Podczas gdy zaludnienie Wysp Owczych wynosi niespełna 50 tysięcy, liczba żyjących tam owiec przekracza 70 tysięcy. I choć na miejscu można odnieść wrażenie, że ludzi jest tam jeszcze mniej, tak wszędobylskie owce pojawiają się nawet w najbardziej zaskakujących miejscach, stając się tym samym nieodłącznym, choć nieświadomym tego faktu towarzyszem podróży. I choć zwierzęta są tu tak powszechne, trudno mówić o monotonii, bowiem Farerczycy rozróżniają aż 300 wariantów ich umaszczenia, a każde z nich doczekało się własnej nazwy! *

Dzikie owce z Lítla Dímun

Przyjmuje się, że przodkowie dzisiejszych farerskich owiec przybyli na wyspy w IX wieku wraz z irlandzkimi mnichami lub Wikingami, uznawanymi za pierwszych osadników tych terenów. Współcześnie na wyspie żyją owce udomowione, rasy farerskiej, nie zawsze jednak tak było.

Na jednej z wysepek, Lítla Dímun, archeolodzy odnaleźli szczątki nieistniejącej już rasy zwanej Dímunarseyðurin. Była to dzika rasa o krótkiej, szorstkiej sierści, przypominająca mieszankę owcy z kozą. Pochodziła z okresu Neolitu i zamieszkiwała Faroje do połowy XIX wieku. Ostatnią z owiec zabito w 1866 roku, a spreparowane ich egzemplarze służą jako eksponaty w Muzeum Historycznym Wysp Owczych w Hoyvik. Tajemnicą pozostaje w jaki sposób owce znalazły się na Lítla Dímun. Wysepka o wysokich, pionowych zboczach pozostaje bowiem bezludna, a nawet dziś dostać się na nią można jedynie helikopterem. Zagadka ta nie doczeka się prawdopodobnie rozwiązania.

Wyspa Lítla Dímun

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

List Owczy – najstarszy dokument w języku farerskim

Najstarszy istniejący dokument napisany w języku farerskim również związany jest z tak licznymi tu ssakami. To Seyðabrævið, czyli “List Owczy”, wydany przez norweskiego króla Eryka II w 1298 roku. Regulował on kwestie związane z wypasaniem i hodowlą owiec, a także polowaniem na grindwale. Jest on również unikatowym świadectwem funkcjonowania ówczesnej farerskiej społeczności, a pochodzące z niego zdanie “Wełna owiec to złoto Farerów” jednoznacznie określa pozycję zwierząt w wyspiarskiej świadomości. Mimo upływu kilku wieków, niektóre z przepisów zawartych w dokumencie obowiązują do dziś.

Owcza jednostka miary

Z owcami związana jest także szczególna jednostka powierzchni, używana przez Farerczyków od średniowiecza. To mørk, nie będący stałą fizyczną wartością, lecz obszarem pozwalającym na wykarmienie 32 owiec. Jednostka zależy więc od ukształtowania terenu i żyzności gleby, ale przyjmuje się, że zbliżona jest do 5 km². Mørk jest także jednostką, w której czasem określa się masę owcy oraz wagę i rozmiar grindwala. *

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Ubezpieczenie od kolizji z owcą

Na wyspach każdy posiadacz samochodu zobowiązany jest do wykupienia ubezpieczenia od kolizji z owcą. Zarazem jednak próżno szukać tam znaków ostrzegających przed możliwością pojawienia się tych zwierząt na drodze. Zapewne dlatego, że ostrzeganie przed oczywistą oczywistością można by wziąć za zwykłą nadgorliwość. Poza tym znaki straciłyby ostrzegawcze działanie stojąc wszędzie ;)

Sheep view – farerskie Google Street View

Wydawać by się mogło, że przez długi czas dla przedstawicieli Google Wyspy Owcze były miejscem zbyt odległym i odosobnionym by zapuszczać się tam z kamerami. Farerczycy pozazdrościli jednak krajom, których zakamarki odwiedzać można nie ruszając się z miejsca za pomocą technologii Google Street View. Uznali także (absolutnie słusznie), że piękno ich krajobrazów zasługuje na odkrycie przed międzynarodową społecznością. Wzięli zatem sprawy w swoje ręce i za pomocą kamer przytwierdzonych do grzbietów owiec zaczęli filmować archipelag na wzór pojazdów Googla. I tak, poprzez projekt Sheep View Wyspy Owcze zaistniały na mapach umożliwiających ich wirtualne zwiedzanie.

