Region Longji jest jednym z najstarszych obszarów uprawy ryżu na świecie. Możliwości tutejszych upraw to połączenie ukształtowania terenu, sprzyjających warunków atmosferycznych oraz bogatej kultury rdzennych ludów i ich imponującej techniki rolniczej.

Tarasy ryżowe oplatają górskie zbocza niczym wachlarze, tworząc wielopoziomowe, kaskadowe formacje. Otulone ciepłymi promieniami słońca, czy pierzyną ciemnych chmur, zawsze prezentują się imponująco. Ich oblicze zmienia się także w rytmie pór roku. Soczysta letnia zieleń ustępuje jesienią miejsca złocistym kłosom. Wiosną tarasy wypełnia woda, która pod odpowiednim kątem przypomina lustrzane tafle, odbijające niebo i okoliczne wzgórza. Zimą zaś tarasy okresowo pokrywa śnieg.

Tarasy ryżowe Longsheng – znaczenie dla lokalnej społeczności

Ryżowe Tarasy Longsheng są niezwykle widokowe, jednak walory estetyczne to zaledwie miły dodatek do właściwej ich roli. Przede wszystkim stanowią one bowiem podstawę egzystencji tutejszych mieszkańców, a uprawiany na nich ryż jest nie tylko ich głównym pożywieniem, ale fundamentem miejscowej kultury i tradycji. Szczególnie wśród zamieszkujących region mniejszości etnicznych: Miao, Dong, Yao i Zhuang.

Lud Miao to jedna z najstarszych etnicznych grup w Chinach, znana z wyjątkowych, bogato zdobionych strojów. Jej tradycje rzemieślnicze obejmują produkcję tkanin i tworzenie biżuterii. Mieszkają w domach z drewna i bambusa, wznoszonych na palach, dla zapewnienia lepszej wentylacji i ochrony przed wilgocią. Główną działalnością ludu Mioa jest rolnictwo, a szczególnie uprawa ryżu oraz warzyw.

Lud Dong słynie z unikalnych tradycji muzycznych i architektonicznych. Jego członkowie budują wioski w formie okręgów, tzw. „dong” (wieże), pełniących funkcje mieszkalne i społeczne. Dong słyną także z chórów wykonujących tradycyjne pieśni, przekazujące historię i miejscowe legendy. Codzienne życie ludu związane jest z produkcją tkanin, hodowlą zwierząt oraz uprawą ryżu.

Zhuang to największa grupa etniczna w prowincji Guangxi i jedna z najliczniejszych w Chinach. Jej tradycje obejmują zarówno rolnictwo, jak i wytwarzanie przedmiotów rzemieślniczych. Lud znany jest również z tradycyjnych tańców, które odgrywają ważną rolę w ich świętach i obrzędach. Domy Zhuang to zazwyczaj drewniane konstrukcje wznoszone na palach, podobnie jak u ludu Miao. Jak inne okoliczne plemiona, Zhuang żyją głównie z uprawy ryżu, a także soi i kukurydzy.

Region Longshen zamieszkuje również lud Yao, słynący z biegłości w tkactwie. Grupa ta kultywuje tradycyjne obrzędy i święta, w tym rytuały związane z płodnością i zbiorami. Kobiety Yao znane są z pięknych, długich włosów, których prawie nigdy nie obcinają. Włosy uważane są w ich kulturze za symbol siły, mądrości i piękna, a także element łączący z przodkami. Zapuszczane już od wczesnego dzieciństwa, poddawane są także częstym zabiegom pielęgnacyjnym. Osiągają nierzadko 2-3 metry długości. Wiązanie włosów w tradycyjny sposób jest także częścią dorastania, a potem wkraczania w dorosłość i ma duże znaczenie rytualne. 

Włosy kobiet Yao

Mimo, że włosy kobiet Yao są tak długie i zadbane, prawie zawsze są też starannie schowane pod specjalnymi nakryciami głowy, zwanymi „toupé”. Za ich ukrywaniem przemawiają względy praktyczne oraz kulturowe. Nakrycie chroni włosy przed zanieczyszczeniami i uszkodzeniami mechanicznymi. Ich pokazywanie uznaje się także za coś intymnego, dlatego ujawnianie ich odbywa się najczęściej w szczególnych momentach, np. podczas ceremonii czy świąt.

