Ribe było ośrodkiem biskupstwa oraz siedzibą królów, a także ważnym ośrodkiem handlowym, którego znaczenie spadło po wybudowaniu portu w położonym niedaleko Ejsberg (do którego również warto zajrzeć). Mimo nękających miasto najazdów, klęsk żywiołowych (głównie pożarów i powodzi) oraz epidemii, przetrwała tu jedna z najlepiej zachowanych średniowiecznych starówek Skandynawii.

Dość niewielki, kameralny rynek Ribe kontrastuje z potężną bryłą średniowiecznej katedry. Nieopodal znajduje się wybudowany w 1496 roku ratusz – najstarszy w Danii. Dziś mieści się w nim muzeum miasta. Szachulcowy budynek na rogu ulicy Overdammen zajmuje zaś Weiss Stue – najstarsza w kraju karczma. W centrum Ribe przysiąść możemy zresztą na piwo w całkiem klimatycznych knajpkach.

Jednak urok Ribe kryje się przede wszystkim w brukowanych ulicach i rzędach wiekowych, lecz zadbanych domków z kolorowymi drzwiami i ościeżnicami. Wiele z nich zdobi mur pruski oraz kwiaty.  

Maren Spliid – „czarownica” z Ribe

Ribe, jak wiele europejskich miast, kryje również niechlubną przeszłość. To tu mieszkała Maren Spliid, jedna z najbardziej znanych ofiar polowania na “czarownice” w Danii. W centrum miasta do dziś stoi dom, w którym mieszkała wraz z mężem, uznanym i dobrze prosperującym miejscowym krawcem. To właśnie jego zawodowy rywal, krawiec Didrik, rzucił na Maren podejrzenia, które w konsekwencji zaprowadziły ją na stos. Mężczyzna oskarżył kobietę o stosowanie czarów już w 1637 roku, jednak wstawiennictwo męża u biskupa pozwoliło Maren uniknąć kary. Didrik nie zrezygnował jednak z absurdalnych oskarżeń. Zebrał “świadków” rzekomego stosowania przez kobietę czarów i skierował sprawę prosto do króla Danii, Chrystiana IV, wykazującego się dużą gorliwością w ściganiu „niewiernych”.

Poddana okrutnym torturom Maren przyznała się w końcu “do winy”. Dzień po ogłoszeniu wyroku, uznającego ją oficjalnie za czarownicę, została przywiązana do drewnianej drabiny i wrzucona do ognia. Egzekucja miała miejsce na przedmieściach Ribe, a kilka lat później w samym mieście również doszło do spalenia kobiety oskarżonej o czary.

W kwestii polowania na czarownice, Dania i Norwegia wiodły niechlubny prym wśród krajów skandynawskich. W latach 1540-1693 na stosy posłano tu wiele osób, zwłaszcza w Jutlandii i północnej Norwegii. Ostatnią ofiarą tej chorej nagonki w Danii była Anne Palles, stracona w 1693 roku*.

Nocna straż – średniowieczna tradycja

Będąc w mieście zapoznać się można również z jedną z jego ciekawych tradycji. Obecnie nawiązanie do niej ma już tylko turystyczny charakter, jednak kultywowano ją w Ribe od XIV wieku aż do 1902 roku. Chodzi o nocną straż (The Night Watchman).

Otóż każdego wieczora na obchód miasta wyruszał stróż, dzierżący w dłoniach morgensztern i pochodnię (później lampę). Strzegł on bezpieczeństwa, pilnował by latarnie w mieście były zapalone i donośnym śpiewem obwieszczał wybicie godziny 22.00. Śpiew informował mieszkańców, że ktoś nad nimi czuwa i że w razie potrzeby zostaną ostrzeżeni przed niebezpieczeństwem. Dziś stróż nie sprawuje już ochrony nad miastem, ale od maja do października przechadza się jego ulicami, a mieszkańcy i przyjezdni mogą do niego dołączyć, by posłuchać pieśni i opowieści przywołujących dawne czasy. Aktualne informacje znajdziecie tu >>

Muzea w Ribe

Najstarsze miasto w Danii poszczycić się może również kilkoma ciekawymi muzeami. Niektóre z nich to:

• Ribe Kunstmuseum, czyli muzeum sztuki. Jest jednym z najstarszych w kraju, zbiory lokalnych artystów prezentuje od 1891 roku.

• HEX – Muzeum Polowania na „Czarownice” – opowiada ponurą historię strachu przed innością, manipulacji i hipokryzji, które doprowadziły do międzynarodowej histerii i stracenia wielu osób, głównie kobiet, posądzanych o związki z „siłami zła” i stosowanie czarów. Ribe miało w całym procederze niechlubny udział, a proces choćby wspomnianej wyżej Maren Spliid odbywał się na ulicach otaczających muzeum.

• Jacob A. Riis Museum – poświęcone życiu i twórczości urodzonego i wychowanego w Ribe dziennikarza i fotografa. W 1870 roku Riis wyemigrował do Nowego Jorku i zaczął dokumentować życie jego mieszkańców, głównie biedoty. Jest uznawany za jednego najbardziej znanych dokumentalistów nowojorskich slumsów. W ostatniej dekadzie życia porzucił reporterski fach na rzecz prowadzenia wykładów i działalności społecznej.

• Muzeum Wikingów – jak sama nazwa wskazuje, poświęcone wikińskiej kulturze, ze szczególnym uwzględnieniem historii miasta.

• Na obrzeżach miasta znajduje się także VikingeCenter – zrekonstruowana wikińska wioska, w której przez chwilę zakosztować można życia, jakie wiedli ponad 1000 lat temu jej mieszkańcy. W skansenie sezonowo odbywają się również dedykowane imprezy i festiwale. Więcej o pozostałościach z czasów Wikingów znajdziecie tu >>

* https://en.wikipedia.org/wiki/Maren_Spliid

Artykuł Ribe – zwiedzamy najstarsze miasto Danii pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

W artykule:

• Plaże w Danii i co na nich znajdziemy
• Park Narodowy Thy i niezwykły las
• Miejsca związane z kulturą Wikingów
• Kameralne miasteczka i zabudowa
• Museum Obscurum – gabinet osobliwości i jego niezwykłe okazy
• Widokowy powrót z Danii

Moje skojarzenia nie były co prawda całkiem mylne. Pod względem geograficznym Dania nie zapewni nam wielu atrakcji i fajerwerków. To kraj nizinny, z najwyższym szczytem sięgającym 172,5 m.n.p.m (i to już ze znajdującym się na nim kurhanem ;) Większość terenów zajmują tu pola, łąki i pastwiska, a posadzone przez mieszkańców lasy to niewiele ponad 10% powierzchni.

Dania to jednak niesamowita przestrzeń, urokliwe miasteczka, nietypowa sztuka i pozostałości po Wikingach, rekompensujące z nawiązką jednostajność krajobrazu. Myślę, że kraj może wręcz zaskoczyć różnorodnością. Gdzie zatem jej szukać i co warto w Danii zobaczyć?

Dania – atrakcje

Plaże w Danii

Linia brzegowa Danii wynosi 7474 kilometrów, a wiele jej odcinków usianych jest wspaniałymi plażami. Nie są to oczywiście plaże tropikalne i z racji chłodniejszego klimatu raczej nie ciągną na nie tłumy plażowiczów. Szerokie, piaszczyste i czyste nadbrzeże stwarza doskonałe warunki do długich spacerów i innych aktywności na świeżym powietrzu. Szczególnie tych, których nie zakłóci silny wiatr, zdarzający się tu dość często. Zwłaszcza zachodnie wybrzeże Danii bywa bardzo wietrzne i niespokojne. I to miewa jednak swój urok, a niektórym aktywnościom wręcz sprzyja.

Jedne z plaż schodzą łagodnie do morza, inne wyściełają piaszczystą otuliną strome klify. Na wszystkich napotkać można ciekawe obiekty i atrakcje, przy których warto zatrzymać się choć na chwilę. 

Oto tylko niektóre z nich:

• Man meets the Sea – cztery pokaźnych rozmiarów figury wpatrujące się w morską dal z plaży Sædding na północy miasta Esbjerg.

Bunker Mules – czyli instalacje artystyczne nadające nieużywanym dziś bunkrom nowe kształty. Więcej o instalacjach i wskazówki dojazdu >>

Wind Turbine Beach – jak nazwa wskazuje, plaża pełna pracujących na niezwykle wysokich obrotach wiatraków

Latarnia Rubjerg Knude – położona na malowniczym klifie na północno-zachodnim wybrzeżu Jutlandii. Można podziwiać z niej malownicze, wietrzne wybrzeże Morza Północnego. Co ciekawe, aby uniknąć runięcia konstrukcji do morza, w 2019 roku przeniesiono ją 70 metrów w głąb lądu. Więcej o tym ryzykownym przedsięwzięciu jak i samej latarni przeczytacie tu >>

Białe klify – Dania pełna jest pięknych, stromych klifów, a te najbardziej znane to największy – Møns Klint i najciekawszy geologicznie Stevns Klint. Choć brzmi to nieprawdopodobnie, Stevns Klint nosi w sobie ślady uderzenia meteorytu Chicxulub, do którego doszło 65 milionów lat temu na terenach dzisiejszego Meksyku.

Zasypany piaskiem kościół w Skagen

Park Narodowy Thy

Park Narodowy Thy to największy park narodowy Danii. I choć powstał zaledwie w 2007 roku, jest również pierwszym w kraju wyznaczonym poza Grenlandią. Na powierzchni ponad 200 km² chronione jest dzikie wybrzeże i jego fauna, rozległe wydmy i wydmowe wrzosowiska, a także posadzone wiele lat temu lasy. Wśród nich również las szczególny, o którym nie wiedzieć czemu milczą ulotki informacyjne dotyczące parku. To Thagaards Plantage, gdzie zdeformowane, fantazyjnie powyginane  drzewa wiodą przez niewielką krainę niczym z mrocznej baśni. Podobne znajdziecie także w Rold Skov (Lesie Trolli) niedaleko Aalborg.

Ślady Wikingów w Danii

Lindholm Hoje

Wiele lat temu tereny należące do współczesnej Danii, jak i całej Skandynawii, zasiedlali Wikingowie. A położone nieopodal Aalborg wietrzne wzgórze Linholm Hoje jest najdoskonalszym i największym na terenie Danii świadectwem tych czasów. W epoce wikińskiej istniała tu wioska, której historii dobrze nie znamy. Ślady archeologiczne wskazują, że choć przenoszono ją z miejsca na miejsce, zasiedlano ją nieprzerwanie przez wiele lat. Choć na tę jak i okoliczne osady składało się niewiele zabudowań, okolica była prawdopodobnie znaczącym ośrodkiem handlowym, jak i doskonałym punktem obserwacyjnym. Jednak tym, co zachowało się w Lindholm Hoje najlepiej, robiąc przy okazji największe wrażenie, jest starożytne cmentarzysko – największe i najlepiej zachowane miejsce pochówku z czasów Wikingów w całej Danii. 

Jelling

Jelling to miasteczko w środkowej Jutlandii, oddalone o około 2 godziny jazdy samochodem od Alboorg i Linholm Hoje. Na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym, a jednak znajduje się tu jedno z najważniejszych historycznie miejsc w Danii. Mowa o niewielkim romańskim kościele usytuowanym między dwoma niemal 10-metrowymi kurhanami i okalającym go starym cmentarzu. Kurhany są miejscem spoczynku władców Danii epoki Wikingów, a świadectwem ich czasów są zachowane tu kamienie runiczne.

Miasteczka i kameralna zabudowa

Dania pełna jest niewielkich, kameralnych miasteczek. Warto pobłądzić w ich brukowanych uliczkach, spędzić czas na urokliwych placach i chłonąć spokój bijący z zadbanej, czasem może zbyt uporządkowanej, zabudowy. I choć to frazes, czas naprawdę zdaje się płynąć tu wolniej. 