Mimo iż pracownicy Google wysłuchali farerskich próśb i wysłali na archipelag filmującą ekipę, wcześniejszy sposób wcale nie został całkiem porzucony. Owce nadal uwieczniają miejsca, do których samochody i ludzie nie są w stanie dotrzeć.

Źródła:

* Farerskie Kadry >>

* Nordycka Viki >>

Statistics Faroe Islands >>

Wyspy Owcze – Saksun

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Owce na Wyspach Owczych

Artykuł Owce na Wyspach Owczych – ciekawostki o najliczniejszych mieszkańcach archipelagu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Ślady dinozaurów w okolicach Tuba City w Arizonie odkryto w początkach XX wieku, podczas konstrukcji przebiegającej tędy drogi. Skamieniałe podłoże tutejszej pustyni pokrywa wiele śladów pozostawionych przez prehistoryczne gady. Zidentyfikowano je jako należące do czterech mięsożernych gatunków.

Autentyczne ślady dinozaurów

Ślady uformowane zostały we wczesnym okresie jurajskim, około 200 milionów lat temu. Ich autentyczność potwierdzili między innymi paleontolodzy z uniwersytetu w Arizonie. Jest to zresztą jedno z kilku skupisk śladów dinozaurów w Stanach Zjednoczonych.

Naginanie prawdy

Nie można jednak mówić o autentyczności innych  znalezionych tu szczątków. Pozostałości przypominające części szkieletów lub jaja dinozaurów to w istocie tak zwane konkrecje, czyli agregaty mineralne powstałe na skutek powolnego narastania minerałów wokół obiektu umieszczonego w skale. Zalążkiem wytwarzanej konstrukcji może być skamieniałość, otoczak, a nawet zwykłe ziarenko piasku.

Szczątki dinozaurów to jednak większa sensacja niż kamienne wytwory. Przypuszczalnie dlatego, a może z powodu niedostatecznej wiedzy, tutejsi przewodnicy trzymają się wersji o obecności na tym obszarze kości, jaj jak i odchodów prastarych gadów.

Przewodnicy

Teren to otwarta, kamienista pustynia. Nie ma tu budek strażniczych czy biletów wstępu. Wspomniani przewodnicy to oczekujący na przyjezdnych miejscowi, liczący na zarobek. Ślady dinozaurów znajdują się na terenie Kraju Navaho, dlatego wspomniani przewodnicy to najczęściej właśnie Navahowie. Nie musimy korzystać z ich usług, a jeśli to zrobimy, nie obowiązuje żadna z góry narzucona stawka. Możemy więc wędrować po wietrznej pustyni na własną rękę, a jeśli mamy ochotę odrobinę wesprzeć miejscową ludność, zdecydować się na towarzystwo.

Paleosafari Moab Giants

Warto wspomnieć, że najważniejszą i chyba największą kolekcję śladów dinozaurów w Stanach Zjednoczonych skupia tak zwany „Dinozaurowy diament” (Dinosaur Diamond National Scenic Byway), czyli trasa przebiegająca przez wschodnią część stanu Utah  i zachodnią część Kolorado. Tam też powstał niedawno największe na świecie muzeum śladów dinozaurów i park prehistorycznych gadów – Paleosafari Moab Giants. Jego twórcami są nasi rodacy, a naturalnej wielkości figury powstały w fabryce w Ostrowcu Świętokrzyskim według wytycznych polskich naukowców. Choć pierwsi goście odwiedzili już placówkę, oficjalne otwarcie całej ekspozycji planowane jest na 1 marca bieżącego roku.