W niektórych społecznościach Yao włosy mogą zostać obcięte w wyjątkowych okolicznościach, na przykład w przypadku śmierci bliskiej osoby, jako element żałoby. Poza tym jednak ich skracanie jest niezwykle rzadkie. 

Mieszkańcy regionu Longji żyją zgodnie z przekazywanymi od pokoleń tradycjami. Ich styl życia, budownictwo i obrzędy związane są ściśle z ziemią i jej uprawami. Jednak tarasy ryżowe nie tylko zapewniają mieszkańcom wyżywienie, stanowią także źródło coraz większych dochodów z turystyki. Wiele osób z całego świata chce bowiem zobaczyć malowniczo położone pola ryżowe, z których słynie prowincja. 

Wioski regionu Longji 

Życie lokalnych społeczności skupia się w miejscowych wioskach, z których najbardziej znane to Pingan, Dazhai czy Zhuang. Można spędzić w nich noc i rozpoczynać spacery i trekkingi wokół tarasów. Wioska Pingan ma najbardziej turystyczny charakter i największe zaplecze noclegowe. Z jej wysoko położonych punktów widokowych można podziwiać piękne krajobrazy górskich stoków. 

Dazhai również oferuje cudowne pejzaże, a także możliwość zanurzenia się choć na chwilę w codziennym życiu lokalnych mieszkańców, z których zdecydowaną większość stanowi lud Yao. Wioska jest mniej turystyczna od opisanej wyżej poprzedniczki. Ludzie żyją tu zazwyczaj w tradycyjny sposób, a przyjezdni nie wpłynęli jeszcze znacząco na zmianę ich stylu życia. Nie można jednak powiedzieć, że nie wpływają na niego w ogóle. Część dochodów tutejszych rodzin pochodzi już bowiem z turystyki i wynajmu pokojów w swych domach. 

Skorzystaliśmy z takiej właśnie opcji, co pozwoliło nam lepiej poczuć atmosferę tego wyjątkowego miejsca. Rodzina, u której mieszkaliśmy, była nami zresztą żywo zainteresowana, a bariera językowa zeszła, jak to często bywa, na dalszy plan. Szczególnie kontaktowa okazała się seniorka rodu, która niejednokrotnie towarzyszyła nam podczas posiłków, a gdy koleżanka nabawiła się kontuzji, zaoferowała masaż i uchylenie tajników miejscowej medycyny ludowej. 

Pobyt w tradycyjnym lokum zaowocował również degustacją domowej roboty specjałów, takich jak lemang (aromatyczny ryż z dodatkami, opiekany w bambusie), wino ryżowe, czy ze słodkich ziemniaków, któremu woltażem zdecydowanie bliżej było do bimbru niż wina :)

Gdy nacieszyliśmy już oczy miejscowymi tarasami ryżowymi, wybraliśmy się jeszcze na spacer do położonej w okolicy wioski Tioantou, gdzie mogliśmy rzucić okiem na zielone wzgórza z kolejnej perspektywy. Trasa, choć niedługa, nie okazała się prosta, ze względu na brak oznaczeń. 

To zresztą typowe dla całego regionu. Nie raz błądziliśmy między wzgórzami i kaskadami, nie mogąc odnaleźć właściwej ścieżki. Często nie wiedzieliśmy gdzie jesteśmy, a mało wyraźne oznaczenia znajdowaliśmy przykryte zielonym gąszczem. Nie raz też zapuściliśmy się niechcący na czyjeś pole, by grzecznie się z niego wycofać. Błądzenie w takim miejscu miało jednak swój urok i zapewniało dodatkowe wrażenia.

Jeśli jednak wolicie prostsze rozwiązania, Chińczycy mają w zwyczaju je zapewniać. Między tarasami, jak w przypadku wielu innych górzystych terenów (np. na górze Tianmen), kursuje kolejka linowa. Można przemieszczać się nią dość sprawnie, podziwiając z góry niezwykły tarasowy krajobraz.

