Jego dzieje sięgają roku 1859, gdy wraz z wybuchem Kalifornijskiej Gorączki Złota przybyła tu grupa poszukiwaczy dowodzona przez W.S. Bodey’a. Po odkryciu złotych grudek założyli prowizoryczny obóz, który z czasem przekształcił się w świetnie prosperujące, pokaźnych rozmiarów miasto.

Nazwa miasta

Pierwotnie jego nazwa brzmiała dokładnie tak, jak nazwisko jego założyciela – Bodey. Kiedy jednak miejscowy malarz, Bob Howland, otrzymał zlecenie postawienia znaku drogowego z nazwą jednej z pierwszych stajni, najwyraźniej poniosła go wyobraźnia i znak przyjął formę “Bodie Stable”. Mieszkańcy dość szybko docenili odmienne brzmienie i tak w roku 1862 Bodey zmieniło się z Bodie.

Bodie w latach świetności

W 1877 roku w miasteczku otwarto pierwszy sklep, działający jednocześnie jako poczta, a dwa lata później Bodie doczekało się pierwszego wydania lokalnej gazety. W czasach świetności miasto zapewniało rozrywkę w aż 65 saloonach i mogło poszczycić się wszystkim, co świadczyło wówczas o miejskim statusie. Miało więc Bodie linię kolejową, szkoły, hotele, kościoły, sklepy, więzienie, a nawet zastępy straży pożarnej. Nie brakowało tu gwarnej dzielnicy czerwonych latarni a nawet Chinatown. Niektóre z tutejszych lokali serwowały ciepłe posiłki o każdej porze. Podróżując po Stanach szybko przekonacie się, że nawet w obecnych czasach to rzadko spotykany luksus ;)

Ponadto zainwestowano tu w transmisje energii elektrycznej z oddalonego o kilka mil Green Creek. W ten sposób Bodie stało się pierwszym miastem na świecie wykorzystującym energię dostarczaną za pomocą napowietrznej linii elektroenergetycznej wysokiego napięcia.

Jak na miasto z czasów gorączki złota przystało, Bodie przyciągało wszelkiej maści wyjętych  spod prawa. Ściągali tu rewolwerowcy, alfonsi, prostytutki, szulerzy i oszuści, a każdy liczył na odgryzienie kawałka złotego tortu. Miasto cieszyło się zatem nienajlepszą reputacją, ale i wzbudzało respekt, a “bad man from Bodie” uważani byli za gorszych niż skądkolwiek indziej.

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Upadek Bodie

Z początkiem XX wieku miejsce liczące w swym złotym okresie 7-8 tysięcy mieszkańców zaczęło się wyludniać. Nawracające pożary, Wielki Kryzys, prohibicja i brak nowych złóż – to wszystko przyczyniło się do jego upadku. Stację kolejową zamknięto w 1917 roku, a w 1942 to samo spotkało ostatnią kopalnię.

Największe spustoszenie poczyniły w mieście nawracające pożary. Szczególnie największy, w 1932 roku, zaprószony przez małego chłopca bawiącego się zapałkami. Ogień strawił większość populacji i blisko 90% zabudowań, pozostawiając miasto w stanie, w którym możemy oglądać je dziś. 

Ocalałe budynki zostały odpowiednio opisane i żaden z nich nie pozostaje anonimowy. Mapę miasta wraz z informacją o tym do kogo należały poszczególne domostwa znajdziecie tu >>

Ostatni mieszkańcy opuścili Bodie w latach 60-tych, jednak miasto choć porzucone, nie zostało zapomniane. Wraz z odejściem ostatniego mieszkańca objęto je ochroną, nadając mu statut najpierw stanowego, a ostatecznie Narodowego Parku Historycznego. Dlatego w przeciwieństwie do miast widm niszczejących pod gorącym piaskiem, Bodie to jedno z najlepiej zachowanych opuszczonych miast na świecie. Warto zaznaczyć, że ochrona nie wiązała się z ingerencją w charakter opuszczonych budynków, pozostawiając je takimi, jakimi porzucili je ostatni mieszkańcy. Do chwili obecnej przetrwało tu aż 110 budynków strzeżonych nie tylko przez amerykańskie władze, ale i duchy byłych mieszkańców.

Kto straszy w Bodie?

Bodie, jak na porządne ghost town przystało, ma również nawiedzające je duchy i krążące o nich legendy. Kto zatem straszy w Bodie?

Znana jest historia człowieka, który krótko po wielkim pożarze zastrzelił swoją żonę. Trzech mężczyzn dokonało samosądu na mordercy, w wyniku którego pożegnał się on z życiem. Od tego czasu owi mężczyźni nie mogli już spać spokojnie. Nawiedzał ich ponoć regularnie duch zabitego przez nich mordercy, aż do czasu, gdy po kolei zmarli z powodu tajemniczych chorób.

“Anioł Bodie” to z kolei dziewczynka, która zginęła przypadkowo uderzona kilofem przez jednego z górników. Utożsamiana jest ze zmarłą w wieku trzech lat Evelyn Myers, która miała ponoć w zwyczaju opuszczanie swego grobu. Historię tę potwierdzał jeden z mieszkańców, który odwiedzając cmentarz ze swoją córką zauważył, że bawi się ona i rozmawia z niewidzialną istotą tuż przy grobie Evelyn.

Jest jeszcze pochodząca z Chin pokojówka, pracująca dla lokalnego biznesmena, której duch ukazywał się po śmierci w dziecięcej sypialni.