Ribe – najstarsze miasto w Danii

Warto udać się do Ribe – najstarszego miasta Danii. Pierwsze o nim wzmianki pochodzą z 860 roku, jednak osada istniała tu wcześniej i uznawana jest za jedną z najstarszych w całej Skandynawii. Miasto było między innymi ważnym ośrodkiem handlowym, którego znaczenie spadło po wybudowaniu portu w położonym niedaleko Ejsberg (do którego również warto zajrzeć). Mimo nawiedzających Ribe najazdów, klęsk żywiołowych i epidemii, przetrwała tu jedna z najlepiej zachowanych skandynawskich starówek z czasów średniowiecza. Jej urok kryje się w brukowanych ulicach i rzędach wiekowych, lecz zadbanych domków z kolorowymi drzwiami i ościeżnicami. Wiele z nich zdobi mur pruski oraz kwiaty. Na miejscowej starówce przysiąść możemy też na piwo w całkiem klimatycznych knajpkach. Więcej o zwiedzaniu Ribe >>

Esehuse w Nymindegab

Wyjeżdżając z miasteczka Nymindegab w stronę Hvide Sande dostrzec można niewielkie domki zwrócone w stronę fiordu. Pomalowane na czerwono, kryte strzechą, przywodzą na myśl chatki baśniowych istot. W rzeczywistości to tak zwane esehuse, XIX-wieczne budynki gospodarcze wykorzystywane przez rybaków. Układano przed nimi sieci rybackie, a w środku przechowywano narzędzia wykorzystywane przy połowach. 

Przede wszystkim jednak domki służyły za lokum dziewczętom, których zadaniem w sezonie było przygotowywanie przynęt i nawlekanie ich na żyłki. W ciągu jednego dnia każda z dziewcząt potrafiła przygotować ponad 2000 przynęt, które rybak zabierał w jednodniowy rejs.

Warto dodać, że oryginalne budynki przeniesiono do skansenu w pobliżu Kopenhagi. Trzy chatki pod Nymindegab to zaś ich wiernie odtworzone kopie. Niezmiennie dobrze wtapiają się jednak w ten sielski krajobraz.

Czarne rybackie domy w Agger

Inną kameralną zabudowę podziwiać możemy nad Morzem Północnym w Agger. To na przykład “osiedle” zamieszkałych niegdyś przez rybaków drewnianych domów. Z początku drewno malowano tu, jak w wielu miejscach w Danii, na czerwono. Z czasem uznano najwyraźniej, że ciemniejszy kolor lepiej koresponduje z okolicą i wszystkie budynki przemalowano na czarno.

Muzeum Obscurum w Nykøbing Falster

“Wejdź do Muzeum Obscurum – osobliwego świata na granicach rzeczywistości. Tu spotykają się tajemnicze stworzenia z przeszłości i teraźniejszości. To tu zadasz sobie pytanie – W co ośmielam się wierzyć?” 

Tak zachęca do odwiedzenia swych pomieszczeń Muzeum Obscurum w duńskim mieście Nykøbing na wyspie Falster. W 2017 roku, w budynku gdzie mieści się dziś muzeum, odkryto nieznany wcześniej pokój, którego wnętrze wprawiło wszystkich w osłupienie. W ukrytych przed laty starych kartonach znaleziono niezwykłą kolekcję zapisków, przedmiotów i szczątków osobliwych stworzeń. Zbiór należał do niegdysiejszego właściciela budynku – XVIII/XIX-wiecznego kupca, odkrywcy i kolekcjonera Corneliusa S.C. Rödera, który w swym mieszkaniu stworzył gabinet osobliwości z prawdziwego zdarzenia. 

Pracownicy muzeum, sugerując się pozostawionymi pamiętnikami, odtworzyli salon oraz gabinet Corneliusa, który wiele lat temu znajdował się w tym samym budynku. Te, jak i inne pomieszczenia muzeum wypełnione zostały licznymi egzemplarzami osobliwej, tajemniczej kolekcji. Zostały również opisane zgodnie z zapiskami pozostawionymi przez ich właściciela. I choć pierwsze, nieco rozczarowujące pomieszczenie tego nie zapowiada, łatwo ulec tu wrażeniu, że przekraczamy tu granicę jawy i snu.

O warunkach wstępu i bieżących wydarzeniach możecie przeczytać na stronie muzeum >>

Prom Gedser – Rostock

Naszą przygodę z Danią kończymy na pokładzie promu z Gedser do niemieckiego Rostoka. I nie byłaby to może rzecz warta wspomnienia, gdyby nie wspaniała aura, która sprawiła, że jest to pożegnanie z fotograficznym przytupem :)

Artykuł Dania jakiej nie znacie! Ciekawe, rzadziej odwiedzane atrakcje Danii pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

W artykule:

• Lindholm Hoje – największe cmentarzysko Wikingów w Danii
• Kościół i kamienie runiczne w Jelling
• Gdzie po raz pierwszy użyto nazwy „Dania”
• Co technologia bluetooth ma wspólnego z Wikingami
• Najnowsze odkrycie związane z epoką wikińską w Danii

Wikingowie w Danii

Duńczycy dumni są ze swego pochodzenia i dbają o spuściznę słynnych przodków. Na terenie Jutlandii, jak i innych duńskich wysp, napotkać można wiele śladów wikińskiej przeszłości. A położone nieopodal Aalborg wietrzne wzgórze Lindholm Hoje jest najdoskonalszym i największym na terenie Danii świadectwem ich czasów. 

Lindholm Hoje – największe cmentarzysko Wikingów na terenie Danii

Niegdyś istniała tu wioska. Jej historii dobrze oczywiście nie znamy, jednak ślady archeologiczne wskazują na to, że choć przenoszono ją z miejsca na miejsce, zasiedlano ją nieprzerwanie przez kilkaset lat. Choć na tę jak i okoliczne osady składało się niewiele zabudowań, okolica ta była prawdopodobnie znaczącym ośrodkiem handlowym, jak i doskonałym punktem obserwacyjnym. Jednak tym, co zachowało się w Lindholm Hoje najlepiej i robi największe wrażenie, jest starożytne cmentarzysko – największe i najlepiej zachowane miejsce pochówku z czasów Wikingów w całej Danii. 

Groby na Lindholm Hoje

Nekropolię, na terenie której znaleziono około 700 grobów, znaczą rozrzucone w jej obrębie kamienie. Z początku ich układ wydaje się chaotyczny, dość szybko jednak zaczynamy dostrzegać zarysy kreślonych przez kamienie kształtów. Układ ich nie był jak się okazało przypadkowy. Groby kobiece znaczono bowiem owalami i okręgami, męskie zaś przybierały kształt zbliżony do łodzi i statków.

Badania archeologiczne wykazały też, że miejsca pochówków ułożone są chronologicznie. U szczytu wzgórza znajdują się te najstarsze, z epoki żelaza, datowane na okolice 400 r. n.e, zaś groby z epoki wikingów datowane na okolice 1000 r. n.e umiejscowione są poniżej. Na terenie Lindholm Hoje odnaleziono także kamienie runiczne, jak i pozostałości zabudowań mieszkalnych.

Jedziesz do Danii? Zobacz inne ciekawe miejsca >>

Przeszłość skrywana przez wieki

Cmentarzysko przez lata skryte było przed oczami kolejnych pokoleń. Od bardzo dawna tutejsze wzgórza pokrywały się nawiewanym stopniowo piaskiem. W miarę upływu czasu uzbierała się 4-metrowa piaskowa pierzyna, pod którą nekropolia przetrwała bezpiecznie do naszych czasów. O tym, co skrywają duńskie piaski zaczęto mówić pod koniec XIX wieku, zaś odkopano je dopiero w latach 50-tych XX wieku. 

Wikingowie w Danii – muzeum

Na terenie Lindholm Hoje mieści się także muzeum. Zgromadzone w nim eksponaty, jak i ilustracje, panoramy czy animacje, zapoznają zwiedzających ze stylem życia Wikingów z okolic dzisiejszego Aalborg. Ukazują ich zwyczaje związane z uprawą ziemi, hodowlą zwierząt czy handlem, a także ubiór, sposób odżywiania czy obrzędy religijne.  

Wstęp do muzeum kosztuje 90 DKK, czyli niecałe 60 zł, zaś teren samego cmentarzyska udostępniony jest zwiedzającym bezpłatnie. 

Jelling – kościół i kurhany

Jelling to miasteczko w środkowej Jutlandii, oddalone o około 2 godziny jazdy samochodem od Alboorg i  Lindholm Hoje. Na pierwszy rzut oka nie wyróżnia się niczym szczególnym, a jednak znajduje się tu jedno z najważniejszych historycznie miejsc w Danii. Mowa o niewielkim romańskim kościele usytuowanym między dwoma niemal 10-metrowymi kurhanami i okalającym go starym cmentarzu.

Władcy, wojownicy i wikińskiej epoki po śmierci spoczywali nierzadko na statkach, którymi dopłynąć mogli do upragnionej Valhalli. Dlatego miejsce pochówku w Jelling przybrało kształt okrętu. Dziś jego obrys wyznacza betonowa palisada, która zastąpiła drewniany oryginał. Długi na 350 metrów okręt najłatwiej ogarnąć wzrokiem ze szczytów kurhanów wzniesionych przez wikińskich władców Gorma Starego i jego syna, Haralda Sinozębego. 

Dawni władcy Danii

W jednym z kurhanów spoczął najprawdopodobniej Gorm Stary wraz z żoną, Tyrą. Jednak gdy w roku 1820 ujawniona została jego komora grobowa, znaleziono szczątki tylko jednej z osób. Przypuszcza się, że jeszcze za czasów Wikingów szczątki Gorma przeniesiono do wybudowanego obok kościoła. Pod jego posadzką odnaleziono bowiem szkielet oraz przedmioty podobne do tych z pobliskiego kurhanu. Domniemany szkielet władcy został przeniesiony do Duńskiego Muzeum Narodowego w Kopenhadze, gdzie spoczywał do 2020 roku, kiedy to na nowo złożono go pod posadzką kościoła w Jelling.

Obecny kościół nie przypomina już tego wybudowanego przez Haralda Sinozębego. Pierwszą, drewnianą budowlę z X wieku, strawił pożar. Jej miejsce zajęły kolejne drewniane konstrukcje, które spotkał ten sam los. Dopiero wybudowany w 1100 roku murowany kościół romański przetrwał, choć ten który widzimy dzisiaj to jego odbudowana w XVII wieku wersja. Poprzednia, i tu bez niespodzianek, ucierpiała w pożarze miasteczka. 

A skąd na ziemiach wikińskich kościół? Otóż Gorm Stary, czczący co prawda nordyckich bogów, nie sprzeciwiał się zbyt mocno działalności chrześcijańskich misjonarzy na swych ziemiach. Jego syn poszedł zaś duży krok dalej, przyjmując w 965 roku chrześcijaństwo. To właśnie on ufundował pierwszą świątynię i prawdopodobnie zainicjował przeniesienie do niej szczątków ojca. 

Kamienie runiczne w Jelling

Jednymi z najważniejszych świadectw minionej epoki są odnalezione na terenie Jelling kamienie runiczne. Większy, zapisany przez króla Haralda, oddaje cześć jego rodzicom i upamiętnia podbój Danii i Norwegii oraz przyjęcie chrześcijaństwa. Na mniejszym, jeszcze starszym kamieniu, runy wyrył Gorm Stary. Poświęcił go swej żonie – Tyrze – pani Danii. I jest to najstarszy ślad użycia brzmiącej w ten sposób nazwy kraju. 

W 2011 roku jeden z kamieni runicznych został “przyozdobiony” wątpliwej urody malunkiem, stąd dziś oba głazy chroni obudowa wykonana z brązu i szkła.

Kurhany, kamienie runiczne i kościół w Jelling znajdują się na liście światowego dziedzictwa UNESCO.

Władca Wikingów a nowoczesna technologia

Nie wiemy do końca skąd taki, a nie inny przydomek króla Haralda. Najpopularniejszym wytłumaczeniem był stan jego uzębienia, a konkretnie jednego martwego zęba, który przybrał szaroniebieski odcień. Zapewne nie zdziwi Was fakt, że po angielsku miano tego władcy brzmi Harald the Bluetooth. Brzmi znajomo? Na pewno. Przypadek? Nic podobnego. Harald Sinozęby zjednoczył wiele skandynawskich plemion, a jego talent w tej kwestii doprowadził do powstania królestwa Danii. Idąc tym tropem technologię bezprzewodowego łączenia urządzeń elektronicznych nazwano właśnie Bluetooth. Logo technologii również nie jest przypadkowe. To nałożone na siebie runy składające się na inicjały wikińskiego króla. 