Tarasy ryżowe w Longsheng – jak dojechać na własną rękę

Aby zwiedzić tarasy ryżowe, najlepiej dojechać najpierw do Guilin. To duże, dobrze skomunikowane miasto, do którego szybkim pociągiem lub autobusem dojechać można z wielu miejsc w kraju. W Guilin należy dostać się na dworzec autobusowy Qintan, skąd odjeżdżają autobusy w stronę Longsheng i prowadzona jest sprzedaż biletów (z dworca kolejowego można to zrobić to w niecałe pół godziny autobusem 91). Przejazd z Guilin w kierunku Longshen trwa około 2 godzin. Po tym czasie kierowca daje znak gdzie należy wysiąść, by złapać busa do wioski, którą wybierzecie na cel swojej podróży. Bilety wstępu na teren tarasów miejscowa ludność sprzedaje już w autobusie.

Tarasy można zwiedzać również w ramach zorganizowanych wycieczek. Wówczas zapewnienie dojazdu leży już po stronie organizatora.

Wybierasz się co Chin po raz pierwszy? Zobacz na co warto się przygotować >>

Artykuł Tarasy ryżowe Longsheng – lśniące łuski smoczego grzbietu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Macedonia Północna – co zobaczymy:

• Stolicę Skopje i jej okolice
• Kanion Matka
• Miasteczko Kratovo i niezwykłe Kamienne Lalki
• Megalityczne Obserwatorium Kokino
• Monastyr Joachim Osogowski
• Park Narodowy Mavrowo
• Ochrydę i przejrzyste Jezioro Ochrydzkie
• Tajemnicza Zatoka Kości
• Kruszewo i niezwykły pomnik – Makedonium
• Odludne Mariovo i kamienny most Zovich
• Opuszczone miejsca

Skopje i okolice

Wiele osób odwiedzających Macedonię Północną spotkanie z nią zaczyna od miasta Skopje. Niewiele z nich zostaje tu jednak na dłużej. Trzeba przyznać, że macedońska stolica nie ma najlepszej prasy i często można spotkać się z opinią, że jest przede wszystkim stolicą kiczu. Przerost formy nad treścią w architekturze miasta jest w dużej mierze pokłosiem realizacji projektu “Skopje 2014”. Miał on zmienić w gwałtowny sposób oblicze macedońskiej stolicy. Zakładał wybudowanie wielu obiektów, takich jak muzea, hotele, budynki użyteczności publicznej czy pomniki w samym tylko centrum miasta. Co więcej, każdy z nich nawiązywać miał do stylu antycznego bądź klasycznego. A wszystko na tle socrealistycznej zabudowy innych dzielnic.

W oczach wielu mieszkańców miasta, jak i przyjezdnych, efekt okazał się delikatnie mówiąc nie do końca trafiony. Czy to jednak powód, by miasto ominąć? Raczej tak nie uważam. Może dlatego, że mimo iż sama nie jestem fanką jego architektury, czułam się w nim całkiem dobrze. I co by nie mówić, szybko podobnego miasta raczej nie zobaczę, więc traktuję je jako swego rodzaju ciekawostkę.

Co więcej, Skopje ma też inne oblicze, w postaci starej tureckiej dzielnicy handlowej – Carsiji. To kameralne uliczki pełne niewielkich sklepików, warsztatów i knajpek, gdzie czuć zapach przypraw, a nawet delikatnego ducha orientu. Carsija, choć przylega do centrum miasta, stanowi przeciwieństwo jego monumentalnej zabudowy. Warto tu pospacerować i przysiąść w lokalnej knajpce by dobrze zjeść i poobserwować co dzieje się wokół.

Antyczny akwedukt

Na obrzeżach miasta zobaczyć można dobrze zachowane pozostałości okazałego akweduktu. Nie wiadomo czy jego początki sięgają czasów rzymskich, osmańskich czy panowania bizantyjskiego, szacuje się jednak, że służył mieszkańcom aż do XVIII wieku. Akwedukt pobierał najprawdopodobniej wodę ze źródła Lavovec we wsi Głuwo (Gluvo) i doprowadzał ją do centrum Skopje.