Przede wszystkim jednak, według legendy duchy dawnych mieszkańców strzegą pozostawionego w Bodie mienia i rzucają klątwę na każdego, kto odważy się przywłaszczyć sobie choćby kamyk. Podania te traktować można oczywiście z przymrużeniem oka, jednak liczba odsyłanych do Bodie przedmiotów wraz z przeprosinami, skłania do zastanowienia czy aby na pewno nie jest to podejście zbyt pochopne ;)

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Informacje praktyczne:

• Przez większą część roku w Bodie panuje upał. Wysokie położenie sprawia, że wiatr bywa tu przeszywający, a czasem również zimny. Słońce operuje tu jednak bardzo mocno, dlatego woda i ochrona przeciwsłoneczna okażą się bardzo przydatne.
• Wstęp na teren Parku Historycznego kosztuje 8$. Z dużym prawdopodobieństwem nikt nie będzie pobierał tej opłaty fizycznie, co nie znaczy, że nie jesteśmy do niej zobligowani. Mieszkańcy USA działają na nieco odmiennym od naszego poziomie zaufania i opłaty za wstęp dokonywane samodzielnie nie należą tam do rzadkości. Aby uiścić opłatę należy wyjąć ze skrzynki niewielki formularz, wypełnić go i załączyć odpowiednią kwotę. Pieniądze przeznaczane są na utrzymanie parków oraz ich infrastruktury.
• Najlepszą bazą wypadową do Bodie jest oddalone o niespełna 20 km Bridgeport, w którym można spędzić noc.

Poznaj więcej opuszczonych miast Ameryki >>

Więcej zdjęć z opuszczonego miasta:

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Cmentarz w Bodie

Bodie, opuszczone miasto w Kalifornii

Artykuł Bodie – opuszczone miasto, w którym zatrzymał się czas pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Przyczyn opuszczania miast jest wiele. Wojny, katastrofy, klęski żywiołowe czy względy ekonomiczne. W żadnym jednak kraju na świecie ludzie nie porzucili tylu domostw, osad i miasteczek, co w Stanach Zjednoczonych. Zjawisko to miało związek przede wszystkim z wybuchem XIX-wiecznej gorączki złota, gdy masowo budowano kopalnie cennego kruszcu, a wokół nich naprędce wznoszono górnicze miasteczka, które pustoszały wraz z wyeksploatowaniem okolicznych złóż. I choć przede wszystkim mówi się tu o gorączce złota, nie inaczej było w kwestii wydobycia srebra, miedzi, uranu, ołowiu czy węgla. Gwar osad ustawał wraz z oczyszczeniem okolicy z cennego kruszcu. Czasem pustoszały dosłownie w ciągu jednej nocy, pozostawiane na pastwę wiatru i niesionego nim piasku, by przeobrazić się w pustynne widma.

Pojęcie “ghost town” nie jest ścisłe i kryje w sobie miejsca niemal zupełnie zrównane z ziemią, jak i te całkiem opuszczone, jednak z wyraźnymi śladami zabudowań. Można mówić także o tak zwanych semi ghost towns, które zaznały znacznego spadku demograficznego, pozostała w nich jednak niewielka grupa mieszkańców.

Bodie Ghost Town, Kalifornia

Otoczone górami opuszczone Bodie położone jest w hrabstwie Mono, we wschodniej części łańcucha Sierra Nevada na wysokości 2500 m n.p.m. Historia Bodie sięga roku 1859, gdy na fali gorączki złota przybyła tu grupa poszukiwaczy dowodzona przez W,S. Bodey’a. Po odkryciu złotego kruszcu założyli prowizoryczny obóz, który z czasem przekształcił się w dobrze prosperujące, pokaźnych rozmiarów miasto. 

W czasach świetności Bodie mogło poszczycić się aż 65 saloonami, a także wszystkim, co wówczas świadczyło o miejskim statusie jak linia kolejowa, szkoły, hotele, kościoły, sklepy, więzienie, a także straż pożarna. Nie brakowało tu dzielnicy czerwonych latarni a nawet własnego Chinatown. Do tego niektóre z tutejszych lokali serwowały ciepłe posiłki o każdej porze. Jeżdżąc po Stanach i odwiedzając miasteczka zamknięte na cztery spusty po 21.00 zrozumiecie jak wiele to znaczy ;)

Z początkiem XX wieku miasto liczące w szczytowym momencie 7-8 tysięcy mieszkańców zaczęło się wyludniać. Nawracające pożary, Wielki Kryzys, prohibicja i brak nowych złóż – to wszystko przyczyniło się do jego ostatecznego upadku. Ostatni mieszkańcy opuścili Bodie w latach 60-tych, jednak miasto choć porzucone, nie zostało zapomniane. Wraz z odejściem ostatniego mieszkańca objęto je ochroną, nadając mu statut najpierw stanowego, a ostatecznie Narodowego Parku Historycznego. Dlatego w przeciwieństwie do miast widm niszczejących pod gorącym piaskiem, Bodie stanowi jedno z najlepiej zachowanych opuszczonych miast na świecie. Do chwili obecnej przetrwało tu aż 110 budynków strzeżonych nie tylko przez amerykańskie władze, ale i duchy byłych mieszkańców.

Według legendy duchy dawnych mieszkańców strzegą pozostawionego w Bodie mienia i rzucają klątwę na każdego, kto odważy się przywłaszczyć sobie choćby kamyk. Dzięki tak skrupulatnej ochronie Bodie pozostaje jednym z najwspanialszych miast – widm na świecie. Warto zaznaczyć, że ochrona nie wiązała się z ingerencją w charakter opuszczonych budynków, pozostawiając je takimi, jakimi porzucili je ostatni mieszkańcy. Dlatego możemy spojrzeć na miasto ich oczami, bez wrażenia, że bierzemy udział w skrojonej pod turystów szopce. A do takich miejsc jeszcze dojdziemy ;)

Więcej zdjęć i historii z Bodie >>

Rhyolite – sztuka w opuszczonym mieście

W okolicach dzisiejszego Rhyolite złoto odkryte zostało w roku 1904, a rok później miasteczko powołano do życia. Jego nazwa pochodzi od ryolitu, powszechnego tu minerału zawierającego dużo cennego kruszcu. Jednak już w roku 1906, gdy trzęsienie ziemi zniszczyło finansową dzielnicę ówczesnego San Francisco fundusze dla kopalni w Nevadzie zostały wstrzymane. Miasto, które w ekspresowym tempie zyskało 5 – 8 tysięcy mieszkańców zaczęło równie szybko podupadać. Produkcja złota spadła drastycznie, a wraz z nią populacja Rhyolite. Do 1920 roku z kilku tysięcy mieszkańców pozostało zaledwie 14.

Dziś w Rhyolite zobaczyć możemy pozostałości kilku budynków, spośrod ktorych na szczególnąuwagę zasługuje Tom Kelly’s Bottle House – dom wzniesiony, jak jego nazwa wskazuje, z samych butelek. Mieszcząca trzy pokoje konstrukcja jest dobrze zachowana, a w ostatnich latach dom z butelek pełnił funkcję sklepu z osobliwościami.

Goldwell Open Air Museum i Ostatnia Wieczerza

Rhyolite bardzo wyróżnia się na tle innych opuszczonych miast. To bowiem nie tylko ghost town, ale także dość osobliwa galeria sztuki otoczona pustynią Amargosa. Od 1984 roku funkcjonuje tu Goldwell Open Air Museum, którego działalność zapoczątkowała instalacja pokaźnych rozmiarów rzeźby przez belgijskiego artystę Alberta Szukalskiego.

Rzeźba to mroczna interpretacja obrazu Leonarda da Vinci „Ostatnia Wieczerza” o tym samym zresztą tytule. Ludzkich rozmiarów duchy Szukalski tworzył przy udziale żywych modeli. Wkrótce do „Ostatniej Wieczerzy” dołączyły kolejne instalacje. Zobacz więcej instalacji w Rhyolite >>

Goldwell Open Air Museum w Rhyolite

Goldwell Open Air Museum w Rhyolite

Goldwell Open Air Museum w Rhyolite

Goldwell Open Air Museum w Rhyolite

Dworzec w Rhyolite

W Rhyolite

Rhyolite było największym miastem położonym w obszarze upalnej Doliny Śmierci. Death Valley skrywa jednak więcej śladów osad pozostawionych na pastwę żarzącego z gorąca piasku, jak choćby Death Valley Junction, Skidoo, Ballarat czy Panamint City. Nieopodal tego ostatniego odnaleźć zaś można jeden z najciekawszych obiektów historyczno-architektonicznych całego obszaru.

Wildrose Charcoal Kilns

Kamienne piece do wypalania węgla wybudowane w 1877 roku przez Modock Consolidated Mining Company miały zapewnić opał dla położonych nieopodal kopalni srebra. Ich wnętrza wypełniano pniami sosnowymi i poddawano spalaniu przez sześć do ośmiu dni oraz suszeniu przez pięć kolejnych. Tak otrzymany węgiel transportowano do kopalni.

Ustawionych w rzędzie dziesięć piecy w kształcie uli, wysokich na blisko 8 metrów, stanowi najlepiej zachowany kompleks tego typu konstrukcji w zachodnich Stanach Zjednoczonych. Mimo, że tutejsze ziemie eksploatowano ze srebra do około 1900 roku, korzystanie z kamiennych piecy zakończyło się najprawdopodobniej już w roku 1879, co oznacza, że ich użytkowanie nie przekroczyło trzech lat. Być może w tym właśnie tkwi sekret ich niemal nienaruszonego stanu. Co jednak niesamowite, mimo że ostatnie sosny spalono w nich blisko 130 lat temu, zapach ich wnętrza sugeruje jakby upłynął ledwie tydzień. Wydając w środku różne odgłosy, dostrzec można ponadto niesamowitą akustykę. Przypadkowo sprawdzone :)

Wildrose Charcoal Kilns – stare piece węglowe w Dolinie Śmierci

Wildrose Charcoal Kilns – stare piece węglowe w Dolinie Śmierci

Choć nie zachowały się prawie żadne dokumenty z czasów funkcjonowania kamiennych piecy, wiadomo że ich pracowników zasilała rdzenna amerykańska ludność oraz Chińczycy. Znana jest tylko jedna wzmianka o osadzie Wild Rose, w której mieszkali. Pozostałości Wild Rose zasypały jednak pustynne piaski, a jej dokładne położenie nie jest dziś znane.

Podobne kamienne piece, choć nie tak dobrze zachowane, odnajdziecie także we Frisco, jednym z wielu miast-widm stanu Utah.

Grafton

Większość dzisiejszych ghost towns powstało w czasach gorączki złota jako osady górnicze, a ich mieszkańcy pracowali najczęściej w przy wydobyciu surowców w kopalniach. W przypadku Grafton było jednak inaczej. Podobnie jak stolica stanu Utah – Salt Lake City, osada została założona przez przybyłych na te ziemie Mormonów. Okolica nie była przyjazna osadnikom, a twarda, nieurodzajna ziemia nie zwiastowała zebrania plonów. Mimo to pojawił się pomysł, by przy zastosowaniu nawadniania  wykorzystać połacie jałowych ziem pod uprawę bawełny. Idea padła na podatny grunt i tak, w dolinie rzeki Virgin, rok po roku wyrastały nowe osady: Virgin (1857), Grafton (1859), Adventure (1860), Northup (1861), Rockville i Springdale (1862). Część z nich dotrwała naszych czasów, losu tego nie podzieliło jednak Grafton.