VikingeCenter koło Ribe

Będąc w Danii warto odwiedzić także jej najstarsze miasto – Ribe. To urokliwa miejscowość pełna brukowanych uliczek i kameralnej zabudowy. Na jej obrzeżach mieści się zaś zrekonstruowana wikińska wioska, w której przez chwilę zakosztować można życia, jakie wiedli ponad 1000 lat temu jej mieszkańcy. W skansenie sezonowo odbywają się również dedykowane imprezy i festiwale.

W Roskilde nieopodal Kopenhagi zwiedzić można z kolei Muzeum Łodzi Wikingów, a w założonym przez nich mieście – Aarhus, dwa muzea nawiązujące do wikińskich czasów.

Najnowsze odkrycia

To wszystko oczywiście niejedyne miejsca związane z wojowniczymi przodkami Duńczyków. Wiele miejsc i obiektów w kraju nawiązuje do związanej z nimi historii. A niektóre z nich są wciąż odkrywane, jak “odkopana” niedawno w mieście Hune hala. Najprawdopodobniej odbywały się w niej spotkania, na których omawiano ważne dla społeczności kwestie i planowano zamorskie wyprawy. Więcej o najnowszym odkryciu >>

Zobacz również ślady osadnictwa Wikingów na Wyspach Owczych >>

Lubisz podobne klimaty? Nie brakuje ich w Polsce! Odwiedź kamienne kręgi Gotów na Kaszubach >>

Artykuł Jelling i Lindholm Hoje – Dania śladami Wikingów pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Wyspy Owcze – najpiękniejsze miejsca

WyspaVagar:

Jezioro Sørvágsvatn (zwane też Leitisvatn)

To jedna z wizytówek Wysp Owczych, a zarazem największy akwen archipelagu. O jego wyjątkowości nie przesądza jednak rozmiar, lecz położenie. Jeden z brzegów jeziora niemal styka się z krawędzią skalistego brzegu zawieszonego nad oceanem, sprawiając wrażenie jakby wypełniające skalną półkę jezioro miało wylać się do morza. W jednym miejscu tak się zresztą dzieje za sprawą wodospadu  Bøsdalafossur.

Widok jest naprawdę wyjątkowy, a sama trasa wzdłuż brzegu także bardzo przyjemna. Z początku wiedzie przez trawiaste pustkowia, przechodzące z czasem w szlak nad stromymi, mocno wietrznymi klifami. Najbardziej charakterystyczny z nich, Trælanípan, to tak zwana Ściana Niewolników, z której według podań Wikingowie zrzucali do oceanu irlandzkich jeńców.

Widok na osadę Gásadalur

Charakterystyczny widok przedstawiający wodospad, spływający z klifu otoczonego zielonymi górami to kolejny symbol farerskiego krajobrazu. Uwieczniony przeze mnie różni się nieco od większości ujęć tego miejsca, gdyż zalegające nisko chmury pozbawiły widok szczytu Árnafjall w tle ;) Widoczne w głębi lądu domki to zaś malutka osada Gásadalur, licząca obecnie 12 stałych mieszkańców*. 

Odcięta do 2015 roku przez strome pasmo górskie wioska była jednym z najbardziej odizolowanych skupisk ludzkich. Sytuacja uległa zmianie za sprawą wydrążonego w poprzek góry tunelu, który połączył Gásadalur ze światem. Miejscowość znana jest również z bohaterskiego listonosza. Więcej o jego wyczynach jak i samej wiosce możecie przeczytać we wpisie poświęconym wyspie Vagar >>

Trøllkonufingur – Palec Wiedźmy

Palec wiedźmy (czasem zwany też palcem trolicy) to charakterystyczna formacja skalna widoczna z wielu miejsc na wyspie. Jednym z nich są bezpośrednie okolice domków Kristianshavn, które służyły mi za lokum w czasie wyjazdu. I to właśnie ta perspektywa najbardziej przypadła mi do gustu, choć opinii tej daleko do obiektywizmu. Były może miejsca, z których skałę było widać dokładniej, ale to właśnie tu wybrałam się na spacer pierwszego poranka, tu pierwszy raz poczułam czyste, rześkie farerskie powietrze i tu po raz pierwszy zaparło mi dech. Mimo zatem, że na wyspach są widoki bardziej spektakularne, ten pozostanie dla mnie w czołówce tych najpiękniejszych. Jeśli i Wy chcielibyście budzić się w takiej okolicy, polecam nocleg w Kristianshavn, który możecie zarezerwować tu >>

Największe atrakcje Wyspy Streymoy

Vestmannabjørgini – Klify Vestmanna

Jeśli jak ja jesteście miłośnikami kryminałów, miasteczko Vestmanna może wydać się Wam znajome. To tu Remigiusz Mróz, tworząc pod pseudonimem  Ove Løgmansbø, osadził akcję kryminalnej powieści ukazującej surowe oblicze Wysp Owczych i mroczne sekrety ich zamkniętej społeczności. Jeśli lubicie podążać śladem książkowych bohaterów lub weryfikować opisane miejsca z rzeczywistością, to kolejny powód, by zawitać w tej malowniczej miejscowości. Pierwszym z nich powinien być jednak rejs na Vestmannabjørgini, czyli Klify Vestmanna, biorący początek w malutkim porcie przy budynku lokalnej informacji turystycznej.

Vestmannabjørgini to królestwo strzelistych klifów, szkierów i obmywanych wodą formacji skalnych o rozmaitych kształtach. Podczas trwającego dwie godziny rejsu krajobraz zmienia się wielokrotnie, lecz i tak znacznie rzadziej niż aura. Z początku nadmorskie wzniesienia są dość rozległe. Na ich trawiastych szczytach wypasają się owce, które mimo zaskakujących wspinaczkowych umiejętności, zdobywanie pożywienia ryzykują życiem. W miarę oddalania się od portu krajobraz staje się coraz bardziej urozmaicony, ale i mroczny. Klify robią się coraz wyższe i bardziej strome (niektóre sięgają 500 m n.p.m.), i wraz z przybrzeżnymi formacjami tworzą  skalne labirynty, które nasz szyper pokonuje z godną podziwu precyzją.

Porywisty wiatr funduje nam istną huśtawkę, a woda chlustająca z nieba momentami zasłania widoki. Na szczęście ulewy, choć silne, podczas naszego rejsu są tylko chwilowe, a w połączeniu z wychodzącym co i raz słońcem tworzą idealną mieszankę. Lepszej aury chyba bym sobie nie wymyśliła. Warto zaznaczyć, że aby rejs doszedł do skutku trzeba mieć nieco szczęścia, gdyż bywają one odwoływane właśnie ze względu na pogodę. 

Klify Vestmanna to ważne miejsce dla ornitologów i miłośników wszelkich skrzydlatych, są bowiem jednym z najważniejszych siedlisk atlantyckich ptaków. Rejs kosztuje około 300 DKK w zależności od formy rezerwacji. Więcej o cenach na Wyspach Owczych >>

Tórshavn – stolica Wysp Owczych

Miejsce, której nazwa oznacza Port Thora, to stolica i największe miasto archipelagu. Warto zobaczyć tu starówkę czy bramę wykonaną ze szkieletu grindwala, jednak to co w skali wysp jest tu naprawdę unikalne to stary cmentarz.

Wyspy Owcze właściwie pozbawione są drzew. Spotkać można tylko te zasadzone, a jedne z najpiękniejszych znajdują się właśnie na cmentarzu w Thorshavn.

Więcej o farerskiej stolicy >>

Kirkjubøur – najważniejsze miasto w średniowieczu

Ta niepozorna, choć pięknie położona wioska była niegdyś ważnym portem Wysp Owczych, a także siedzibą biskupstwa i duchowym centrum archipelagu. Kres wysokiej pozycji miasta położył potężny sztorm, który w XVI wieku dosłownie zmył z ziemi większość budynków. Do dziś zachowało się jednak skupisko pomalowanych na czarno domostw należących do XI-wiecznej farmy Kirkjubøargarður. Jeden z tych domów, Kirkjubøargarður, uważany jest za najstarszy stale zamieszkany drewniany dom na świecie.

Dom, jak reszta farmy pochodzi z XI wieku. Początkowo należał do biskupstwa, jednak w 1550 roku wszedł w posiadanie rodziny Patturson, która dzierżawi do dziś zarówno budynek jak i najbliższą okolicę. Wielu członków rodziny Patturson należy do znanych i szanowanych na wyspach, wśród nich kilku pisarzy, podróżników, polityków jak i pierwsza znana na archipelagu feministka – Súsanna Helena Patturson.

Charakterystycznymi budowlami Kirkjubøur są także:

Kościół św. Olafa z 1110 roku będącym najstarszym kościołem na Farojach, w którym do tej pory odbywają się nabożeństwa.

Katedra Magnusa z 1300 roku, zwana także Mururin (mury). Jest największym średniowiecznym zabytkiem na Farojach i jedynym budynkiem w stylu gotyckim. Nie jest pewne, czy jej budowa została kiedykolwiek ukończona.

W XII wieku właścicielką ziem wokół Kirkjubøur była niejaka Gæsa, córka właściciela rozległych terenów na wyspie Streymoy. Pewnego dnia została przyłapana na jedzeniu mięsa w czasie postu, za co ukarano ją konfiskatą majątku na rzecz kościoła oraz wygnaniem. Nowe życie zaczęła prowadzić na Vagar w okolicach dzisiejszego Gásadalur. To ponoć od jej imienia pochodzi nazwa osady.

Saksun – bardziej sielsko nie będzie

Nie ma chyba na całych Wyspach Owczych wioski bardziej sielskiej niż Saksun. Położoną w dolinie Saksunandalur osadę otaczają malownicze wzniesienia przecinane co i raz nićmi wodospadów. Pierwsze doniesienia na temat Saksun pochodzą z XIV wieku, jednak najstarsze zachowane budynki pochodzą z wieku XVII. Tworzą one gospodarstwo rolne Dúvugarður, pełniące jednocześnie rolę niewielkiego muzeum. Są one idealnym dopełnieniem tutejszego krajobrazu, tworząc wraz z nim idylliczny wręcz obrazek. 

Inne charakterystyczne ujęcia Saksun ukazują niewielki biały kościółek na tle gór i niebieskiej laguny. Co ciekawe, nie został on zbudowany w tym miejscu, a mieszkańcy osady, by go odwiedzić, musieli udać się drogą przez góry do położonej 8 km dalej miejscowości Tjørnuvík, gdzie pierwotnie znajdowała się świątynia. W 1858 roku kościół rozebrano i przeniesiono w obecne miejsce, nadając mu także nową nazwę, Saksunar Kirkja. Z Saksun do Tjørnuvík nadal wiedzie stary górski szlak, oznaczony kamiennymi stożkami. Warto nim podążyć, bo to kolejne miejsce, które widokowo powinno zaspokoić i tych bardziej wymagających.

Sielankowy wygląd osady nie jest jednak w stanie zatrzymać w niej mieszkańców, migrujących do większych miasteczek. Z każdym rokiem Saksun coraz bardziej się wyludnia. W 2019 roku pozostaje tu zaledwie 8 mieszkaców *

Wyspa Eysturoy

Gjógv

Nazwa miasteczka Gjógv oznacza wąwóz wypełniony wodą. Nawiązuje ona do skalnej rozpadliny, nad którą założono osadę. Gjógv leży również u podnóży najwyższego wzniesienia Wysp Owczych – Slættaratindur. Z mierzącego 882 metry szczytu rozciągają się wspaniałe widoki i przy dobrej pogodzie dostrzec można Vatnajökull, największy lodowiec Islandii. Tyle teorii. W praktyce pogoda rzadko kiedy bywa tu odpowiednia i najczęściej ze szczytu nie widać nic :)

Mimo malowniczego położenia, w Giogv mieszka tylko 30 osób. 11 kobiet i 19 mężczyzn. Troje dzieci uczęszcza do działającej od 1884 roku szkoły. Kiedyś zaludnienie było tu większe, jednak wskutek znacznej izolacji i braku choćby podstawowych usług, wioska zaczęła się wyludniać. W Giogv nie ma nawet sklepu, a po zakupy mieszkańcy muszą dojeżdżać do oddalonego o 14 km Eiði.