Gluvowood

Wioska zaś to nie byle jaka, bo zdaje się aspirować do samego Holywood. Na górującym nad nią wzniesieniu zamontowano pokaźnych rozmiarów litery nawiązujące do amerykańskiej Fabryki Snów – Gluvowood. Jest to dość popularne miejsce spotkań okolicznych mieszkańców, z którego rozciąga się przyjemny widok na okolicę. 

Kanion Matka – atrakcja przyrodnicza Macedonii Północnej

Niewątpliwą zaletą macedońskiej stolicy jest bliskość przyrodniczych atrakcji.

Położony zaledwie około 15 kilometrów od Skopje Kanion Matka uważany jest za jedno z najbardziej malowniczych miejsc nie tylko w Macedonii Północnej, ale i na całych Bałkanach. Wystarczy pół godziny jazdy samochodem lub niecałe półtorej godziny miejskim autobusem, by betonowe miasto zamienić na tę przyrodniczą perełkę. 

Strome wapienne skały otaczają tu Jezioro Matka – najstarszy sztuczny zbiornik w kraju, powstały w wyniku budowy tamy na rzece Treska. Miejsce jest domem dla unikalnych gatunków roślin i zwierząt. Występuje tu niezwykle dużo motyli, z których aż 77 to gatunki endemiczne. Szczególnie wiele z nich to ćmy, których naliczono aż 140 gatunków. Przyznam jednak, że nam udało się dostrzec ich ledwie kilka.

Kanion Matka to miejsce, w którym nie sposób się nudzić. Podziwianie widoków, piesze wędrówki, wspinaczka, rejs łodzią do jaskini Vrelo, czy zwiedzanie średniowiecznych klasztorów – to i jeszcze więcej oferuje przyjezdnym ten niezwykły zakątek kraju.

Północny wschód Macedonii Północnej

Kratovo

Kratovo to miasteczko położone raczej poza szlakiem najczęściej odwiedzanych macedońskich atrakcji. A jednak odwiedzając Kamienne Lalki lub obserwatorium Kokino, warto poświęcić mu choć krótki spacer. 

To dawne górnicze miasteczko położone jest w kraterze wygasłego wulkanu. Jego ciekawemu położeniu towarzyszy nietypowa zabudowa. Słynie ono bowiem przede wszystkim z kamiennych wież (przetrwało 6 z 12) oraz zabytkowych tureckich mostów. Gdy wiele lat temu wydobywano tu złoto, srebro, ołów i miedź, Kratovo było tętniącym życiem górniczym ośrodkiem regionu. Dziś czasy te ma dawno za sobą, a ulice i słynne mosty są ciche i dość puste. A może tylko na taki trafiliśmy dzień. W każdym razie, choć nie działo się w Kratovie zbyt wiele, z przyjemnością przeszliśmy się wąskimi uliczkami, spoglądając z mostów na “zawieszoną” nad wodą zabudowę.

Kamienne lalki

Nieopodal Kratova, w okolicach miejscowości Kuklica, kryją się fantazyjne formacje skalne, znane jako Kamienne Lalki (Kameni Kukli). Formacje usytuowane w dolinie rzeki Kriva tworzą ciekawy krajobraz i rezerwat przyrody.

Teren nieco może na wyrost zwany bywa skalnym miastem, jednak skupisko wyrastających z ziemi pionowych słupów to zaskakujące miejsce warte poświęcenia mu uwagi. Na terenie rezerwatu znajduje się ponad 140 formacji skalnych, a niektóre z nich osiągają ponad 10 metrów wysokości. Wyjątkowe kształty, przypominają postacie ludzkie bądź lalki (kukli) skąd można odnieść wrażenie, że natura stworzyła tu niezwykłą kamienną społeczność.

Jak powstały formacje i jaka wiąże się z nimi legenda możecie przeczytać tu >>

Megalityczne obserwatorium Kokino

Tatichev Kamen to mierzące niewiele ponad 1000 m npm wulkaniczne wzgórze, położone w północno-wschodniej części Macedonii Północnej. Podejście na jego szczyt nie jest wymagające, a rozciągające się z niego widoki warte byłyby znacznie większego wysiłku. To jednak nie malownicza panorama była tym, co przyciągnęło nas do tego miejsca szczególnie. I nie ona (a na pewno nie tylko) przyciąga bywających tu często archeologów i naukowców. 

Jak się okazuje, góra Tatichev Kamen miała szczególne znaczenie już dla ludzi zamieszkujących te tereny ponad 3500 lat temu. Jego szczyt wieńczą bowiem pozostałości megalitycznego obserwatorium astronomicznego, którego powstanie datuje się na około 1800 r p.n.e. 

W 2005 roku NASA umieściła Kokino na liście starożytnych obserwatoriów astronomicznych i wymienia je obok słynnych obiektów tego typu, jak Stonehenge, Machu Picchu czy Angkor Wat.

Więcej informacji o tym jak działało obserwatorium znajdziecie tu >>

Co ciekawe, Kokino to nie jedyne dawne obserwatorium w okolicy. Około godzinę jazdy samochodem zajmie nam dotarcie wzgórza Kocev Kamen, pełniącego przed wiekami podobną rolę.

Monastyr Joachim Osogovski

Gdy nacieszyliśmy się już widokami z astronomicznego obserwatorium, zrobiło się dość późno i przyszła pora na znalezienie noclegu w okolicy. Zainteresowało nas miejsce oddalone godzinę jazdy samochodem, jednak opinie o jego położeniu wskazywały, że warto zainwestować ten dodatkowy czas i paliwo. Inna sprawa, że na ostatnią chwilę niewiele noclegów pozostawało dostępnych. 

Wspomnianym miejscem był hotel położony na terenie przynależącym do Monastyru Joachim Osogovski. Monastyr wraz z przyległymi budynkami położony jest na zielonym zboczu gór Osogovo, a wybudowano go na przełomie XI i XII wieku, za panowania bizantyjskiego. Kompleks był kilkukrotnie rozbudowywany i odnawiany, choćby po trzęsieniu ziemi, które dotknęło go w XVI w. W czasie przynależności regionu do Cesarstwa Bizantyjskiego klasztor ten był jednym z ośrodków kultywujących i chroniących język słowiański. Monastyr, jak na tego typu budowlę przystało, pełen jest malowideł sakralnych, w których znaleźć można całkiem ciekawe akcenty.

Do hotelu przynależy restauracja z letnim ogrodem, oferującym piękne widoki. Można tu dobrze zjeść, napić się i zrelaksować w spokojnym, górskim otoczeniu.

Kompleks monastyru pełen jest też ścieżek, z których podziwiać można jego unikalne położenie. Wokół znajdziemy także widokowe szlaki piesze.

Macedonia Północna – zachód kraju

Mavrowo i (nie)zatopiony kościół

Mavrowo to największy park narodowy Macedonii Północnej. Chroniony jest w nim górski krajobraz pełen urokliwych szczytów, dolin, jezior i wiosek. Na jego terenie wznosi się Korab – najwyższy szczyt Macedonii i Albanii. Jednak najbardziej rozpoznawalnym punktem parku pozostają ruiny kościoła Św. Mikołaja, do niedawna zalanego wodami jeziora. 

Wyłaniający się z wody dach budowli to jednak coraz rzadszy obrazek. Mniejsze opady deszczu i okresowe susze przyczyniły się do znacznego obniżenia poziomu wody jeziora Mavrovo. Kościół jest więc najczęściej dużo bardziej odsłonięty, a nierzadko nie dotyka nawet brzegu jeziora. I właśnie w takim stanie zastaliśmy go podczas przyjazdu w te strony. 

Więcej o parku Mavrowo i kościele we wpisie >>

Vevcani – samozwańcza republika i źródła 

Vevchani to niewątpliwie interesujący i wyjątkowy punkt na macedońskiej mapie. