wzniesieniem w 1994 roku uhonorowano stulecie istnienia gminy Esbjerg. Od tej pory pozostają symbolem miasta. 

Bunker Mules

Podczas niemieckiej okupacji Danii podczas II Wojny Światowej, zachodnie wybrzeża Jutlandii usiały liczne bunkry i fortyfikacje. Wiele z nich pozostaje częścią duńskiego krajobrazu do dziś, jednak w latach 90-tych niektóre z nich odrodziły się jako nietypowe dzieła sztuki. 50-lecie zakończenia wojny uczczone zostało projektem artystycznym i tak bunkry na plaży w Blåvand zyskały stalowe głowy i ogony, zmieniając je w sylwetki mułów. Instalacje są owocem współpracy duńskiej artystki Elli-Mii Ejdrup Hansen z brytyjskim rzeźbiarzem Billem Woodrow’em, a wybór takich, a nie innych zwierząt okazuje się nieprzypadkowy.  Muły jako zwierzęta bezpłodne symbolizować mają definitywny koniec wojny i brak możliwości rozprzestrzenienia konfliktu na kolejne pokolenia.

Położenie i jak dojechać

Obie wyżej wymienione duńskie atrakcje znajdują się na zachodnim wybrzeżu Jutlandii. Położone są dość niedaleko od siebie, około pół godziny jazdy samochodem. Pokaźnych rozmiarów białe figury spoglądają w morze z wybrzeża miasta Esbjerg. Aby odnaleźć ośle bunkry wystarczy skierować się na północ, na rozległą plażę Blåvand w pobliżu miasteczka Oksby. Dobrym punktem wypadowym w obydwa miejsca jest też Ribe – urokliwe, najstarsze miasto Danii.

Artykuł Man meets the Sea i Bunker Mules – duńska sztuka przybrzeżna pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Geologiczny fenomen Stevns Klint

To wysokie na 40 metrów kredowo – wapienne urwisko jest jednym z najwyraźniejszych na świecie świadectw wydarzeń sprzed ponad 65 milionów lat, które zmieniły losy Ziemi i spowodowały wymieranie gatunków na niespotykaną wcześniej ani później skalę. Chodzi o uderzenie meteorytu Chicxulub, który runął na Ziemię pod koniec kredy u wybrzeży dzisiejszego Jukatanu w Meksyku i według wielu naukowców odpowiedzialny jest za wyginięcie między innymi dinozaurów. To on przyczynił się także do powstania najpiękniejszych symboli Jukatanu – krasowych studni wypełnionych krystaliczną wodą, zwanych cenotami. Największe ich skupisko układa się właśnie w kształt pierścienia, wyznaczającego miejsce pradawnej katastrofy.

Gwałtowna kolizja spowodowała wyrzucenie do atmosfery olbrzymich ilości popiołu, który opadając pokrył znaczne obszary naszej planety. Moment ten zarejestrowany jest między kredowymi i wapiennymi warstwami klifu Stevns w postaci tzw. “Rybiego iłu” (Fish Clay). W pobranych z niego próbkach znaleziono wysokie stężenie Irydu – pierwiastka, który na Ziemi występuje z znikomej ilości, za to w znacznie większej w kosmosie. Zjawisko znane jest także jako tzw. anomalia irydowa i występuje w skałach pochodzących z okresów wielkich wymierań (dewońskiego i kredowego). Przyznacie zatem, że ten fragment bałtyckiego wybrzeża może działać na wyobraźnię jak żaden inny. 

Ponieważ miękkie, kredowe skały łatwo ulegają erozji, wytworzyła się tu tak zwana nisza abrazyjna. Górna część formacji jest masywniejsza i sprawia wrażenie zawieszonej nad wymytym, węższym dołem klifu. 

Kościół w Højerup

Erozja sprawiła także, że położony na klifie stary kościół w Højerup jest dziś “zawieszony” bezpośrednio nad urwiskiem. W średniowieczu wybudowano go w bezpiecznej wówczas odległości od wybrzeża. Erozja nieuchronnie “wiodła go” jednak ku morzu. W latach 20-tych XX wieku do wody runęła część prezbiterium. Po tym zdarzeniu budowlę zabezpieczono, dzięki czemu w niezłym stanie przetrwała do dziś.    

Wapienie z klifu posłużyły biskupowi Roskilde, Absalonowi, do budowy pierwszego zamku w Kopenhadze. W jego miejscu stoi dziś mieszczący siedzibę parlamentu Christiansborg. 

Źródła:

Dokładniejsze wyjaśnienie tych kwestii znajdziecie w kwartalniku Meteoryt: https://planetarium.olsztyn.pl/userfiles/POBIERZ/METEORYT/Met311.pdf

Oraz artykułach:

https://www.stevnsklint.com/en/experience/the-story-of-the-fish-clay/

https://whc.unesco.org/en/list/1416/

Artykuł Stevns Klint – co łączy Danię z Meksykiem? pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Historia latarni na Rubjerg Knude

Latarnię wybudowano w roku 1900 na stabilnym, trawiastym podłożu w odległości 200 metrów od morza. Wokół powstały także towarzyszące jej budynki i infrastruktura. Jednak erodujący klif Rubjerg Knude wcinał się coraz bardziej w głąb lądu, niosąc przy okazji coraz więcej piasku, który z czasem przerodził się w potężną, wędrującą wydmę zmierzającą nieuchronnie w stronę latarni. Blask położonej na znacznej wysokości konstrukcji widoczny był nawet z 40 kilometrów, a mimo tego w latach 60-tych wyłączono ją z użytku, gdyż piasek zaczął częściowo przysłaniać jej światło. 

Po latach w jednym z budynków otwarto wystawę poświęconą latarni i działaniu klifu, jednak w pierwszych latach XXI stulecia ona, jak i inne budynki znalazły się po piaskiem. Przez kilka kolejnych lat okolica usiana była cegłami i pozostałościami zniszczonych zabudowań.

„Przeprowadzka”

Latarnia oparła się co prawda naporowi piachu, czyhało na nią jednak inne niebezpieczeństwo. Postępująca erozja klifu stopniowo “przesuwała” ją nad urwisko, z którego w ciągu kilku lat runęłaby do morza. Aby temu zapobiec, w 2019 roku konstrukcję przeniesiono 70 metrów w głąb lądu. Tej śmiałej przeprowadzki dokonano z wykorzystaniem długich szyn, na które latarnia trafiła z pomocą potężnych dźwigów. Sam proces jak i jego efekty uwieczniono na wielu filmach >>    

Dzięki przenosinom latarnia Rubjerg Knude nie tylko pozostaje dziś ozdobą klifu, można również ponownie wspiąć się na górę i podziwiać z niej wietrzne wybrzeże Morza Północnego. I będzie tak zapewne przez kilkadziesiąt lat, po których konieczna będzie kolejna przeprowadzka.

Sprawdź co jeszcze warto zobaczyć w Danii >>

Artykuł Rubjerg Knude Fyr – „wędrująca” latarnia pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Mezcalerias – tu powstaje mezcal

W listopadzie zabrakło może drgającego z upału powietrza, znalazły się za to spotykane niemal na każdym kroku domowe wytwórnie mezcalu. Santiago Matatlan otaczają plantacje niezbędnej do wyrobu trunku agawy, a destylarnie to powszechne wyposażenie miejscowych gospodarstw. W listopadzie nie było wielu przyjezdnych, a mezcaleros – spece od mezcalu i właściciele domowych zakładów, mieli dla nas bardzo dużo czasu. Umilali nam zatem rozmową degustację kolejnych, wypełnionych miejscową wódką kieliszków.

Zanim jednak do degustacji doszło, chętnie oddawali się opowieściom o lokalnych procentach i źródle swego utrzymania. Santiago Matatlan stwarza niepowtarzalną okazję obcowania z tradycyjnym rzemiosłem i poznania drogi, jaką pokonuje lokalny trunek, nim trafi do butelki z firmową etykietą. Więcej o tym procesie i samym mezcalu znajdziecie w tym wpisie >>

Santiago Matatlan – jak dojechać

Santiago Matatlan położone jest w centralnej części stanu Oaxaca, około 45 km od jego stolicy – miasta Oaxaca. Dojazd samochodem bezpośrednio zajmuje niecałą godzinę. Warto jednak odwiedzić kilka miejsc po drodze, jak choćby wspaniałe Drzewo z Tule.

Z miasta Oaxaca kursują również autobusy do Santiago Matatlan. Możliwy jest także dojazd taksówką. Należy jednak pamiętać, by w Meksyku unikać wsiadania do samochodów z ulicy. Transport lepiej zamówic telefonicznie w autoryzowanej sieci taksówek. 

Jeśli masz ochotę spróbować mezcalu, lepszego miejsca na degustację niż jego ojczyste miasteczko prawdopodobnie nie znajdziesz.

Zobacz pozostałe wpisy z Meksyku >>

Artykuł Santiago Matatlan – ojczyzna mezcalu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Erodujące od tysiącleci skały mienią się odcieniami pomarańczy, żółci i czerwieni. Przyjmują przy tym różnorodne, nieraz zaskakujące formy, które niekiedy mogą wyglądać znajomo. Mamy więc w wąwozie chiński mur, nosorożca, kota, czy fantazyjne zamki. 

Przez kanion Skazka nie wiodą wytyczone szlaki, poruszać się po nim możemy zatem dość swobodnie i decydować o długości jak i stopniu trudności przebytej trasy.

Skazka – kanion nad jeziorem

Na tle innych tego typu formacji wąwóz położony jest dość nietypowo – niemal nad samym jeziorem. Warto wspiąć się na wyżej położone grzbiety wąwozu, z których dostrzec można wyłaniającą się niebieską taflę rozległego jeziora Issyk-kul, wyglądającą z tej perspektywy jak morze. 

Kanion Skazka zdaje się być lepiej znany przez przyjezdnych niż mieszkańców Kirgistanu. I choć w sezonie miejsce nieco się zagęszcza, w sierpniu spotkaliśmy tam zaledwie kilka osób. Warto pamiętać, że brak tu także jakiejkolwiek infrastruktury, dlatego jedzenie jak i wodę trzeba zabrać ze sobą. Tej drugiej, zwłaszcza latem przyda się więcej, gdyż upał da mocno o sobie znać, a nie będziemy mieli możliwości uzupełnienia zapasów.

Do kanionu Skazka dotarliśmy marszrutką z położonego niedaleko Bokonbajewa – miasteczka, które było naszą bazą wypadową w tej części Kirgistanu. Z powodzeniem można dotrzeć tu także z bardziej oddalonego, lecz popularniejszego Karakol. Najbliższą miejscowością, w bezpośrednim sąsiedztwie kanionu, jest zaś Tosor.

Kirgiski wąwóz nie jest tak słynny, jak kaniony amerykańskie, czy choćby położony w sąsiednim Kazachstanie Kanion Szaryński. Wybierając się jednak w te strony, zdecydowanie warto umieścić go w planie swej podróży.

Wybierasz się w okolice kanionu? Znajdź nocleg w pobliżu:

Artykuł Kanion Skazka – bajka w Kirgistanie pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.