Więcej o Giogv i wyspie Eysturoy >>

Piękne zakątki Wyspy Bordoy

Klaksvik – port otulony górami

Klaksvik, położony w poludniowo-zachodniej części wyspy Bordoy, to drugie największe miasto na Farojach. Pod tym względem umiejscowiło się zaraz za stolicą, którą w moim odczuciu wyprzedza jednak pod względem położenia jak i walorów widokowych. Osadnictwo w rejonie Klaksviku sięga czasów wikińskich, a tutejszy port był niegdyś najważniejszym portem na wyspach. Dziś  jego pozycja nadal jest wysoka, a położenie bardzo urokliwe. Tutejszą przystań z każdej strony osłaniają lądy, z których większość stanowią malownicze pasma górskie. Klaksvik to zatem dogodny punkt wypadowy w okoliczne góry, jak i północne wyspy archipelagu – Kolsay i Nolsoy. Więcej o Klaksvik i alkoholu na Wyspach Owczych >>

Opuszczona wioska Múli

Muli to maleńka osada położona w północnej części archipelagu. Założona została najprawdopodobniej w XIV wieku i jest jedną z najstarszych wiosek w regionie. Mimo to najpóźniej doczekała się podłączenia do sieci elektrycznej i budowy drogi dojazdowej. Jednak ani usuwanie niedogodności ani przepiękne położenie nie uchroniło osady od stopniowego wyludnienia. W 2000 roku Muli miało czterech stałych mieszkańców, zaś 10 lat później dwóch. Obecnie nie ma już ani jednego stałego osadnika, choć część dawnych mieszkańców lub ich potomków odwiedza wioskę bądź spędza tu wakacje. 

Według farerskich podań wioskę tę zamieszkiwał niegdyś jeden z najsłynniejszych miejscowych magów, Guttormur í Múla. Siłę swych mocy  objawił między innymi budując mur w pobliżu miejscowości Kirkjubøur, w czym nie byłoby nic dziwnego gdyby nie fakt, że gdy kamienie same z hukiem lądowały jeden na drugim, Guttormur í Múla oddawał się szydełkowaniu w zaciszu swej chaty. Poznawszy moc maga mieszkańcy archipelagu przybywali do niego z prośbą o nadprzyrodzoną interwencję w rozwiązywaniu ich problemów. Wspomina o tym również Maciek na stronie Farerskie kadry, gdzie możecie znaleźć wiele farerskich historii >>

Dwa z tutejszych domów przetransportowane zostały do Duńskiego Muzeum Narodowego w Kopenhadze.

Wyspa Suðuroy i jej piękne zakątki

Hvannhagi – klify, jezioro i Lítla Dímun

Szlak wiodący przez Hvannhagi zaczyna się niepozornie. Przechodzimy przez bramkę prowadzącą na pole i tylko znak z napisem Hvannhagi świadczy o tym, że zmierzamy oglądać coś poza dywanami traw. Wydeptana ścieżka prowadzi coraz wyżej, ze szczytu zaś rozciąga się wspaniały widok na wyspy Lítla Dímun, Stóra Dímun i Sandoy, a także wyrastające przed nami klify. Idąc wzdłuż nich dochodzimy do otoczonego wzgórzami jeziora, które niemal styka się z morzem. 

Geolodzy nazywają ten obszar geologicznym Eldorado, gdyż miejsce znane jest z interesujących zjawisk geologicznych. W okolicach jeziora do dziś możemy oglądać kamienie z olbrzymich lawin skalnych, które runęły w dół Hvannhagi kilka tysięcy lat temu. 

Beinisvørð – najwyższy klif Suðuroy

Beinisvørð to jedna z najważniejszych atrakcji wyspy Suðuroy. Sięgające 470 metrów pionowe klify są drugimi co do wysokości na archipelagu (zaraz po wymienionymi już wyżej Klifami Vestmanna). Niesamowicie porywisty wiatr uniemożliwił nam podejście do ich krawędzi, co nie przeszkodziło w zachwycaniu się okolicą. 

Niegdyś mężczyźni z okolicznej wioski Sumba ryzykowali życiem i schodzili w dół klifu w poszukiwaniu jaj morskich ptaków, służących im za pożywienie. Wielu z nich nie wracało z karkołomnej wyprawy.

Klify inspirowały też miejscowych malarzy i poetów. Dziś zdobią także rewers banknotu 50 kr.

On the road – drogi na Wyspach Owczych

Opisując najpiękniejsze miejsca wysp Owczych nie sposób nie wspomnieć o miejscowych drogach. Panuje wśród nich prawdziwa różnorodność. Proste i mocno kręte, położone w dolinach czy wzdłuż strzelistych klifów, otulone trawą i obmywane prysznicem wodospadów – niemal wszystkie to wspaniała przestrzeń i niezwykłe widoki na farerską przyrodę i wtopione w nią miasteczka.

Poszczególne wyspy archipelagu mogą wydawać się do siebie podobne. I pod wieloma względami takie są. Każda z nich ma jednak miejsca, ludzi i historie, czyniące ją jedyną w swoim rodzaju. We wpisie tym skupiłam się na najpiękniejszych moim zdaniem zakątkach wysp Vagar, Streymoy, Eysturoy, Bordoy i Suðuroy. Jestem ciekawa czy któryś z nich i Wam przypadł do gustu.

• Zajrzyj także do kameralnej stolicy – Thorshavn >>
• Przydatne informacje praktyczne >>
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd na Wyspy Owcze >>
• A wszystkie moje wpisy o archipelagu znajdziesz tu >>

Źródła:

* Statistics Faroe Islands http://www.hagstova.fo/en
“81:1. Opowieści z Wysp Owczych”, Marcin Michalski i Maciej Wasielewski

Artykuł Najpiękniejsze miejsca na Wyspach Owczych – rajskie oblicze Północy pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Osadnictwo w rejonie Klaksvík sięga czasów wikińskich, a tutejszy port był niegdyś najważniejszy. Dziś  nadal należy on do głównych portów Wysp Owczych, a jego położenie do jednego z najpiękniejszych. Tutejsza przystań osłonięta jest przez otaczające ją z każdej strony lądy, z których większosć stanowią malownicze pasma górskie. Klaksvík  to zatem dogodny punkt wypadowy w okoliczne góry, jak i północne wyspy archipelagu – Kolsay i Nolsoy. Zanim jednak wybierzemy się na zwiedzanie okolicy, warto pospacerować po samym miasteczku i odwiedzić co ciekawsze zakątki.

Föroya Bjór – najstarszy browar na Wyspach Owczych

Browar Föroya Bjór został założony w 1888 roku, przy Klaksvíksvegur 19, gdzie usytuowany jest do dziś. Od czasu powstania zmianie nie uległo również jego logo. To właśnie charakterystyczny baran spogląda na nas najczęściej z półek farerskich sklepów monopolowych. W browarze warzy się obecnie 7 rodzajów piwa, od pilsa i lagera, poprzez ale po stout. Ponieważ ich moc startuje z pułapu 4,6%, nie znajdziemy ich w sklepach spożywczych czy na stacjach benzynowych, w których dopuszczalna moc napojów nie może przewyższać 3%.

Sklepy monopolowe na Wyspach Owczych

Sklepów, w których można zaopatrzyć się w piwo i mocniejsze trunki jest na archipelagu całe 8. Do tego otwarte są zazwyczaj około 4 godzin dziennie (w godzinach różnych, zależnie od sklepu – często 10.00 – 14.00 lub 14.00 – 17.30). Najczęściej na jedną wyspę przypada jeden monopol, a wyjątkiem jest Streymoy, gdzie możemy wybierać spośród trzech. Niektóre wyspy nie mają ich wcale.

Oto do jakich miast możecie się kierować w poszukiwaniu procentów:

• Wyspa Vagar – Miðvágur
• Wyspa Streymoy – Tórshavn – stolica pochwalić się może aż dwoma, Hvítanes
• Wyspa Eysturoy – Saltangará
• Wyspa Suðuroy – Trongisvágur
• Wyspa Bordoy – Klaksvík
• Wyspa Sandoy – Skálavík

Föroya Bjór, choć obecnie najstarszy, nie był pierwszym browarem na Wyspach Owczych. 39 lat wcześniej, w 1849 roku, założono w Thorshavn Restorffs Bryggjarí, działający nieprzerwanie do 2007 roku. Po jego zamknięciu to jednak Föroya Bjór pozostaje najstarszym, jak i jedynym dużym browarem na wyspach.

W porównaniu z innymi farerskimi miastami w Klaksvík  znaleźć można więcej restauracji, barów czy przytulnych knajpek. Znajduje sie tu także Muzeum Wysp Północnych (Norðoya Fornminnissavn), mieszczące się w budynku będącym niegdyś duńskim monopolem handlowym.

Christianskirkjan i opuszczona wioska Skarð

Ciekawy jest również tutejszy kościół, Christianskirkjan, wzorowany na gotyckiej Katedrze Magnusa z Kirkjubøur. Zapożyczono z niej rodzaj budulca (bazalt), jak i nietypowe jak na te rejony strzeliste okna. Wewnątrz pod sufitem podwieszona została łódź upamiętniająca tragedię mieszkańców wioski Skarð.

W 1913 roku siedmiu mężczyzn zamieszkujących osadę zginęło podczas połowu. Tak się złożyło, że byli to wszyscy mężczyźni zamieszkujący wioskę. W kolejnych latach pozostawione tam kobiety przeniosły się do sąsiedniej miejscowości, a Skarð zupełnie się wyludniła. Zanim to nastąpiło, urodził się w niej Símun av Skarði, twórca hymnu Wysp Owczych.

Wybierasz się na Faroje?

• Zajrzyj także do kameralnej stolicy – Thorshavn >>
• Przydatne informacje praktyczne >>
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd na Wyspy Owcze >>

Artykuł Klaksvík i najstarszy browar na Wyspach Owczych pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Thorshavn jest największym i najgęściej zaludnionym miastem Wysp Owczych. Jest także ich centrum gospodarczym, kulturalnym i rozrywkowym. I choć mieszka tu co czwarty Farer, miasto z populacją liczącą około 13 000 mieszkańców (porównywalną do podwarszawskiego Brwinowa czy Błoni) mieści się w czołówce najmniejszych stolic świata. Musicie jednak wiedzieć, że na tle farerskich wiosek i miejscowości zamieszkałych przez kilkanaście czy kilkadziesiąt osób, Port Thora jawi się jako prawdziwa metropolia. Metropolia bez wieżowców, multipleksów, z czterema znakami sygnalizacji świetlnej, którą w przeciwieństwie do większości stolic, da się zwiedzić po prostu spacerem.

Co zobaczyć w Torshavn

Port – okno na świat

W przypadku krajów wyspiarskich jednymi z najważniejszych punktów na miejskich mapach są porty. Nie inaczej jest w Thorshavn. To farerskie okno na świat i miejsce importu i eksportu towarów. Stąd wypływa również prom MS Norröna linii Smyril Line, obsługujący drugie najdłuższe połączenie promowe na świecie, łączące Danię z Islandią przez Wyspy Owcze (najdłuższe na świecie odbywa się na linii Omsk – Salekhard, gdzie przepłynięcie 2783 km zajmuje 6-8 dni).

Tinganes – najstarsza część miasta

Tinganes to najstarsza część miasta i siedziba najwyższych władz. To niewielka przestrzeń usiana czarnymi i czerwonymi domkami, których dachy pokryte są trawą. Mimo, że w miejscu tym przebywają wysoko postawione osoby społeczności, próżno szukać tu wysokich ogrodzeń czy strażników. 

Na terenie dzisiejszego Tinganes zbierał się niegdyś farerski parlament (Logting), którego zalążki datuje się na 825 rok – czas gdy w większości miejsc na świecie nawet o takiej formie nie myślano. Zgromadzenia wolnych mężczyzn decydujące o sprawach istotnych dla społeczności (zwane Tingami) były jednak dość powszechne w kulturze skandynawskiej. Miały one służyć wymianie informacji a także rozstrzygać spory między mieszkańcami.

Główną ulicą miasta jest Niels Finsens gøta, przy której mieści się najwięcej sklepów, a także informacja turystyczna. Jednak w Torshavn, jak w każdym innym mieście, warto też skręcić w mniejsze uliczki i bez pośpiechu, bez mapy, odkrywać co kryje się za kolejnym rogiem.