Artykuł Tuba City Dinosaur Tracks – śladem amerykańskich dinozaurów pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Panama, co zobaczyć >>

Iguany

Wyspę, jak sama nazwa wskazuje, z jakiegoś powodu upodobały sobie Iguany, które są tu wszechobecne. Dzikie i te nieco oswojone, chowające się w zaroślach i wygrzewające na skałach. W głębi wyspy łatwiej je spotkać niż ludzi. Choć legwany są źródłem mięsa w Ameryce Środkowej i południowej od ponad 7000 lat i do tej pory bamboo chicken czy chicken of the tree (jak zwą tu iguanie mięso) dla wielu jest rarytasem, gady z Isla Iguana nie trafiają na miejscowe talerze. Utworzony tu rezerwat kategorycznie zabrania polowań na wszelką zwierzynę, a jaszczurki są raczej dokarmiane niż zjadane. I choć same potrafią doskonale o siebie zadbać, nie pogardzą i darowaną miską ryżu.

Gady uważane są powszechnie za zwierzęta mało kontaktowe. Tymczasem legwany rozwinęły cały system mowy ciała służący komunikacji między sobą, a także z innymi gatunkami. Poprzez kiwanie głową i ruchy fałdami skórnymi na podgardlu, podtrzymują społeczne interakcje. Zależnie od ilości czy zamaszystości kiwnięć legwany witają się, znaczą terytorium, zdobywają partnera czy wyrażają agresję.

Kraby

Na Wyspie Iguan wręcz roi od krabów pustelników. Brak pancerza na miękkim odwłoku sprawia, że zwierzęta ukrywają go w napotkanych muszlach martwych mięczaków. W ciągu życia muszą ich szukać kilkakrotnie, gdyż wraz ze wzrostem, potrzebują coraz większego “mieszkania”. Zarówno rozmiar, jak i przydatność muszli, pustelnik bada dokładnie szczypcami. Jeśli uzna pancerz za odpowiedni, natychmiast się do niego przenosi. Ponieważ muszle gwarantują pustelnikom przetrwanie, skorupiaki nierzadko toczą o nie walki. Rytm życia krabów wyznaczają przypływy i odpływy. Fakt, że poruszają się bokiem i znikają znienacka w piasku sprawił, że w wielu kulturach zwierzęta te kojarzone były z podstępem i nieszczerością.

Bomby w raju

Spokój wyspy został drastycznie zakłócony podczas II Wojny Światowej, gdy Armia Stanów Zjednoczonych uczyniła z niej poligon artyleryjski. Ćwicząc swą celność, wojsko zrzucało na wyspę i okoliczne rafy bomby i pociski. Aby oczyścić teren, w latach 90-tych zdetonowano 2 bomby, z których każda ważyła tonę. I choć na pierwszy rzut oka po burzliwych wydarzeniach nie pozostał żaden ślad, zachwiały one  mocno tutejszym ekosystemem. Na szczęście dziś iguany mają się świetnie, a dzikie życie wciąż kwitnie na wyspie.

Iguana Island praktycznie:

• Na Isla Iguana najłatwiej dostać się z plaży w Pedasi. Z centrum miasteczka do plaży jest dalej, niż wskazywałby na to opis w przewodniku. Kręta droga prowadzi ostatecznie do celu, ale może się dłużyć. Nam udało się złapać stopa, jednak poza sezonem ruch jest tu bardzo niewielki.
• Za transport łódką w obie strony zapłaciliśmy 55$. Trzeba się targować, bo cena wyjściowa potrafi być znacznie wyższa. O niższą cenę łatwiej w sezonie, gdy panuje większy ruch.
• Na wyspie trzeba uiścić opłatę za przebywanie na terenie rezerwatu. W przypadku przyjezdnych wynosi ona 10 $ od osoby. Jest to opłata ustalana na szczeblu rządowym i nie podlega negocjacjom. Opłata dla miejscowych jest znacznie niższa.
• Nocowanie na wyspie jest nielegalne, spędza się tu zatem zazwyczaj kilka godzin – na plażowaniu i obcowaniu z miejscową florą i fauną.

Artykuł Iguana Island – legwany, kraby i bomby pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Walka o światło

Jak na las deszczowy przystało, trwa tu ciągła walka o dostęp do słońca, co sprawia, że możemy w nim spotkać drzewa bardzo wysokie, a także tzw. epifity – rośliny, wyrastające na innych roślinach. Nie są one zazwyczaj pasożytami, a usytuowanie daleko od runa pozwala im czerpać odżywczą energię ze światła.

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Różnorodność gatunków

Aż trudno uwierzyć, że tak mała powierzchnia jest skupiskiem takiego bogactwa roślin i zwierząt. W rezerwacie Kottawa występuje ponoć około 170 gatunków drzew (w tym 100 endemicznych w skali kraju), około 70 gatunków ptaków, a także wiele gatunków ssaków i gadów, o owadach nie wspominając.

Uwierzyć tym trudniej, że nie było nam dane spotkać zbyt wielu przedstawicieli tamtejszej fauny. Może dlatego, że naszą uwagę odwracały ciągłe zmagania z tylko jednym z jej przedstawicieli.

Pijawki

Otóż Kottawa to królestwo pijawek. Ich zagęszczenie jest niezwykle intensywne, a towarzystwo mocno uciążliwe. Cholerstwa obłaziły całe nasze ciała i nie sposób było się ich pozbyć. W miejsce tych, które udało nam się odczepić, momentalnie pojawiały się nowe. Z początku na butach, później na nogach, rękach, szyi. Przysysały się nawet do paznokci. Tych z majtek pozbyłam się już po powrocie z lasu. Dlatego wybierającym się w te okolice, polecam włożenie cienkich ubrań, za to przykrywających jak największą powierzchnię ciała. Pomogą w jakimś (czytaj marnym) stopniu ochronić skórę. „Robalowym wrażliwcom” nie radzę w ogóle stawiać stopy w lesie. Reszta musi po prostu zaakceptować uciążliwych towarzyszy tak, jak robią to mieszkańcy lasu, których mieliśmy okazję spotkać.

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve praktycznie:

• Pod lasem czyhać będą przewodnicy, chcący poprowadzić nas swoim szlakiem. Można skorzystać z ich usług, jednak poradzimy sobie też sami (z większym lub mniejszym powodzeniem). Tym bardziej, że cena, którą proponują, jest jak na lankijskie warunki zdzierstwem.
• Gdy zgubicie drogę, o kierunek nie polecam pytać spotkanych w lesie dzieci. Nam skutecznie utrudniły wyjście, wydłużając tym samym przebywanie w ssącym towarzystwie ;)

Artykuł Kottawa Forest Reserve – 1:0 dla pijawek pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Makaki w Lopburi

Lopburi znajduje się około 150 km na północ od Bangkoku (pokonanie tej odległości pociągiem w 2010 kosztowało odpowiednik niemal 4 zł). Tysiące makaków żyje tu nie tylko w murach świątyń (jak ma to często w tym kraju miejsce), lecz biega swobodnie po całym mieście, opanowując wiele ulic czy opuszczonych domów. Na jeden z nich mieliśmy okazję się natknąć i harmider, który stamtąd dobiegał wskazywał co najmniej na odbywającą się właśnie małpią orgię. Nie wypadało przeszkadzać, więc nie wchodziliśmy do środka. Wystarczył spacer zaułkami, będącymi również małpim królestwem.

Tym bardziej, że robiące słodkie oczka zwierzaki, potrafią stać się natarczywe, a nawet agresywne… i przez przypadek mogą sprzedać nam wirusa wścieklizny. Przede wszystkim jednak makaki to bardzo zręczni złodzieje. Mimo, że byliśmy tego świadomi, nie uchroniliśmy się przed zwinięciem długopisu i butelki wody. Na szczęście na tym straty się skończyły.

Nie dziwiły nas już jednak wszechobecne kraty w oknach mieszkań czy hosteli. Montowane także na wyższych piętrach, gdyż małpy zręcznie spacerują choćby po liniach wysokiego napięcia. Niestety niekiedy płacą za te przechadzki najwyższą cenę, ginąc w wyniku porażenia prądem.

Uczta małp

Co ciekawe, choć małpy, a szczególnie makaki, są popularne w całej Tajlandii, Lopburi to jedyne miasto, opanowane przez nie w takim stopniu. Co sprawia, że upodobały je sobie jak żadne inne? Tego nie wiem. Grunt, że mieszkańcy miasta wydają się to w pełni akceptować. Raz do roku, w listopadzie, wyprawiają nawet współmieszkańcom przyjęcie, na którym nie brak zastawionych stołów, pełnych małpich przysmaków. Ostatnie przypadło na 23 listopada.

Artykuł Złodzieje z Lopburi pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.