Agawa – matka meksykańskich trunków

Podróżowanie po Meksyku i zgłębianie świata miejscowych trunków, prowadzi często do różnych odmian jednej rośliny. To porastająca połacie amerykańskiej ziemi agawa. Roślina tyleż pożyteczna co niezwykła. Kwitnie tylko raz w życiu, średnio po 6 – 25 latach. Bywają jednak przypadki, gdy dzieje się to po niemal stu latach. Wówczas niewielkich rozmiarów agawa wypuszcza kilkunastometrowy pęd nawet z kilkoma tysiącami kwiatostanów. Po ich przekwitnięciu roślina umiera, jednak jej korzenie dają najczęściej życie kolejnej. Wokół Santiago Matatlan pola agawy ciągną się po horyzont, zapewniając jego mieszkańcom niemal nieograniczone możliwości w dziedzinie przetwórstwa tej rośliny.

Alkohole otrzymywane w Meksyku z agawy to:

• Tequila, czyli najbardziej znany meksykański trunek na świecie
• Mezcal, nie cieszący się tak dużą sławą za granicą, w Meksyku jednak bardzo powszechny i doceniany
• Pulque – niskoprocentowy, lekko musujący napój wytwarzany ze sfermentowanego roślinnego soku 

Jeden z gatunków agawy – Agawa Salmiana – przedkolumbijskie kultury Meksyku uznawały za roślinę świętą i wykorzystywały ją podczas religijnych ceremonii. Do dziś wytwarza się z niej niektóre rodzaje pulque i mezcalu. Nazwa tego drugiego pochodzi z języka nahuatl (rdzennych mieszkańców Meksyku) i oznacza właśnie “gotowaną agawę”.  

Jak powstaje mezcal

Mezcal to tradycyjna meksykańska wódka wytwarzana z agawy, o zawartości alkoholu 40 – 55%. O ile mezcale dopuszczone do powszechnego obrotu mają często właśnie 40%, te wytwarzane lokalnie lub na własny użytek mierzą bliżej 50% i wyżej.

Mezcal wytwarza się z kilkudziesięciu różnych odmian agawy, a każda z nich nadaje trunkowi nieco inny zapach i smak. Gdy roślina osiąga dojrzałość zbiera się ją, usuwa liście i pozostawia sam trzon zwany sercem (el corazon), lub czasem również pina (ze względu na podobieństwo do ananasa). Rdzeń gotuje się, a potem miele (tradycyjnym sposobem robi się to na palonym dębowym drewnie, w dołach przykrytych liśćmi agawy, za pomocą rozgrzanych kamieni). W domowych manufakturach kamienie nadal poruszane są siłą zaprzężonego w tym celu konia. Rozdrobnioną masę przenosi się później do drewnianych kadzi, gdzie poddana jest naturalnej fermentacji. Kolejnym etapem jest jednokrotna destylacja, po której alkohol dojrzewać może w szklanych lub glinianych pojemnikach. Unika się leżakowania mezcalu w beczkach, by drewno nie wpłynęło na jego walory smakowe, choć zdarzają się i “beczkowe” odmiany.

W zależności od czasu leżakowania mamy do czynienia z mezcalem:

• Blanco – leżakującym do 2 miesięcy
• Reposado – leżakujacym od 2 miesięcy do roku
• Anejo – spędzającym w naczyniach do 10 lat

W zależności od rodzaju użytej agawy, typu destylacji i czasu leżakowania otrzymuje się różne odmiany mezcalu, których gamę poszerzają jeszcze dodawane czasem owoce lub zioła. Ponadto na jego bazie powstają likiery o wielu smakach, a pistacjowy i sosnowy rządzą! :)

Zawiedzie się ten, kto w mezcalu będzie szukał halucynogennej meskaliny, mimo iż jej obecność może sugerować nazwa. Meskalina nie występuje bowiem w agawie, lecz w pejotlu.

Robak na dnie gwarancją jakości

Znaleziskiem, którego możemy się za to spodziewać, jest robak. To charakterystyczny dodatek niektórych rodzajów mezcalu, potwierdzający ich autentyczność. Do produkcji alkoholu wykorzystuje się larwy gusano, czyli motyla Hipopta agavis, żerujące na liściach agawy. Występują w odmianie czerwonej – gusano rojo i złotawej lub białej – gusano de oro. Po procesie destylacji larwy umieszcza się w alkoholu i sprawdza czy nie ulegają rozkładowi. Jeśli po tygodniu robaki są całe, alkohol można butelkować. Mezcal wytwarza się według starodawnych receptur, a umieszczenie robaka potwierdzić ma autentyczność procesu produkcji. 