Tak dotrzeć można choćby do bramy i ogrodzenia wykonanego w całości ze szkieletu grindwala, czy na niezwykle klimatyczny stary cmentarz.

Farerski cmentarz

Jak dotrzeć do Thorshavn

Stolica Wysp Owczych położona jest na południu największej i najbardziej zaludnionej wyspy archipelagu, Streymoy. Zdziwi się jednak ten, kto spodziewa się uświadczyć tu lotnisko. Położone jest ono na sąsiedniej wyspie Vagar (więcej o wyspie Vagar i samym lotnisku >>), z której na Streymoy dostaniemy się samochodem lub autobusem, pokonując płatny podwodny tunel. Z wyspy na wyspę dostać możemy się także helikopterem. Przeloty są tu jednymi z najtańszych w Europie, nie są bowiem traktowane jak atrakcja, a raczej zwykły wewnętrzny środek transportu. 

Stolica Wysp Owczych to także dobry punkt wypadowy w inne części archipelagu i ich krajobrazowe perełki:

• Najciekawsze miejsca na wyspie Vagar →
• Najładniejsze miejsca na wyspie Eysturoy →
• Informacje praktyczne o Wyspach Owczych →
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd →
• Odwiedź miasto Klaksvík i lokalny browar →

Artykuł Thorshavn – czym zaskakuje kameralna stolica Wysp Owczych? pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Podczas gdy zaludnienie Wysp Owczych wynosi niespełna 50 tysięcy, liczba żyjących tam owiec przekracza 70 tysięcy. I choć na miejscu można odnieść wrażenie, że ludzi jest tam jeszcze mniej, tak wszędobylskie owce pojawiają się nawet w najbardziej zaskakujących miejscach, stając się tym samym nieodłącznym, choć nieświadomym tego faktu towarzyszem podróży. I choć zwierzęta są tu tak powszechne, trudno mówić o monotonii, bowiem Farerczycy rozróżniają aż 300 wariantów ich umaszczenia, a każde z nich doczekało się własnej nazwy! *

Dzikie owce z Lítla Dímun

Przyjmuje się, że przodkowie dzisiejszych farerskich owiec przybyli na wyspy w IX wieku wraz z irlandzkimi mnichami lub Wikingami, uznawanymi za pierwszych osadników tych terenów. Współcześnie na wyspie żyją owce udomowione, rasy farerskiej, nie zawsze jednak tak było.

Na jednej z wysepek, Lítla Dímun, archeolodzy odnaleźli szczątki nieistniejącej już rasy zwanej Dímunarseyðurin. Była to dzika rasa o krótkiej, szorstkiej sierści, przypominająca mieszankę owcy z kozą. Pochodziła z okresu Neolitu i zamieszkiwała Faroje do połowy XIX wieku. Ostatnią z owiec zabito w 1866 roku, a spreparowane ich egzemplarze służą jako eksponaty w Muzeum Historycznym Wysp Owczych w Hoyvik. Tajemnicą pozostaje w jaki sposób owce znalazły się na Lítla Dímun. Wysepka o wysokich, pionowych zboczach pozostaje bowiem bezludna, a nawet dziś dostać się na nią można jedynie helikopterem. Zagadka ta nie doczeka się prawdopodobnie rozwiązania.

Wyspa Lítla Dímun

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

List Owczy – najstarszy dokument w języku farerskim

Najstarszy istniejący dokument napisany w języku farerskim również związany jest z tak licznymi tu ssakami. To Seyðabrævið, czyli “List Owczy”, wydany przez norweskiego króla Eryka II w 1298 roku. Regulował on kwestie związane z wypasaniem i hodowlą owiec, a także polowaniem na grindwale. Jest on również unikatowym świadectwem funkcjonowania ówczesnej farerskiej społeczności, a pochodzące z niego zdanie “Wełna owiec to złoto Farerów” jednoznacznie określa pozycję zwierząt w wyspiarskiej świadomości. Mimo upływu kilku wieków, niektóre z przepisów zawartych w dokumencie obowiązują do dziś.

Owcza jednostka miary

Z owcami związana jest także szczególna jednostka powierzchni, używana przez Farerczyków od średniowiecza. To mørk, nie będący stałą fizyczną wartością, lecz obszarem pozwalającym na wykarmienie 32 owiec. Jednostka zależy więc od ukształtowania terenu i żyzności gleby, ale przyjmuje się, że zbliżona jest do 5 km². Mørk jest także jednostką, w której czasem określa się masę owcy oraz wagę i rozmiar grindwala. *

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Ubezpieczenie od kolizji z owcą

Na wyspach każdy posiadacz samochodu zobowiązany jest do wykupienia ubezpieczenia od kolizji z owcą. Zarazem jednak próżno szukać tam znaków ostrzegających przed możliwością pojawienia się tych zwierząt na drodze. Zapewne dlatego, że ostrzeganie przed oczywistą oczywistością można by wziąć za zwykłą nadgorliwość. Poza tym znaki straciłyby ostrzegawcze działanie stojąc wszędzie ;)

Sheep view – farerskie Google Street View

Wydawać by się mogło, że przez długi czas dla przedstawicieli Google Wyspy Owcze były miejscem zbyt odległym i odosobnionym by zapuszczać się tam z kamerami. Farerczycy pozazdrościli jednak krajom, których zakamarki odwiedzać można nie ruszając się z miejsca za pomocą technologii Google Street View. Uznali także (absolutnie słusznie), że piękno ich krajobrazów zasługuje na odkrycie przed międzynarodową społecznością. Wzięli zatem sprawy w swoje ręce i za pomocą kamer przytwierdzonych do grzbietów owiec zaczęli filmować archipelag na wzór pojazdów Googla. I tak, poprzez projekt Sheep View Wyspy Owcze zaistniały na mapach umożliwiających ich wirtualne zwiedzanie.

Mimo iż pracownicy Google wysłuchali farerskich próśb i wysłali na archipelag filmującą ekipę, wcześniejszy sposób wcale nie został całkiem porzucony. Owce nadal uwieczniają miejsca, do których samochody i ludzie nie są w stanie dotrzeć.

Źródła:

* Farerskie Kadry >>

* Nordycka Viki >>

Statistics Faroe Islands >>

Wyspy Owcze – Saksun

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Artykuł Owce na Wyspach Owczych – ciekawostki o najliczniejszych mieszkańcach archipelagu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Pogoda na Wyspach Owczych

Mimo, że archipelag nie jest mocno oddalony od koła podbiegunowego, mrozy właściwie się tu nie zdarzają. Na klimat wpływa przede wszystkim niewielka powierzchnia wysp, ich ukształtowanie, a także ścieranie się ciepłego Prądu Norweskiego z zimnymi wodami płynącymi od strony Grenlandii. I co to właściwie oznacza? Oznacza tyle, że temperatury nie są tu szczególnie zmienne i wahają się od kilku stopni na plusie zimą i kilkunastu stopni latem (15 to raczej górny pułap, na który można liczyć).

W przeciwieństwie do temperatur, tutejsza aura jest prawdziwą loterią, choć deszcz i wiatr to coś, co w jakichś dawkach możecie uznać za pewnik. Deszcz pojawia się tu niemal 300 dni w roku, ale porywiste wiatry sprawiają, że pogoda potrafi zmieniać się z godziny na godzinę dając i słońcu szansę na przebicie się przez chmury, często nawet na dłużej ;)

Zresztą, jeśli  farerski słownik (rodowitych mieszkańców tych terenów) zawiera 250 określeń na deszcz i aż 350 wyrazów opisujących wiatr, wiedz, że coś się dzieje. Wiele określeń zarezerwowano też dla nisko osadzonych chmur i mgieł, które ku mojej radości zalegają tu niezwykle często. Mniej radości sprawia deszcz padający poziomo, ale cóż, nie można mieć wszystkiego, a że Wyspy Owcze oferują wiele, pewne niedogodności należy im wybaczyć.

Z trawą nad głową

Jak kiczowato by to nie brzmiało, na Wyspach Owczych naprawdę można poczuć się jak w bajce. Żeby nie było za słodko, w bajce nieco mrocznej. Baśniowe skojarzenia przywołują niesamowite, nierzadko spowite mgłą krajobrazy. Za bajkowy efekt odpowiada jednak przede wszystkim tutejsza zabudowa. Dachy domów pokrywa się tu darnią i trawą, jak za dawnych lat.

Niegdyś był to popularny sposób izolacji domów na wiejskich obszarach całej Skandynawii. Do dziś pozostałości takiej zabudowy spotkać można w niektórych rejonach Norwegii czy Islandii. Jednak tylko na Wyspach Owczych pozostał on formą dominującą i kudłate domki spotyka się tu niemal na każdym kroku. Oczywiście tylko w terenie zabudowanym, a te z kolei występują rzadko ;) Tego rodzaju materiał izolacyjny świetnie sprawdza się w klimacie Wysp Owczych, a pokryte nim domy są jednym z symboli tej zielonej krainy.

Wyspy Owcze

Wyspy Owcze – Jezioro Sørvágsvatn (zwane też Leitisvatn)

Czegoś tu brakuje

Wulkaniczne pochodzenie Wysp Owczych wpłynęło na ukształtowanie zróżnicowanego, niejednorodnego krajobrazu pełnego wzniesień i stromych klifów, a także rozległych dolin. Rzeźba terenu jest niezwykle urozmaicona, a przez większą część roku tutejsze równiny i zbocza pokrywają się wieloma odcieniami zieleni. Pośród tej zieleni coś nie daje jednak spokoju. Gdzie podziały się drzewa? Jak okiem sięgnąć nie ma ani jednego. Okazuje się, że tutejsze gleby i porywiste wiatry nie są ich sprzymierzeńcami, dlatego drzew na archipelagu uświadczycie bardzo niewiele. Poza niewielkimi skupiskami zasadzonych w miastach egzemplarzy, Wyspy Owcze pozostają krainą zieloną, lecz niemal bezdrzewną.

Przestrzeń i izolacja

W dzisiejszych czasach świat sprawia wrażenie mniejszego, a dotarcie do wielu miejsc staje się coraz prostsze, szybsze i tańsze. Wyspy Owcze zdają się jednak wymykać tej tendencji.

Nie mówię tu bynajmniej o dotarciu na archipelag, które pozbawione jest większych komplikacji.  Jednak mimo, że na wyspy przybywają turyści, jest ich wielokrotnie mniej niż w niedalekiej Islandii czy Norwegii, a Ci którzy się tu znajdą zdają się zupełnie nie wchodzić sobie w drogę. Może nie bez znaczenia jest fakt, że na Wyspy Owcze zawitałam we wrześniu, czyli nieco poza sezonem, ale wierzcie mi, nawet na szlakach do największych tutejszych atrakcji, spotkane osoby, o ile w ogóle były, mogłam policzyć na palcach jednej ręki. Na większości tras jedynymi naszymi towarzyszami pozostawały owce. Domyślam się jednak, że między majem a lipcem zagęszczenie ruchu wzrasta.

Tylko właściwie nie o turystach ja tu chciałam, a o mieszkańcach. Życie na Wyspach Owczych naznaczone jest izolacją i samotnością. Ludność całego archipelagu nie przekracza 50 tysięcy. To mniej niż zaludnienie Ełku, Ostrołęki czy podwarszawskiego Legionowa! Ba, mniej niż liczba mieszkańców jakiejkolwiek dzielnicy Warszawy! Dodatkowo fakt, że stolica, Tórshavn, skupia ¼ mieszkańców całego archipelagu powinien wyraźnie zobrazować pustkę panującą na pozostałym obszarze Wysp Owczych.

Zarejestrowanych jest tu około 100 miejscowości, jednak nie w znaczeniu, jakiego moglibyśmy się spodziewać. W statystykach ujęte są niektóre opuszczone wioski czy pojedyncze domy, zamieszkane przez kilka osób. Zresztą to, że miejscowość liczy 30, 15 czy 5 osób nie jest tu niczym dziwnym. Fakt, że wioski takie rozmieszczone są w dużym rozproszeniu, potęguje jeszcze wrażenie ich położenia na przysłowiowym “końcu świata”.

Pięknie położone wioski na Wyspach Owczych

Farerowie i lokalny koloryt

“Za kilka lat Wyspy Owcze będą niepodległe!”. Tak przynajmniej twierdzi nasz gospodarz, Kristjan, Farer z dziada pradziada. To właśnie Farerowie (lub Farerczycy) są rodowitymi mieszkańcami Wysp Owczych i stanowią zdecydowaną większość tutejszej populacji.

Trudno przewidzieć czy Kristjan ma rację, istnieją jednak przesłanki by tak sądzić. Archipelag włączono do Danii w 1536 roku, a historia relacji farersko-duńskich pełna jest zawirowań i zwrotów akcji. W 1948 roku Wyspy Owcze uzyskały szeroką autonomię. Do tego stopnia, że w przeprowadzonym referendum ich mieszkańcy nie wyrazili chęci przystąpienia do Unii Europejskiej i wedle prawa UE nie są oni obywatelami państwa członkowskiego. Kilkakrotnie odbyły się także referenda badające nastroje odnośnie uniezależnienia się od Danii. Jak dotąd, z racji płynących z Danii dotacji utrzymały one status quo, jednak na 25 kwietnia 2018 roku zapowiedziano już kolejne referendum w sprawie zmian w konstytucji. Ponoć coraz więcej Farerów chce odcięcia duńskiej pępowiny, zatem kto wie, może już niebawem będziemy świadkiem narodzin nowego europejskiego państwa.

Przestępczość

Populacja wysp jest niewielka, a warunki życia specyficzne. Co za tym idzie funkcjonowanie tutejszej społeczności również w pewnym zakresie odbiega od znanych nam kanonów. W większości miejscowości każdy zna każdego. Pozostanie anonimowym wśród 50 czy 100 osób żyjących od lat w jednym miejscu byłoby nie lada wyczynem. Niezamykanie drzwi w domu czy samochodzie jest w mniejszych miejscowościach dość powszechną praktyką. To kwestia zaufania. Gdyby nie chodziło o nie, zawsze pozostaje świadomość, że stąd i tak nie ma jak szybko się ulotnić ;)

A poważnie, przestępczość na Wyspach Owczych nie jest powszechnym problemem. Owszem, zdarzy się, że nieutrzymany na wodzy temperament wywoła obrażenia u otoczenia, zwłaszcza po przeholowaniu w miejscowym barze. Jednak napady, rozboje czy zabójstwa zdarzają się tu dość rzadko.

Farer, czyli „człowiek renesansu”

Nie wiem jak w języku farerskim określa się człowieka renesansu, ale powiem Wam jedno, Farerczycy doskonale wpisują się w to pojęcie. Najczęściej wykonują kilka zawodów równolegle. Ten, kto rano jest lekarzem, popołudniami może pracować w ekipie remontowej i zasilać szeregi piłkarskiej reprezentacji (nożnej jak i ręcznej). Wydawać by się mogło, że jak ktoś jest od wszystkiego, to jest do niczego. Nic bardziej mylnego. Farerskim szczypiornistkom udało się nawet ustanowić niewiarygodny wynik 81:1 nad przeciwniczkami z Albanii. To nic, że w wyniku absurdalnej pomyłki albańska federacja wystawiła do gry zespół koszykarek ;) Niesamowity wynik zapisał się na kartach Księgi Rekordów Guinessa i poszedł w świat.

To właśnie do tego kuriozalnego wyniku nawiązuje tytuł książki “81:1. Opowieści z Wysp Owczych” Marcina Michalskiego i Macieja Wasilewskiego, której przeczytanie bardzo polecam, niezależnie czy planujecie się tu wybrać czy tylko zaspokoić ciekawość odnośnie tego nieco zamkniętego świata. Znajdziecie tu bardziej wnikliwy opis miejscowej, dość konserwatywnej społeczności, którego sama, z racji niedługiego pobytu na miejscu, nie będę się podejmować.

Owce

Na Wyspach Owczych owiec jest prawie dwukrotnie więcej niż ludzi. To już niemalże frazes, o którym przeczytacie w większości opisów tego miejsca. Ze zwierzętami tymi wiąże się jednak kilka ciekawych faktów, o których możecie przeczytać w osobnym wpisie >>

Owce na Wyspach Owczych

Owce Wysp Owczych

Grindadráp – krwawa tradycja

Jak już wspomniałam i co mogliście zauważyć, informacje odnośnie Wysp Owczych docierają do nas sporadycznie. Najczęściej jednak w postaci zdjęć czerwonego od krwi morza i nagłówków krzyczących o kolejnym mordzie na stadzie grindwali (rodzaj waleni). Dzieje się to zaraz po Grindadráp, czyli tradycyjnym polowaniu na te stworzenia. Absolutnie nie przyklaskuję tej tradycji, szkoda jednak, że przekazywane informacje pozbawione są jakiegokolwiek tła czy uwarunkowań społeczno-historycznych. Faktem jest, że Farerczycy urządzają polowania na grindwale i spożywają ich mięso oraz tłuszcz. Polowania te nie odbywają się regularnie, a pozyskane mięso morskich ssaków nie jest wykorzystywane na skalę przemysłową i nic się z niego nie marnuje. Inna sprawa, że o ile kiedyś hołdowanie krwawej tradycji gwarantowało przetrwanie, dziś już tak nie jest i mieszkańcy wysp mogliby jej zaniechać raczej bez uszczerbku na zdrowiu.

Dlatego nie twierdzę, że warto Grindadráp popierać. Zadziwia mnie jednak częste pojawianie się stwierdzeń typu “Nie pojadę na Wyspy Owcze, bo tam mordują grindwale”. Zwłaszcza u osób wrzucających w siebie schabowe, a w wigilię uczestniczących w zakrojonym na szeroką skalę pogromie karpia. Warto także wiedzieć, że w Norwegii czy Japonii, wieloryby zabijane są na szerszą skalę, ale że robi się to z dala od brzegu, brakuje widowiskowego morza krwi, które tak dobrze się klika. Nie wspominając o tym, że mieszkańcy wielu krajów kultywują tradycje lub zwyczaje, które wiążą się z cierpieniem i na pewno nie przynoszą im chluby. Warto zatem spojrzeć na problem bardziej globalnie, bo niestety Wyspy Owcze nie są żadnym wyjątkiem w kwestii uśmiercania zwierząt, w tym morskich ssaków. Są za to wyjątkiem jeśli chodzi o postrzeganie ich tylko przez pryzmat niechlubnej tradycji. 

Informacje bardziej praktyczne:

Jak się dostać na Wyspy Owcze

Na Wyspy Owcze można dostać się promem oraz samolotem. W przeprawach promowych do portu Torshavn specjalizuje się przewoźnik Smyril Line. Oferuje połączenia z duńskiego portu Hirtshals oraz z Seysdisfjordur na Islandii.

Do niedawna loty na Wyspy Owcze realizowały jedynie lokalne linie Atlantic Airways. Niedawno do grona tych przewoźników dołączyły jednak linie SAS. Najwięcej lotów realizowanych jest z Danii oraz Norwegii i to tu najlepiej rozpocząć podróż.

Podróżowanie po archipelagu

Zakładając, że nie przybywacie tu na bardzo długo, najrozsądniejszym środkiem przemieszczania się po wyspach będzie samochód. Na miejscu działa kilka wypożyczalni, a dopełnienie formalności nie jest kłopotliwe. Być może nawet uda Wam się, jak było w naszym przypadku, wynająć auto bezosobowo ;) Nasz samolot lądował po godzinach pracy i punkt wypożyczalni na lotnisku był już zamknięty. Nieco pod ladą, ale jeszcze w widocznym miejscu znaleźliśmy kluczyk, a na przyczepionej doń karteczce nasze nazwiska i numer telefonu. Gdy zadzwoniliśmy potwierdzono naszą tożsamość i zalecono udanie się na parking by odnaleźć samochód ze wskazaną rejestracją. Przed odlotem sytuacja powtórzyła się i zdanie samochodu ograniczyło się do odwieszenia kluczyka w okienku wypożyczalni. Nie wiem czy to standardowa procedura czy tylko tej konkretnej wypożyczalni, ale załatwienie formalności  związanych z wynajmem nigdy wcześniej nie było tak szybkie. Większość wypożyczalni nakłada limity przejechanych dziennie kilometrów, warto więc zwrócić na to uwagę.

Między częścią wysp można przemieszczać się nie wychylając stopy z samochodu, gdyż połączone są systemem tuneli i mostów. Większość wykopanych pod wodą korytarzy liczy około 2 km, zdarzają się jednak i pięciokilometrowe i to one mogą nie spodobać się osobom zdradzającym objawy klaustrofobii (a także tym które nie wiedziały, że takie objawy zdradzają ;) Najciekawsze są tunele, w których jednopasmowa droga zmusza do wypatrywania pojazdu z naprzeciwka i chowania się w zatoczki, by go przepuścić. Niestosowanie się do powyższego grozi impasem i nieuchronnym wycofaniem się do zatoczki tak czy inaczej. Uwaga, niektóre tunele są płatne i to dość dotkliwie. Więcej o cenach >>

Tunelami i mostami połączone są Vagar, Streymoy, Eysturoy oraz Bordoy. Wydostanie się na inne wyspy wymaga skorzystania z przeprawy promem lub helikopterem. Rejs na oddaloną najdalej na południe Suðuroy trwa ze stolicy 2 godziny, nie ma więc przeszkód, by zaplanować choćby jednodniową wycieczkę. Przeprawy na bliżej położone wyspy zajmują jeszcze mniej czasu.

Drogi na Wyspach Owczych

Gdzie nocować

Przez większą część roku najlepszym wyjściem jeśli chodzi o nocleg będzie skorzystanie z oferowanej tu infrastruktury turystycznej. Kwatery, hotele, pensjonaty –  jest w czym wybierać. Choć gdy szukamy taniej opcji, okazuje się, że wybór kurczy się dość drastycznie ;) Można próbować ratować się namiotem, jednak Wyspy Owcze nie wydają się być stworzonymi do tego typu turystyki.

Zapewne słyszeliście, że w Norwegii namiot można rozbić niemal wszędzie, o ile zachowa się odległość 150 m od najbliższego domu. A że tu i tu Skandynawia, mogliście pomyśleć, że na Wyspach Owczych jest podobnie. No niestety. Tu miejsca, w których można rozbić namiot czy zaparkować kampera są ściśle oznaczone, nie jest ich wiele, a za niestosowanie się do wyznaczonych ograniczeń grożą wysokie kary i ponoć są respektowane. Tyle słyszeliśmy, jednak nie mieliśmy okazji przetestować, warto więc zgłębić temat, gdyby kusił Was ten rodzaj wycieczki. Może w praktyce nie okaże się tak źle.

Noclegi na Wyspach Owczych:

Jeśli chcecie zatrzymać się w komfortowym miejscu, a jednocześnie nie wydać fortuny, polecam Kristjanshavn, w którym sama zdecydowałam się nocować. To 3 domki usytuowane w porcie w Midvagur na wyspie Vagar. Domki są niewielkie i wyglądają niepozornie, jednak oferują dobrze wyposażone, przytulne wnętrza, kuchenkę do samodzielnego przygotowania posiłków i co ważne w tutejszym klimacie, są naprawdę bardzo ciepłe (w bonusie podgrzewana podłoga w łazience :) W przeciwieństwie do wielu pensjonatów na Wyspach Owczych ich cena nie odstrasza. Nocleg w Kristjanshavn możecie obejrzeć i zarezerwować tu >> 

Warto oczywiście przyjrzeć się i innym domkom czy pensjonatom. Z roku na rok oferta noclegowa na Wyspach Owczych poszerza się, a znalezienie odpowiedniego lokum staje się coraz łatwiejsze.

Kemping w Æðuvík.

Gdzie jeść – bez stacji benzynowej ani rusz ;)

Jeśli Waszą bazą wypadową na wyspach będzie stolica, a podróż przypadnie na tak zwany “sezon” (między majem a sierpniem), zapewne nie będziecie mieli problemu ze stołowaniem się w tutejszych restauracjach. Jeśli nie spełnicie chociaż jednego z tych warunków, będziecie musieli radzić sobie inaczej. Tutejsze miejscowości nie obfitują w lokale, zwłaszcza w te czynne poza sezonem. Warto zatem samemu przygotowywać posiłki lub wspomagać się ciepłymi przekąskami ze stacji benzynowych, które są tu całkiem nieźle zaopatrzone.

Alkohol

W sklepach ogólnospożywczych czy na stacjach benzynowych alkoholu nie uświadczycie. Chyba, że potraktujemy tak napoje zawierające go poniżej 2%, ale nie przesadzajmy ;) W trunki, głównie piwo, można zaopatrzyć się tu w sklepach monopolowych, których na całym archipelagu jest całe 8, a otwarte są około 4 godzin dziennie, często 10.00 – 14.00 lub 14.00 – 17.30, bez niedziel. Jak widzicie zakupy tego typu należy dobrze zaplanować, jeśli nie chce się zostać z niczym. We wpisie poświęconym miasteczku Klaksvík znajdziecie informacje o lokalnym browarze i sklepach monopolowych >>

Toalety – na Wyspach Owczych robią to dobrze :)

Ten punkt może was zdziwić, ale naprawdę nie mogłam się powstrzymać przed ujęciem go w tym zestawieniu. Po prostu jeśli chodzi o zaplecze sanitarne, Farerowie robią to dobrze, a ja bardzo to doceniam :)

Bo o tym, że na Wyspach Owczych miejscowości liczą często kilkudziesięciu czy kilkunastu mieszkańców już wiecie. Ale nie wiecie, że w wielu z tych miejscowości działa publiczna, bezpłatna, w pełni wyposażona toaleta. W ani jednej nie zaskoczył mnie brak papieru, mydła czy ciepłej wody. W niektórych zaskoczyła zaś obecność klimatyzacji, utrzymującej w pomieszczeniu przyjemne ciepełko :) Trawa na dachu to już dodatkowy bonus, który na komfort wpływu nie miał, ale za to jaki plus do klimatu. Takie przybytki znajdziecie między innymi w Giogv, Saksun czy Gásadalur, czyli wioskach, które zapewne będziecie chcieli odwiedzić, nie tylko ze względu na sanitarne zaplecze :)

I tu, przez toaletę niejako, dochodzimy do chyba przydatnej bardzo kwestii, czyli

Co zobaczyć na Wyspach Owczych:

Poszczególne wyspy archipelagu mogą wydawać się do siebie podobne. I pod wieloma względami takie są. Każda z nich ma jednak miejsca, ludzi i historie, czyniące ją jedyną w swoim rodzaju. Dlatego w tym miejscu pozostawię Was jedynie z listą punktów orientacyjnych. Jeśli zaś chcecie poznać bliżej klimat każdej z wymienionych wysp, zapraszam do wpisów im przeznaczonych ( na razie o Vagar i Eysturoy, pozostałe w toku ;)

Zobaczcie też najpiękniejsze miejsca na Wyspach Owczych >> 
To subiektywny wybór miejsc, które wywarły na mnie największe wrażenie.

Wyspa Vagar:

• Jezioro Sørvágsvatn (zwane też Leitisvatn) – jedna z wizytówek archipelagu, największe jezioro Wysp Owczych, sprawiające wrażenie zawieszonego nad Atlantykiem
  
• Gásadalur – malowniczo położona wioska, znana nie tylko z walorów widokowych ;)
  
• Trøllkonufingur – Palec Wiedźmy, charakterystyczna formacja skalna widoczna z wielu punktów wyspy
  
• Widok na Tindhólmur – niezamieszkałą wysepkę, z którą wiąże się miejscowa legenda (jak zresztą z większością tutejszych skał ;)
  

Więcej o wyspie Vagar >>

Wyspy Owcze, widok na Gásadalur.

Wyspy Owcze, w Gásadalur.

Wyspy Owcze i Trøllkonufingur czyli Palec Wiedźmy

Wyspa Streymoy:

• Vestmannabjørgini – klify Vestmanna, na które regularnie organizowane są rejsy z miasteczka – cóż za niespodzianka – Vestmanna.
  
• Tórshavn – Port Thora, stolica i największe miasto archipelagu. Warto zobaczyć tu starówkę czy bramę wykonaną ze szkieletu grindwala, a także bardzo ładny cmentarz. Zobacz jak wygląda stolica Wysp Owczych >>
  
• Kirkjubøur – dziś wioska, w średniowieczu najważniejszy port Wysp Owczych. Znajduje się w nim najstarszy, zamieszkały drewniany dom na świecie.
• Saksun – niezwykle urokliwa wioska nad jeziorem, z rzędem starych kamiennych domków pokrytych trawą. Prowadzi z niej malowniczy szlak do Tjornuvik. 
• Nesvik – wioska zamieszkała przez 1 stałego mieszkańca.

Wyspy Owcze, rejs na Klify Vestmanna (Vestmannabjørgini)

Wyspy Owcze, rejs na Klify Vestmanna (Vestmannabjørgini)

Wyspy Owcze – osada Saksun

Wyspa Eysturoy:

• Eidi – z okolic miejscowości rozciaga się widok na Risin og Kellingin, charakterystyczne formacje skalne
  
• Gjogv – pięknie położona wioska, zamieszkała obecnie przez około 30 osób
  
• Slættaratindur – najwyższa góra archipelagu, prawie zawsze pogrążona we mgle
• Pozostałości najstarszej wikińskiej zabudowy na archipelagu w Leirvik

Więcej z wyspy Eysruroy>>

Wybrzeże w Gjógv.

W Gjógv.

Olbrzym bez Wiedźmy :)

Wyspa Bordoy:

• Klaksvik – miasteczko portowe, drugie co do wielkości na Farojach
  
• Múli – pięknie położona opuszczona wioska i otaczające ją wzniesienia i jeziora
  

Okolice portu w Klaksvík

Owce na Wyspach Owczych

Múli – opuszczona wioska na Wyspach Owczych

Wyspy Owcze – okolice Múli

Wyspa Suðuroy:

• Tvøroyri – osada założona w 1836 roku, wraz z filią Duńskiego Monopolu Handlowego, dzięki której niewielka osada szybko przekształciła się w główne miasto i port całego regionu.
  
• Hvannhagi – i szlak prowadzący do zatoki z jeziorem Hvannavatn. Po drodze piękny widok na niezamieszkałą wysepkę Lítla Dímun
• Famjin – malownicza wioska, w której przechowywane jest płótno z oryginałem pierwszej flagi Wysp Owczych
• Akraberg – wietrzny przylądek na południu wyspy z lataranią morską
• Beinisvørð – najwyższy klif na wyspie. Pionowe, wysokie na 470 metrów zielone ściany schodzące do morza stanowiły inspirację między innymi dla miejscowych poetów.

Przejscie klifami do jeziora Hvannhagi

Widok na wyspę Lítla Dímun

Wyspy Owcze – klify Beinisvørð na wyspie Suðuroy

Owce na Wyspach Owczych

Ciekawe i nie mniej widowiskowe miejsca kryją również inne wyspy archipelagu, nie wystarczyło mi jednak czasu by do nich dotrzeć. Podejrzewam zatem, że nie było to nasze ostatnie spotkanie ;)

Więcej zdjęć ze świata i z Polski znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero „rozkręcam się” na tym kanale :)

Podobał Ci się wpis? Uważasz, że jest pomocny? A może pewnych informacji w nim zabrakło? Podziel się refleksją w komentarzu.

Artykuł Wyspy Owcze – przewodnik bardzo subiektywny pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Tutejsze lotnisko jest najbardziej odizolowanym portem lotniczym Europy. O tym, że jest też jednym z najtrudniejszych do wylądowania dowiedziałam się, gdy zakupione bilety czekały już spokojnie w mailowej skrzynce. Opisy silnych turbulencji, bladych twarzy cierpiących pasażerów i rozlewanych na pokładzie samolotu napojów pobudziły moją wyobraźnię na tyle, że chyba po raz pierwszy poczułam się przed lotem naprawdę nieswojo. Uspokajająco działały informacje o wybitnych kompetencjach farerskich pilotów, którzy lądowanie na krótkim pasie w fatalnych warunkach atmosferycznych praktykują latami, co czyni ich mistrzami w swoim fachu. Lot okazał się bardzo przyjemny, a lądowanie nie najgorsze, choć nie ominęły nas wrażenia podnoszące poziom adrenaliny. Nie trwały jednak długo, zapewne za sprawą dość przychylnej aury.

Do lat 40-tych XX wieku jedyna droga na archipelag prowadziła drogą morską i pozostałoby tak zapewne dłużej, gdyby nie zawierucha II wojny światowej. Jak się okazało nie ominęła ona tego zdawałoby się zapomnianego przez świat skrawka Europy. Choć nie toczyły się tu działania wojenne, w ramach Operacji Valentine stacjonowały tu wojska Brytyjskie, by nie dopuścić do zajęcia wysp przez III Rzeszę, która zdążyła opanować już Norwegię oraz Danię. Lotnisko wybudowały w latach 1942-43 siły brytyjskie, by łatwiej przerzucać tu swoich żołnierzy. Po wojnie zostało właściwie zapomniane, a połączyło Wyspy Owcze ze światem dopiero 30 lat później, po wybudowaniu lądowiska dla pasażerskich samolotów.

Miðvágur

Naszym domem stała się na kilka dni miejscowość Miðvágur i niewielkie, ale przytulne lokum w samym porcie. Ponieważ na wyspie wylądowaliśmy po zmroku, nie mogliśmy ocenić w jakiej okolicy przyszło nam mieszkać. To nawet lepiej, bo warto było czekać na poranną niespodziankę. Gdy się obudziłam, pokój spowijały delikatne promienie wpadające przez okno. Wyjrzałam na zewnątrz i wiedziałam, że nie będę zwlekać ze spacerem po okolicy. Pogoda na Wyspach Owczych to istna loteria, postanowiłam więc jak najszybciej skorzystać ze sprzyjającego światła. Zarzuciłam kurtkę i pomijając standardowe poranne aktywności, wyszłam przed dom. Zupełna pustka, rześkie, świeże powietrze i cisza, przerywana jedynie poszczekiwaniem drepczącego nieopodal psa. I oczywiście niesamowite widoki, czyli to, co w Wyspach Owczych najlepsze. Sprzed naszego domu rozciągał się widok na miasteczko, a także jedną z bardziej charakterystycznych formacji skalnych archipelagu –  Trøllkonufingur, czyli Palec Wiedźmy.

Miðvágur to największa miejscowość Wyspy Vagar. Zamieszkuje ją ponad tysiąc osób, czyli całkiem sporo jak na farerskie warunki. Jej początki siegają II połowy XIV wieku, a wykopaliska dowodzą, że odbywała się tu wikińska rada Várting. W miasteczku spotkać można dobrze zachowane domy z dawnych czasów. Wśród nich miejsce szczególne zajmuje Kálvalíð, będący najstarszym na wyspie i służący mieszkańcom Farojów już od 1632 roku. Jego przeznaczenie zmieniało się przez lata, znany jest jednak przede wszystkim jako dom wdowy po lokalnym pastorze, a nawet po dwóch pastorach. Niejaka Beinta Broberg, która przeżyła dwóch mężów, a trzeciego doprowadziła do szaleństwa, stała się inspiracją dla Jørgen-Frantz Jacobsena i jego niedokończonej powieści “Barbara” opowiadającej o życiu na Wyspach Owczych w XVIII wieku. Książkę przetłumaczono na wiele języków i doczekała się dwóch ekranizacji, co czyni ją jednym z najbardziej znanych dzieł literackich tego regionu.

Sørvágsvatn – jezioro na krawędzi

Jadąc drogą nieopodal Miðvágur napotykamy skupisko kamiennych domków pokrytych trawą i pasące się przed nimi owce. Malowniczy obrazek na Farojach spotykany niezwykle często, zastaliśmy tym razem nad jeziorem Sørvágsvatn (zwanym także Leitisvatn). To największy akwen na całym archipelagu, lecz nie rozmiar decyduje o jego wyjątkowości lecz położenie. Jeden z brzegów niemal pokrywa się z miejscem, gdzie skalisty brzeg urywa się nad oceanem. Sprawia to wrażenie jakby zawieszone na skalnej półce jezioro miało wylać się do morza. W jednym miejscu tak się zresztą dzieje, za sprawą wodospadu  Bøsdalafossur. Widok jest po prostu niezwykły. Cała trasa wzdłuż brzegu jest zresztą bardzo urokliwa. Z początku spokojna, wiodąca przez trawiaste pustkowia, przechodząca w bardzo wietrzny szlak nad strzelistymi klifami. Najbardziej majestatyczny, Trælanípan, wznosi się pionowo 148 metrów nad linią wody. To tak zwana Ściana Niewolników, z której według podań Wikingowie zrzucali niegdyś nieużytecznych z ich punktu widzenia irlandzkich jeńców.

Gásadalur – “Medytacje wiejskiego listonosza”

Poszukując zdjęć z Wysp Owczych, natkniecie się zapewne na jedno powtarzające się dość często. Przedstawia cienką strugę wodospadu, spływającego z klifu otoczonego zielonymi górami. Gdy przyjrzycie się lepiej ujrzycie skupisko domków w głębi lądu. Nie musicie szukać daleko, bo też nie oparłam się pokusie uwiecznienia jednego z bardziej charakterystycznego widoku Wysp Owczych. Różni się on jednak od większości ujęć, gdyż zalegające nisko chmury pozbawiły go szczytu Árnafjall w tle ;)

Wspomniane skupisko domków to osada Gásadalur, licząca obecnie 15 stałych mieszkańców*. Choć jej nazwa pochodzi najpewniej od dzikich gęsi, mieszkańcy chętnie nawiązują do znanej w tych rejonach legendy. Niejaka Gæsa, mieszkanka osady Kirkjubøur na sąsiedniej wyspie Streymoy, złamała zasady wielkiego postu zjadając mięso. Została na tym przyłapana i ukarano ją konfiskatą majątku na rzecz kościoła oraz wygnaniem. Nowe życie zaczęła prowadzić na Vagar, a wioskę nazwano od jej imienia.

Mimo tak nielicznej populacji, ta pięknie położona wioska ma swojego bohatera. Historię tego człowieka znają Farerowie na całym archipelagu, a jego hart ducha godny jest podziwu. To Karl Mikkelsen, pełniący przez wiele lat funkcję miejscowego listonosza. Dostarczał listy  i przesyłki nie tylko do Gásadalur, ale i położonej po drugiej stronie stromego zbocza wioski Bøur. Z odciętego od świata Gásadalur wydostać można się było tylko przez góry, dlatego Karl pokonywał wyczerpującą trasę regularnie, 3 razy w tygodniu przez wiele lat. Wędrówek nie ułatwiała kapryśna aura, obfitująca w wichury i ulewy. To właśnie w wyniku wielkiej zawieruchy listonosz jeden jedyny raz nie dostarczył paczek na czas. Utknął na stromym, śliskim zboczu i był zmuszony przeczekać tam długotrwałą burzę. Miejscowi obawiali się o jego los, finał okazał się jednak dla Karla szczęśliwy, co mieszkańcy wiosek przyjęli z nieukrywaną ulgą.

Wydawać by się mogło, że to opowieść z zamierzchłej przeszłości. Tymczasem wszystko wydarzyło się współcześnie i to bardzo niedawno. Karl Mikelsen urodził się w roku 1945, a przez góry przedzierał się aż do 2005 roku, kiedy za sprawą wydrążonego w poprzek góry tunelu Gásadalur połączono wreszcie ze światem. Od tej pory życie miejscowego listonosza, a także pozostałych odizolowanych mieszkańców osady, stało się znacznie prostsze. Karl Mikelsen mieszka w Gásadalur do dziś.

Co ciekawe i dość intrygujące, do 1893 roku Gásadalur nie dorobiło się cmentarza. Drogę, do Bøur którą poruszał się listonosz pokonywały zatem także kondukty żałobne.

Tindhólmur

Droga dojazdowa do Gásadalur dostarcza wspaniałych wizualnych doznań, zwłaszcza w sprzyjających warunkach pogodowych. Piękna panorama rozciąga się między innymi na Tindhólm, niewielką, niezamieszkałą wysepkę o stożkowym kształcie i pięciu szczytach. Wyspy Owcze są rajem nie tylko dla miłośników ciekawych krajobrazów, ale także podań i legend. Tu z niemal każdym miejscem wiąże się jakaś opowieść.  Z Tindhólm nie jest inaczej. Według farerskich podań wysepkę zamieszkiwała niegdyś rodzina z dzieckiem. Szybko ją jednak opuściła po tym, jak mieszkający na szczycie orzeł skradł i zabił dziecko. Od tamtej pory Tindhólmur pozostaje niezamieszkały.

Mykines – królestwo maskonurów

Z Vagar widoczna jest także położona nieopodal wysepka Mykines. Poza pięknymi widokami przyciąga przede wszystkim występowaniem kolonii jednego z symboli Wysp Owczych, maskonurów. Niestety pod koniec września szanse na ich spotkanie są niewielkie, dlatego Mykines zostawiliśmy sobie na bliżej nieokreśloną przyszłość. Wyspy Owcze z całą pewnością warte są powrotu.

Odwiedź inne wyspy archipelagu »

Źródła:

* Statistics Faroe Islands http://www.hagstova.fo/en

“81:1. Opowieści z Wysp Owczych”, Marcin Michalski i Maciej Wasielewski

Jeszcze więcej Vagar

Artykuł Vagar – powitanie z Wyspami Owczymi pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Wikingowie na Wyspach Owczych

Początki osadnictwa na Wyspach Owczych są kwestią niejednoznaczną i pełną niedopowiedzeń. Pierwsze zapisy (z około 825 roku) wskazują na dotarcie do archipelagu irlandzkich mnichów, którzy chętnie zakładali swe pustelnie na odległych ziemiach. Ponieważ jednak żadne ślady archeologiczne nie potwierdzają ich obecności, za pierwszych osadników uznawano powszechnie Wikingów przybyłych z terenów dzisiejszej Norwegii. W Leirvík na wyspie Eysturoy znajduje się Toftanes – najstarsza przebadana tu farma, założona przez nich około 900 roku. Odnaleziono tam pozostałości budynków mieszkalnych i gospodarczych, a także liczne przedmioty, jak naczynia, zabawki czy ozdoby.

Niedawno jednak w badaniach nad historią archipelagu znów nastąpił zwrot. Nowe znaleziska dowodzą, że kolonizacja Wysp Owczych miała miejsce 300 lub nawet 500 lat wcześniej niż dotychczas sądzono. Nie ma jednak pewności co do tego kim byli przybysze. Czy to wspomniani Irlandzcy eremici? Nie wiadomo. Wiadomo za to, że Farerowie muszą jeszcze poczekać na spójną wersję wyjaśniającą ich pochodzenie.

Z samym Leirvík wiąże się pewna smutna historia. Według miejscowych podań szalejąca tu epidemia czarnej śmierci zabiła w 1349 roku wszystkich mieszkańców miasteczka. Ocalała tylko jedna dziewczynka, której późniejsze losy nie są jednak znane.

Wybierasz się na Wyspy Owcze? Sprawdź jakich cen możesz się spodziewać >>

Risin og Kellingin (Olbrzym i Wiedźma)

Kierując się na północ, minąwszy osadę Eiði, dojrzeć można majaczące w oddali ostańce o charakterystycznych kształtach. To Risin og Kellingin, czyli Olbrzym i Wiedźma – skały skrywające historię powtarzaną przez Farerów od pokoleń.

W zamierzchłych czasach, giganci zamieszkujący Islandię poczuli zazdrość o oddzielnie dryfujący urokliwy skrawek lądu. Wysłali więc Olbrzyma i Wiedźmę, by przyłączyli Faroje do ich wyspy. Nocą Giganci podpłynęli do brzegów dzisiejszej Eysturoy, by opleść liną tutejsze wzniesienia i przyciągnąć je do rodzinnej Islandii. Zadanie okazało się trudniejsze od oczekiwań, a Wiedźma i Olbrzym stracili poczucie czasu i dali zastać się pierwszym promieniom słońca, które zamieniły ich w skały. Zastygli zwróceni w stronę rodzinnej Islandii i tkwią tak do tej pory. Geolodzy przewidują jednak, że nierozłączną od wieków parę czeka nieuchronne rozstanie. Strzelista  Kellingin w ciągu najbliższych kilkunastu lat ulegnie działaniu wody i najprawdopodobniej runie do morza. Skały widoczne są także z sąsiedniej wyspy, Surduroy, a do punktu widokowego prowadzi tam malownicza górska trasa.

Gjógv – wąwóz wypełniony wodą

Opuściwszy zastygłych w morzu gigantów, skierowaliśmy się na wschód, by dotrzeć do jednej z najciekawiej położonych miejscowości Wysp Owczych. To malownicze Gjógv, którego nazwa oznacza wąwóz wypełniony wodą. Nawiązuje ona do skalnej rozpadliny, nad którą założono osadę. Patrząc na nią można odnieść wrażenie, jakby brzeg rozpadł się w wyniku działania napierającej silnie wody. Gjógv leży u podnóży najwyższego wzniesienia Wysp Owczych – Slættaratindur. Z mierzącego 882 metry szczytu rozciągają się wspaniałe widoki i przy dobrej pogodzie dostrzec można Vatnajökull, największy lodowiec Islandii. Tyle teorii. W praktyce pogoda rzadko kiedy bywa tu odpowiednia i najczęściej ze szczytu nie widać nic :)

Mimo malowniczego położenia, w Giogv mieszka tylko 30 osób. 11 kobiet i 19 mężczyzn. Troje dzieci uczęszcza do działającej od 1884 roku szkoły. Kiedyś zaludnienie było tu większe, jednak wskutek znacznej izolacji i braku choćby podstawowych usług, wioska zaczęła się wyludniać. W Giogv nie ma nawet sklepu, a po zakupy mieszkańcy muszą dojeżdżać do oddalonego o 14 km Eiði. Trudno powiedzieć dlaczego nigdy nie zadbano tu o wprowadzenie usług choćby w niewielkim zakresie.

29 maja 1929 roku w tutejszym kościele odprawiono pierwszą mszę w języku farerskim (wcześniej odprawiano je po duńsku), co było ważnym wydarzeniem dla pragnących utrzymać tożsamość mieszkańców archipelagu.

Nieopodal kościoła znajduje się park. W każdym innym miejscu określenie takie byłoby zdecydowanie na wyrost, patrząc jednak na powierzchnię samego Giogv możemy uznać, że miano takie nie jest pozbawione sensu. Tu wszystko jest jakby trochę w skali mikro. W parku jest jedna ławka oraz pomnik upamiętniający rybaków z Gjogv, którzy nie powrócili z morskich wypraw. Ich imiona wyryto na osadzonych za pomnikiem kamiennych tablicach.

To właśnie w Giogv pierwszy raz doświadczyliśmy deszczu padającego poziomo, zjawiska które na Wyspach Owczych nie dziwi nikogo. Poza niedoinformowanymi przyjezdnymi.

Kraina Elfów

Trawiaste pagórki południa Eysturoy przywitały nas gęstą mgłą. Tereny te ponoć szczególnie upodobały sobie niegdyś elfy. Zwłaszcza okolice Æðuvík, będącej najdalej wysuniętą na południe wioską wyspy. Gdy zakładali ją przybyli tu osadnicy w 1987 roku, elfy wycofały się na pobliskie równiny. I choć chowają się przed ludźmi, do dziś można usłyszeć je na pustkowiach między Æðuvík i Nes.

Mimo pobudzającej wyobraźnię historii regionu, Æðuvík wydało mi się jedną z mniej urokliwych miejscowości. Może aby odkryć jej czar należałoby przyjechać tu w grudniu. Jest bowiem znana jako wioska świąteczna (Christmas Village). Iluminacje rozświetlają tu każdy dom, a ludzie gromadzą się by spędzić razem świąteczny czas. Teraz jednak zgaszone aniołki i renifery wyglądają dość osobliwie i smętnie czekają aż ich czas znów nadejdzie.

W Æðuvík obradował niegdyś lokalny Ting, czyli zgromadzenie wolnych mężczyzn. To z tych właśnie zgromadzeń narodziły się późniejsze parlamenty i ich nazwy. W przypadku Wysp Owczych jest to Løgting obradujący w stolicy archipelagu, Tórshavn. To już jednak powieść z sąsiedniej wyspy, na którą zaproszę Was wkrótce.

Zobacz najpiękniejsze miejsca archipelagu >>

Źródła:

http://www.faroeislands.dk/

Zdobywcy Północnego Atlantyku – Przemysław Urbańczyk

Statistics Faroe Islands http://www.hagstova.fo/en

Artykuł Eysturoy – opowieści z Wyspy Wschodu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.