Miasteczku od początku jakby brakowało szczęścia. Nowoprzybyli farmerzy tak gorliwie eksploatowali ziemię pod uprawę bawełny, że zapomnieli o obsianiu jej kukurydzą czy trzciną, pozwalającą na wyżywienie siebie i ich rodzin. Sytuacji nie poprawiło wylanie “dziewiczej rzeki”, które niemal zmyło drewnianą osadę. W wyniku powodzi ocalali osadnicy przenieśli się milę dalej, gdzie dziś możemy oglądać to, co z Grafton pozostało.

Opuszczone Grafton

Opuszczone Grafton

Opuszczone Grafton

Opuszczone Grafton

Zmiana lokalizacji miasteczka nie przerwała jednak pasma jego kłopotów. Budowane na rzece zapory były zmywane kilka razy w roku, a co za tym idzie nawadnianie gleby wiązało się z olbrzymim nakładem pracy. Mormoni cieszyli się jednak dobrym zdrowiem, a ziemia rodziła całkiem zadowalające plony. Dzięki temu społeczność mogła oddawać się temu, co stanowiło kluczowy element jej życia – tańcom i muzyce. Nawet w trudnych czasach każdy piątek zarezerwowany był dla tych właśnie aktywności.

Pierwszy raz miasto zostało opuszczone w 1866 roku, gdy ludność ze wszystkich okolicznych osad zwołana została do Rockville, by zmobilizować siły przeciwko zamieszkującemu te ziemie “od zawsze” plemieniu Nawaho >> Dwa lata później, gdy atmosfera nieco ostygła, osadnicy wrócili do swoich domów. Grafton coraz gorzej znosiło jednak nawiedzające je regularnie powodzie. Gdy w okolicy zaczęto prace nad nowym kanałem – Hurricane, osadnicy z Grafton ruszyli pomóc w jego budowie, przy okazji coraz liczniej zasiedlając powstałe w okolicy miasto o tej samej nazwie. Grafton stopniowo się wyludniało, by w latach 40 XX wieku opustoszeć zupełnie.

Dziś po Grafton pozostały zaledwie 4 opuszczone budynki, choć zachowane w dobrym stanie. To kościół, w którym zarazem mieściła się szkoła, dwa domy mieszkalne oraz stodoła. Klimat dopełnia zawieszona na drzewie huśtawka poskrzypująca przy podmuchach wiatru. Nieopodal, u podnóża czerwonych skał znajduje się miejscowy cmentarz, robiący niesamowite wrażenie zwłaszcza w obliczu nadchodzącej burzy.

Cmentarz w Grafton

Cmentarz w Grafton

Okolice Grafton

Okolice Grafton

Grafton zdecydowanie nie należy do popularnych atrakcji. Panuje tu cisza i spokój. Co ciekawe, kręcono tu między innymi The Old Arizona – pierwszy film dźwiękowy nagrywany poza studiem.

Ed’s Camp i opuszczona Route 66

Ed’s Camp trudno zakwalifikować jako typowe miasteczko, nie wymyka się jednak szerokiej definicji obejmującej amerykańskie ghost towns. To pustynna oaza przy niegdyś najważniejszej, a nadal najsłynniejszej drodze Ameryki – Route 66. Założony przez Lowella “Eda” Egartona obóz zapewniał usługi typowe dla większości małych miasteczek na Route 66. Żywność, paliwo, naprawy samochodowe, zakwaterowanie, łazienki i parking dla przyczep. W latach świetności  Drogi 66 przydrożne osady powstawały w niesamowitym tempie, jednak to Ed’s Camp dorobił się miana “the coolest spot on the desert”.

Ed był miejscowym górnikiem i najmował się w okolicznych kopalniach, najwyraźniej jednak stwierdził, że więcej złota znajdzie poza nimi. I niewiele się pomylił, gdyż Ed’s Camp okazał się świetnie prosperującym interesem. Do czasu gdy rolę legendarnej route 66 przejęła międzystanowa sieć autostrad, czyniąc tę pierwszą coraz rzadziej uczęszczaną, a przydrożne usługi zbędnymi. Dziś pobocza Historic Route 66 usłane są opuszczonymi miejscowościami, a także pojedynczymi motelami, restauracjami i  stacjami benzynowymi, które nie doczekały się lepszych czasów.

Ed’s Camp przy Route 66

Oatman – dzikie osły i gorączka złota w Arizonie

Dla miejscowości przy Route 66, będących przede wszystkim zapleczem dla podróżnych i ich maszyn, czas nie okazał się łaskawy. Są jednak miejsca, dla których położenie przy historycznej trasie okazało się zbawienne. Doskonałym przykładem jest Oatman, opuszczone miasto, do którego trasa wiedzie poprzez niezwykle widokowe Black Mountains, kontrastujące z krajobrazem pobliskiej pustyni Mojave.

Dzisiejsze Oatman leży w jednym z najsurowszych fragmentow zachodniej Arizony. Skromna osada istniała tu jednak na długo przed 1900 rokiem, choć nie wiadomo z jakiego powodu przybysze osiedli w niegościnnych Black Mountains, w których tak ciężko było przetrwać.