Tequila a Mezcal – różnice

Zarówno mezcal jak i tequila wytwarzane są z agawy. Czym zatem się różnią? 

• Tequila jest w pewnym sensie typem mezcalu, nie na odwrót;
• Mezcal wytwarza się z wielu odmian agawy, głównie zielonych, a tequilę z jednej odmiany – agawy błękitnej;
• Mezcal destyluje się raz, tequilę dwukrotnie. Ponadto w przypadku tequili przed destylacją agawa poddawana jest parzeniu, co nadaje jej bardziej łagodny smak;
• Tequila to znany na świecie towar eksportowy, mezcal doceniany jest przede wszystkim lokalnie
• Mezcal częściej wytwarzany jest w gospodarstwach na własny użytek;
• Stolicą mezcalu jest Santiago Matatlan, powstaje również w innych miastach stanu Oaxaca. Certyfikowana tequila pochodzi zaś ze stanu Jalisco, a przede wszystkim miasteczka Tequila – centrum produkcji trunku, od którego wziął on swoją nazwę.

A jak pić meksykańskie trunki? Przede wszystkim jak Ci smakuje. Warto jednak wiedzieć, że kojarzące się z tequilą zagryzanie solą i cytryną, nie jest zwyczajem meksykańskim i nie uświadczymy go tutaj zbyt często. Tak zresztą pija się tylko kiepskiej jakości tequilę, aby złagodzić jej smak. Te najlepsze sączy się małymi łyczkami bez zagryzania czy zapijania. Tyczy się to również mezcalu.

Mezcal, tequila i nietoperze  

Najsłynniejszych meksykańskich trunków nie byłoby jednak, gdyby nie… nietoperze.

A konkretnie nietoperze smukłonoski, zapylające agawę, z której pozyskuje się oba trunki. Meksykanie doskonale o tym wiedzą, dlatego sadzą błękitną agawę zawsze na tych samych terenach, mieszczących się właśnie na trasie przelotu nietoperzy. Zwierzęta te przenoszą również pyłki innych roślin, w tym wielu kaktusów, zapewniając tym samym utrzymanie różnorodności gatunkowej meksykańskiej flory. 

Mimo pełnienia tej niezwykle ważnej dla ekosystemu roli, nietoperze w Meksyku nie cieszyły się dobrą sławą, do tego stopnia, że prowadzone wobec nich działania uczyniły smukłonoski gatunkiem zagrożonym. Nietoperzy obawiali się już dawno temu Majowie, a starożytny bóg-nietoperz – Camzotz czczony był jako pan nocy i śmierci .*

Także wiele lat później nietoperze wzbudzały wśród mieszkańców Meksyku lęk. Ponadto wąskonoski mylono często z budzącymi szczególnie negatywne emocje nietoperzami wampirami, żywiącymi się krwią innych zwierząt. Gdy Bram Stoker w powieści Drakula rozpowszechnił wizerunek nietoperzy powiązanych z siłami ciemności, nieświadomie wydał wyrok na wiele z bogu ducha winnych zwierząt. Meksykanie (a także mieszkańcy innych krajów) tępili je na szeroką skalę, uciekając się nawet do podpaleń jaskiń, będących schronieniem tych pięknych i pożytecznych ssaków. W roku 1996 nietoperz został umieszczony na liście gatunków zagrożonych. 

Dziś na szczęście ludzie mają coraz większą świadomość (choć na prowincji nierzadko zwierzęta te nadal budzą negatywne skojarzenia).  Zrozumiano też jaka jest rola nietoperzy w zapylaniu agawy, a tym samym pozyskiwaniu opartych na jej bazie trunków. A ponieważ Meksykanie za nic nie zrezygnowaliby z wyrobu lokalnych alkoholi, nietoperze wydają się być na szczęście uratowane.

Meksykańskich trunków spróbować możesz w ich rodzimym kraju, jak i poza nim. Jeśli jednak chcesz, by degustacja zapadła ci w pamięć na długo, przyjedź do Santiago Matatlan.

Przeczytaj jak zwiedzać Meksyk samochodem >>

Weź udział w obchodach Dia de los Muertos >>

Lubisz poznawać lokalne trunki? Wypij Toddy na Sri lance >>

Źródła:

* https://curiosmos.com/7-things-you-should-know-about-camazotz-the-ancient-maya-bat-man-god-worshipped-2500-years-ago/

Artykuł Mezcal i tequila – meksykańskie alkohole z agawy pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Oficjalnie narodowym trunkiem Cejlonu jest Arak. Nie mylmy go jednak z Arakiem popularnym w krajach arabskich (bazującym na destylacji zacieru ryżowego czy daktylowego) lub nazywanym nieraz tym mianem likierem anyżowym.
Sri Lanka jest największym i najstarszym producentem araku bazującego na soku z kwiatów palmy kokosowej. Rankiem i o zmierzchu mężczyźni zwani Toddy Tappers wspinają się na palmowe wierzchołki, by zebrać wartościowy nektar. Poddany destylacji (często dwuetapowej) sfermentowany sok, przeobraża się w wysokoprocentowy trunek, leżakujący w drewnianych beczkach (jak to zwykle bywa, im dłużej tym lepiej). Arak jest na wyspie powszechnie dostępny i zostaliśmy nim uraczeni krótko po przyjeździe.

Toddy – szukajcie, a (może) znajdziecie

Mniej oficjalnie, narodowym trunkiem trunkiem Sri Lanki jest Toddy. To sfermentowany sok z kwiatów palmy kokosowej, zwany także winem palmowym. To Arak przed destylacją albo po naszemu… taki tamtejszy jabol. Pity głównie na wsi, w głębi wyspy. Trzeba przyznać, że jak na napój narodowy, dostęp do niego jest raczej skomplikowany. Niby co i raz o nim słychać… a nigdzie nie widać. Pytaliśmy w sklepach, budkach monopolowych, knajpach… odpowiedzią było zawsze przeczące kiwanie głową lub wzruszenie ramion, ewentualnie zmieszany wyraz twarzy nie niosący ze sobą żadnych konkretów.
Pewnego dnia trafiliśmy do knajpy wyglądającej na szczególnie podrzędną. Jeśli ktoś kojarzy dawne speluny na stołecznym dworcu zachodnim, ma dobry punkt odniesienia. Dość nieśmiało zapytaliśmy o Toddy i… zwycięstwo! W końcu jest! Tyle, że sprzedają go w piwnicy, do której kobiety nie mają już wstępu! Musiałyśmy powierzyć sprawę męskiej części ekipy, czekając na zewnątrz na zakończenie transakcji. Po chwili koledzy wrócili z zakurzoną butelką przypominającą nieco naszego rodzimego Ptysia.

Dzięki koledze Michałowi możemy zerknąć na rzeczoną knajpę oraz proces pozyskania tak długo poszukiwanej butelki:

Fot. Michał Sacharewicz

A jak smakuje Toddy? Hmm… fermentujący kokos, do tego na ciepło. Jako tako daje radę, ale bardziej wysublimowane kubki smakowe mogą mieć problem z jego przyjęciem. O gustach jednak nie dyskutujemy i zapewne jak zwykle ilu smakoszy, tyle opinii. Pozostaje tylko spróbować…

A przy okazji, tak na Sri Lance wyglądają sklepy monopolowe. Otwarte zazwyczaj do 22.00, zamykane na cztery spusty albo i więcej. Toddy w nich raczej nie uświadczycie. Za to Wyborową jak najbardziej ;)

A tu już zasłużona konsumpcja. W rozlatującej się przechowalni bagaży na dworcu w Kolombo. +10 do klimatu :)

Artykuł Toddy – w poszukiwaniu lankijskiego „jabola” pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

To fathom hell or soar angelic,

Take a pinch of psychodelic…

(H. Osmond do Aldousa Huxleya)

 Szerokie, ciągnące się po horyzont plaże, plantacje kokosowe, fragmenty dżungli, malutkie wioski i… Full Moon Party. Tak w skrócie opisać można Wyspę Ko Pha Ngan, położoną w południowo-wschodniej części Zatoki Tajlandzkiej.

Full Moon Party – impreza w pełni

Spośród licznych tajskich wysp, znana jest jako ta najbardziej imprezowa, przyciągając rzesze spragnionych zabawy backpakerów (zwał jak zwał, w każdym razie nas także). Raz w miesiącu, na plaży Haad Rin, odbywa się Full Moon Party.

Wszystko zaczęło się około 25 lat temu, gdy niewielka grupka hipisów postanowiła zabawić się na plaży podczas pełni księżyca (ta na Ko Pha Ngan była ponoć piękna jak nigdzie indziej). Na przestrzeni lat, niewiele znaczące wydawałoby się zdarzenie, ewoluowało w imprezę przyciągającą 10-30 tysięcy ludzi z różnych zakątków świata, pragnących oddać się nieskrępowanej zabawie.

Przy głośnej muzyce dobiegającej z plażowych barów, z wiaderkami pełnymi zmieszanych alkoholi, wszyscy bawią się do upadłego (dosłownie). Zabawa potrafi trwać kilka dni. Jeśli komuś jednak mało lub nie dotarł akurat na Full Moon Party, nie ma powodu do niepokoju. Czeka na niego jeszcze Black Moon Party (gdy księżyc jest w nowiu) oraz odbywający się dwa razy w miesiącu Half Moon Festival, czyli świętowanie w dżungli. Jeśli ktoś chce się upewnić, że nie ominie go wybrana impreza, sugeruję odwiedzić: http://www.thailandmoonparty.com/. Gdybyśmy jakimś cudem nie wpasowali się w kalendarz, także nie mamy się czego obawiać. Wieczorem niemal każdy basen położony przy mieszkalnych bungalowach, zmienia się w solidną imprezownię.

Plażowe i basenowe balangi to nie jedyna (choć główna) rozrywka na wyspie. Jeśli ktoś nie miał okazji przekonać się wcześniej jak ważnym sportem w tym kraju jest Muay Thai (tajski boks), tu odczuje to z co najmniej zdwojoną mocą. I nieważne, czy zobaczymy wieczorną walkę czy nie. Głos naganiacza zachęcającego do jej obejrzenia, zapewne dłuuugo pozostanie nam w pamięci. Monotonne nawoływanie trwa bowiem cały dzień, niemal bez przerwy. Tylko dźwięki kolejnej imprezy są w stanie go zagłuszyć. Dzień później nawoływanie niestety powraca, jak kiepski radiowy przebój… i ciąży, zwłaszcza skacowanej głowie.

Odludne plaże Ko Pha Ngan

Budząc się rano, czyli w okolicach południa, słychać jeszcze coś jakby szumy poprzedniej nocy. Poza tym jednak cisza (pomijając naganiacza Muay Thai, który na szczęście chwilami jednak daje od siebie odetchnąć).

Nieliczni turyści wylegują się w plażowo-knajpianych hamakach (reszta śpi w bungalowach i potrwa to do późnego popołudnia). Kuszące, błogie lenistwo. Grzechem byłoby nie pobujać się w rytm przybijających do brzegu fal. Warto wybrać się także na spacer plażą. Wcale nietrudno znaleźć zakątki, gdzie mimo turystycznego charakteru wyspy, nie spotkamy żywej duszy.

Zielona wyspa

Spędzając czas na Ko Pha Ngan szkoda jednak ograniczać się do plaż, nie zagłębiając się w jej zielone wnętrze. Tu (podobnie zresztą jak w przypadku zwiedzania całej Tajlandii) nieoceniony będzie skuter. Jeśli tylko nie zaliczymy poważniejszej wywrotki na mocno spękanej ziemi, szybko dotrzemy w dowolny jej rejon.

A to jeszcze miejsce, którego nie sposób pominąć. Niby zwykła knajpa, tyle, że mieści się w domku na drzewie. Właściciel mieszka zresztą tuż nad barem, a jego mały pokój opleciony jest wokół przebijającego go konara.

I jeszcze rzut oka na plaże sąsiedniej wysepki, Ko Tao:

Ko Pha Ngan –  nieco praktyki:

– wyspa oferuje naprawdę masę miejsc noclegowych, wiele z nich to domki przy samej plaży. Polecić mogę Coral Bungalows. W cenie 200 – 1000 bath od osoby (zależnie od sezonu i standardu), mamy do dyspozycji murowany domek z łazienką, otrzymujemy powitalnego drinka lub małe danie i do woli możemy korzystać z basenu.

– na Ko Pha Ngan najłatwiej dotrzeć z miasta Surat Thani, z którego kursuje kilka statków pasażerskich. Jeśli planujemy dostać się tu z Bangkoku, możemy nabyć bilet łączony na autokar i statek

– poza imprezowaniem, na wyspie można wypożyczyć kajaki, sprzęt do nurkowania, czy rowery. Warto też wybrać się na trekking

– imprezowe wiaderka można kupić w sklepach 7-Eleven (sieci popularnej w całej Tajlandii). Zapłacimy mniej niż w barach na plaży.

Artykuł Ko Pha-Ngan – odlot w pełni pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.