Około 1906 roku miejsce przekształciło się w typowe boom-town zakładane w pobliżu odkrytych złóż złota. Jak większość podobnych miast tego okresu służyło jako zaplecze górników pracujących w okolicznych kopalniach i podobnie jak one opustoszało wraz z przetopieniem wszystkich złotych grudek. W szczytowych latach miasto było ówczesną metropolią z populacją przekraczającą 20 000 osób. W 1921 roku Oatman strawił pożar, z którego ocalał jedynie stojący do dziś i uznawany za najważniejszy zabytek w tych okolicach, Oatman Hotel. Domy jednak odbudowano, a większość mieszkańców opuściła miasteczko dopiero w latach 60-tych XX wieku.

W Oatman

Wieczór w Oatman

Oatman możemy zaliczyć do tak zwanych semi – ghost town, miast częściowo opuszczonych. Obecnie nadal mieszka w nim około 150 osób i jak na miasto wymarłe bywa zadziwiająco żywe, zwłaszcza w weekendy. Mieszkańcy wystawiają stragany z pamiątkami wzdłuż dwóch głównych ulic, a niektórzy z nich biorą udział w inscenizowanych pojedynkach.

Gdyby nie Route 66, Oatman podzieliłoby zapewne los wielu miasteczek pochłoniętych przez pustynne piaski. Na fali renesansu zainteresowania legendarną drogą i historią USA, Oatman zyskało jednak na popularności wśród poszukiwaczy atmosfery dawnego “Dzikiego Zachodu”.

Wieczór w Oatman

Oatman to zatem miejsce o dość turystycznym charakterze. Charakteru tego można jednak nie dostrzec przyjeżdżając tu pod wieczór, jak było w naszym przypadku. Gdy zapada zmierzch miasto wydaje się faktycznie wymarłe i nabiera więcej cech ghost niż town. Polecam :)  Jedyne, czego można żałować odwiedzając Oatman po zachodzie słońca to fakt, że nie spotka się grupy dzikich osłów przechadzających się w ciągu dnia jego ulicami. Na noc zwierzęta wracają w okoliczne wzgórza.

Więcej zdjęć i historii z Oatman >>

Goldfield, Arizona – Dziki Zachód dla turystów

Położone na północ od Apache Junction w Arizonie Goldfield ukazuje kolejne oblicze amerykańskich opuszczonych miast.

Goldfield pod koniec XIX wieku szybko rozwijało się za sprawą złóż złota odkrytych u podnóży masywu Superstition Moluntains (Gór Przesądu). Na przełomie wieków miasto liczyło ponad 1500 mieszkańców, a nowi poszukiwacze fortun pojawiali się tu dzień w dzień.

Apetyty łowców skarbów podsycała legenda o znajdującej się w Górach Przesądu zaginionej kopalni, znanej jako Lost Dutchman’s Gold Mine. Według podań pewien imigrant z Niemiec odkrył w tym rejonie bogate złoża złota i na łożu śmierci zdradził ich położenie właścicielce pensjonatu, opiekującej się nim w ostatnich latach życia. Na przestrzeni lat wielu poszukiwaczy próbowało odnaleźć kopalnię, jednak bez rezultatu. Wielu przypłaciło poszukiwania życiem, skąd pojawiały się plotki o tym, że najsłynniejsza zaginiona kopalnia Ameryki strzeżona jest przez upiory.

Dziś Goldfield to tak naprawdę Dziki Zachód w miniaturze, będący jednak wytworem głównie turystycznym. Żaden z budynków nie pochodzi z oryginalnego Goldfield, a jego lokalizacja również odbiega nieco od miasta z XIX wieku. Trzeba jednak przyznać, że budynki zrekonstruowano z dużą starannością, a samo miasteczko, może przenieść zwiedzających wprost do czasów gorączki złota. Pod warunkiem przymknięcia oka na tłumy turystów, co może okazać się awykonalne.

W Goldfield, Arizona

W Goldfield, Arizona

W Goldfield, Arizona

W miasteczku można zatem zwiedzić podziemne korytarze kopalni złota, wypić whiskey w saloonie, przejechać się krytym płótnem wozem, a nawet spędzić noc w obozie poszukiwaczy złota u podnóży gór. Można zwiedzić też burdel i posłuchać opowieści z XIX wiecznej alkowy. Jeśli jednak w przybytku mile widziane są dzieci, nie spodziewajcie się autentyczności ani przesadnej pikanterii (tak przynajmniej przypuszczam, bo dolary za wstęp postanowiłam przeznaczyć na inne przyjemności). W Goldfield można też kilka razy dziennie oglądać pojedynki rewolwerowców, poprzedzone odegraniem prowadzącej do nich scenki. I tak naprawdę chyba właśnie rewolwerowcy tworzą klimat Goldfield i sprawiają, że można wybaczyć miasteczku mocno komercyjny charakter. Nie dość, że wyglądają jak żywcem przeniesieni z czasów gorączki złota, chętnie wdają się w rozmowy i z pasją snują opowieści o minionej epoce.

W Goldfield, Arizona

W Goldfield, Arizona

W Goldfield, Arizona

W Goldfield, Arizona

W Goldfield, Arizona

Deadwood – gorączka złota w Południowej Dakocie

Na uwagę zasługuje także miasto rozsławione swego czasu przez produkowany przez HBO serial – Deadwood. Jest ono ciekawym przykładem miasta, które niegdyś stało się ghost town, zyskało jednak nowe życie. Więcej o nim możecie przeczytać tutaj >>

W Deadwood

Choć okoliczności powstania i opuszczania amerykańskich miasteczek były w wielu wypadkach podobne, zaskakująca jest ich różnorodność. Wybierając się do USA warto uwzględnić je w planie podróży i spotkać się z zapisaną w nich, nieodległą jeszcze historią.

Więcej zdjęć z Polski i ze świata znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero „rozkręcam się” na tym kanale :)

Lubisz opuszczone miejsca albo podobne klimaty? Zajrzyj też do:

Rhyolite – sztuka w opuszczonym mieście Doliny Śmierci >>

Bodie – opuszczone miasto, w którym zatrzymał się czas >>

Oatman – ghost town i dziewczyna z tatuażem >>

Deadwood i gorączka złota w Black Hills >>

Flagstaff – duchy Arizony >>

El Castillo – Pałac w Bajo Mono w Panamie >>

Chcesz wyjechać do Stanów Zjednoczonych? Zobacz co kryje formularz wizowy i jak przebiega rozmowa z konsulem >>

Artykuł Opuszczone miasta USA – ghost town niejedno ma imię pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Miasta widma

Owocem każdej gorączki złota były powstające w okamgnieniu  prowizoryczne miasteczka, których zwabieni obietnicą bogactwa mieszkańcy oddawali się pijaństwu, hazardowi i cielesnym przyjemnościom. Ich gwar ustawał wraz z oczyszczeniem okolicy z cennego kruszcu. Pustoszały nieraz w ciągu jednej nocy, pozostawiane na pastwę wiatru i niesionego nim piasku, przeobrażając się w pustynne widma.

Po odkryciu Custera spragnieni szybkich fortun zwrócili swe oczy ku leżących na Terytorium Dakoty Black Hills. Mieszkańcy odległych stanów rzucali swe posady, sprzedawali dobytek, kupowali namiot, kilof i sito, by z takim ekwipunkiem stawić się na ziemiach Siuxów u podnóża Gór Czarnych. Ich domem było od tej pory Deadwood, osada powstała naprędce jak poprzednie, nie mająca jednak podzielić losu pozostałych miast-widm.

W drodze do Deadwood

W drodze do Deadwood

W drodze do Deadwood

Deadwood – miasto hazardu, opium i burdeli

Gdy poszukiwacze złota przybyli do Black Hills, ich oczom ukazał się wąwóz pełen powalonych drzew. To od niego nazwę wzięło Deadwood – z początku ledwie osada z ustawionych rzędem namiotów wyniesiona do rangi miasta pozostającego niemal ikoną Dzikiego Zachodu. Miejsce przepełnione duchem amerykańskiego Old West z całą swą legendarną otoczką, a także ciemnym, wyrachowanym obliczem. Miasto grające według własnych reguł, w którym królowały colt, whiskey i poker.

Deadwood przyciągało. Było ziemią obiecaną dla uciekających przed własną przeszłością, chcących wśród smrodu spelun rozpocząć nowe życie. Jego pokusie ulegali nie tylko poszukiwacze złota i górnicy, ale także alfonsi, prostytutki, szulerzy i inni wyjęci spod prawa. Przyciągało banitów, hazardzistów i rewolwerowców, także tych, o których wyczynach i życiorysach krążą legendy.

Deadwood z wyjętej spod prawa chaotycznej osady dość szybko ewoluowało w prężnie działające miasteczko, z zalążkiem typowych dla miast instytucji. Życie toczyło się tu jednak przede wszystkim w saloonach, zajmujących szczególne miejsce w historii i legendzie Dzikiego Zachodu. W tym połączeniu knajpy, kasyna i burdelu nie tylko pito, grano i zabawiano się, lecz także ubijano interesy, zawierano sojusze i wydawano wyroki. W przybytkach tych rozgrywała się walka o władzę i majątek, a także upadały fortuny. Niewielu poszukiwaczom złota udało się wywieźć majątek z Deadwood. Dbali o to szulerzy, równie kuszące co wyrachowane damy do towarzystwa, a przede wszystkim właściciele saloonów, sprawujący realną władzę w mieście.

W Deadwood

W Deadwood 

W Deadwood

W Deadwood

W Deadwood

Al Swearengen i The Gem Variety Theater

Tym, którego władza zataczała najszersze kręgi był Al Swearengen. Jako jeden z pierwszych w Deadwood nie zamierzał wydobywać złota, a raczej pozyskiwać je od tych, którzy już je znaleźli. W tym celu otworzył niewielki Cricket Saloon, będący zaledwie rozgrzewką przed otwarciem w 1877 roku The Gem Variety Theater –  domu rozrywki z prawdziwego zdarzenia. Dwupiętrowy budynek mieścił liczne stoły do gry, scenę na której co wieczór odbywały się występy oraz ustronne pokoje dostępne 24 godziny na dobę.

Swearengen jako pierwszy zapewnił poszukiwaczom złota rozrywkę w sposób tak kompleksowy. Przy okazji był pozbawionym skrupułów sutenerem, handlarzem opium i kokainą oraz intrygantem o gwałtownym usposobieniu posyłającym swych oponentów na tamten świat. Powyższym przymiotom towarzyszyła jednak niezwykła umiejętność zawierania korzystnych sojuszy, także tych politycznych. Wraz ze zgromadzonym majątkiem zapewniły one Alowi nietykalność i sprawiły, że swoje interesy w mieście prowadził nieprzerwanie przez ponad 20 lat. Nie zagroziło im nawet czujne oko pierwszego szeryfa Deadwood, Setha Bullocka, znanego z nieprzekupności i nieustępliwości. Sweargeren finalnie opuścił Deadwood po tym jak Gem Theater spłonął w drugim w swej historii pożarze.

Co ciekawe, próbę czasu przetrwał za to hotel należący do wspomnianego szeryfa. Bullock Hotel mieści się przy głównej ulicy miasteczka i oferuje gościom nie tylko pokoje, ale jak na dawne centrum hazardu przystało, całodobowe kasyno.

Sweargeren i Bullock byli związani z Deadwood przez wiele lat i mieli chyba największy wpływ na życie jego mieszkańców. To jednak nie o nich historia pamięta najlepiej. Najbardziej znanym mieszkańcem Deadwood był człowiek, który w mieście zatrzymał się zaledwie na kilka miesięcy.

W Deadwood

Kasyno w Deadwood

W Deadwood

Dziki Bill Hickok

Mawiano, że urodził się do broni. I chyba nie było w tym przesady, a zbiegiem okoliczności krótko przed jego przyjściem na świat Samuel Colt opatentował pierwszego sześciostrzałowca.

James Butler Hickok – rewolwerowiec, woźnica dyliżansów, wybitny zwiadowca, szeryf i zawodowy hazardzista. Jego profesje jak i styl życia stanowiły kwintesencję “Dzikiego Zachodu” i sprawiły, że Bill jeszcze za życia obwołany został amerykańskim bohaterem i legendą. Jako pierwszy opanował sprawne wyciąganie broni z kabury, co nie raz ocaliło mu życie i uczyniło najszybszym rewolwerowcem swoich czasów. Znamiennym było, że z umiejętności swych korzystał stając najczęściej po stronie prawa.

Wyobraźnię rozpalały historie jak ta gdy Dziki Bill wszedł do saloonu napić się piwa. Siedziało tam czterech podpitych mężczyzn, którzy pozwolili sobie na niewybredne żarty dotyczące ubrania i urody przybysza. Bill najwyraźniej nie podzielał ich poczucia humoru i w momencie gdy zaczął czyścić broń, trzech z nich leżało już martwych.

Sam Hickok zaczął tytułować się Dzikim Billem po strzelaninie w 1861 roku. Według jednej z relacji Bill uzbrojony w rewolwer i strzelbę pokonał dziewięciu przestępców, mimo przyjęcia 11 strzałów. I choć historia była nieco naciągana, przyczyniła się do wzrostu popularności legendy Dzikiego Zachodu. Podtrzymywały ją widowiskowe pojedynki, z których Bill wychodził bez szwanku, powalając przeciwnika trupem. I choć krążyły opowieści, że trupów tych pozostawił po sobie ponad setkę, wszystko wskazuje na to, że było ich niewiele ponad 10.

Wild Bill Hickok przybył do Deadwood gdy najlepsze czasy miał już za sobą. Przyczyniła się do tego przede wszystkim postępująca jaglica, która znacznie osłabiła wzrok rewolwerowca. Mimo nienajlepszej kondycji, zainteresowanie lokalną ikoną nie słabło i w Deadwood cieszył się poważaniem na miarę swojej legendy. To właśnie tu miała mieć ona swój kres.

W Deadwood

W Deadwood

W Deadwood

Nuttal & Mann Saloon – ostatni poker Dzikiego Billa

Dziki Bill przeczuwał, że Deadwood będzie miejscem, w którym zakończy życie. Wspomniał o tym swojemu przyjacielowi Charliemu Utterowi. Przeczucie stało się faktem 2 sierpnia 1876 roku. Tego dnia Hickok grał w pokera w Nuttal & Mann Saloon No.10. Świadomy posiadania licznych wrogów przez całe życie zajmował miejsce przodem do drzwi, by nikt nie mógł zakraść się za jego plecami. Jedyny raz złamał tę zasadę. Jak się okazało, ten jeden raz za dużo. To właśnie wtedy do saloonu wszedł były łowca bizonów, Jack McCall. Zakradł się w pobliże Billa i oddał w jego kierunku śmiertelny strzał. Gdy do niego strzelono, Dziki Bill trzymał parę czarnych asów oraz parę czarnych ósemek. Źródła nie są zgodne co do ostatniej karty, jednak od tamtej pory układ czarnych asów na czarne ósemki zwane są “ręką umarlaka” lub “ ręką martwego człowieka”. Termin ten, w oryginale brzmiący jako dead man’s hand, używany jest do dziś, głównie przez amerykańskich pokerzystów.

Nuttal & Mann przemianowano później na „No. 10 Saloon”. 10 Saloon istnieje do dziś, nie znajduje się jednak w tym samym miejscu co kiedyś. Jego pierwszy adres mieścił się przy 624 Lower Main Street. Niestety oryginalny budynek nie dotrwał do naszych czasów, gdyż spłonął w pożarze. Nieopodal znajdziemy też miejsce, w którym schwytany został Jack McCall.

Deadwood – miejsce, gdzie niegdyś znajdował się Nuttal & Mann Saloon No.10

Deadwood – miejsce złapania Jacka McCalla – zabójcy Dzikiego Billa

Calamity Jane, Poker Alice, Dora DuFran – feminizm na Dzikim Zachodzie

Deadwood cieszyło się złą sławą. Przetrwać mogli w nim ci, którzy wyzbyli się sentymentów i gotowi byli grać według brutalnych reguł. W błędzie jest jednak ten, kto myśli, że złoto, hazard i broń to męski świat. Płynące alkoholem miasto zwabiło bowiem wiele kobiet. Niektóre z nich świetnie odnalazły się w tutejszych realiach, bijąc na głowę niejednego spragnionego złota kowboja.

Calamity Jane

Jedną z nich była Calamity Jane, czyli Martha Jane Cannary Burke. Swego czasu najsłynniejsza kobieta Ameryki,  zwana królową równin. Brała  udział w wydarzeniach, które ukształtowały legendę Dzikiego Zachodu. Była zwiadowcą, konwojowała dyliżansy (gdy akurat na nie nie napadała) i mistrzynią rewolweru. Trudniła się też prostytucją, nie zagrzała jednak długo miejsca w biznesie. Mimo, że lepiej czuła się w mundurze niż sukienkach, a większość zajęć jakich się podejmowała były w ówczesnych czasach uznawane za typowo męskie, nie chciała być uważana za mężczyznę. Miała po prostu nieszablonowy stosunek do roli kobiet i uważała (zresztą słusznie), że mogą one cieszyć się podobną wolnością i prowadzić równie awanturniczy tryb życia co poszukujący przygód kowboj. Mogą też  palić, kląć, pluć przeżutym tytoniem i upijać się do nieprzytomności. Z trzech ostatnich aktywności Jane korzystała szczególnie chętnie i intensywnie. 

Pewnego dnia dołączyła do konwoju wozów jadących do Deadwood, dowodzonego przez Billa Hickoka. Z rewolwerowcem łączyły ją nie do końca sprecyzowane stosunki, lecz mimo pogłosek o ich romansie, wszystko wskazuje na to, że łączyła ich raczej przyjaźń. Wiadomo na pewno, ze że Jane chciała być obok Billa pochowana i mimo, że przeżyła go o wiele lat, życzenie to zostało spełnione.

Zanim jednak się to stało, mieszkańcy Deadwood mieli okazję poznać inne oblicze twardej i nieco nieokrzesanej Marty. W drugiej połowie XIX wieku postrachem Ameryki była zbierająca śmiertelne żniwo ospa. Gdy choroba dotarła do miasta, Jane z poświeceniem i narażeniem życia niosła ulgę cierpiącym za przysłowiowe dziękuję, wykazując się lojalnością wobec lokalnej społeczności. Sama wówczas uniknęła choroby. Nie obroniła się jednak przed zapaleniem płuc, które zabiło ją w wieku 51 lat. 

Alice “Poker Alice” Ivers

Alice przypłynęła  do USA zza oceanu i tu poznała swego pierwszego męża – górnika, a przede wszystkim zapalonego hazardzistę. Alice towarzyszyła mężowi w grach pokerowych przeciwko jego kolegom, sama ucząc się zasad karcianego rzemiosła. Niebawem umiejętnościami zaczęła wyprzedzać rywali, a po śmierci męża wykorzystała nowe zdolności do zapewnienia sobie bytu. Podróżowała przez Stany zasiadając przy karcianych stołach niezliczonych saloonów, gdzie dorobiła się przydomku ,,Poker Alice”. Dorobiła się również własnego hazardowego przybytku – ,,Poker’s Palace”, a także dwóch odsiadek w areszcie. Z drugiej, z racji zaawansowanego wieku (75 lat) zwolnił ją gubernator. To hazard umożliwił Alicji kupno rancza, drogich ubrań oraz niezliczonej ilości cygar i papierosów, które uwielbiała nie mniej niż pokera. Liczni przegrani zapamiętali ją z ulubionego powiedzonka: ,,Praise the Lord and place your bets. I’ll take your money with no regrets” (,,Chwalcie Pana i obstawiajcie. Zabiorę Wasze pieniądze bez żalu”).

Dora Dufran

Jedna z najbardziej znanych, a także jedna z najbogatszych właścicielek domów publicznych Dzikiego Zachodu. Biznes znała od podszewki, gdyż nierządem parała się już w wieku lat trzynastu. Gdy przybyła do Deadwood, zatrudniła się w lokalu Madame Mollin Johnson. Kiedy ta postanowiła opuścić miasteczko, Dora sama mianowała się Madame i otworzyła swój pierwszy burdel. Miała ambicje, by pracowały u niej tylko urodziwe kurtyzany, lecz zważywszy na ograniczony wybór, z czasem zawęziła wymagania do szykownego stroju i dbałości o higienę. Mimo, iż Dora opuściła Deadwood i później prowadziła domy publiczne w innych miastach Dakoty, to właśnie tu została pochowana obok męża i… ukochanej papugi.

Cmentarz Mount Moriach

Deadwood to dziś spokojne, sprawiające wrażenie wyludnionego miasteczko. Życie toczy się przede wszystkim wzdłuż głównej ulicy, w kilku barach i kasynach. W niczym nie przypomina awanturniczego, zanużonego w alkoholu i spowitego oparami opium miejsca z przeszłości. By spotkać się z historią warto wspiąć się na tutejsze wzgórze i odwiedzić cmentarz Mount Moriah. Spoczywają tu Dziki Bill Hickok, Calamity Jane, Charlie Utter, Seth Bullock, Dora Du Fran i wielu innych pamiętających czasy gorączki złota, gwarnych saloonów i rewolwerowych pojedynków.

Źródła:

• „Tenderloin Tales – prostitution,, gambling & opium on the Gold Belt of the Northern Blck Hills 1876-1915”, Don Toms
• „Asfaltowy Sallon”, Waldemar Łysiak 

W Deadwood

W Deadwood

W Deadwood

Cmentarz Mount Moriach w Deadwood

Cmentarz Mount Moriach w Deadwood

Gdzieś w Południowej Dakocie

Gdzieś w Południowej Dakocie

Artykuł Deadwood i gorączka złota w Black Hills – dawno temu na Dzikim Zachodzie pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.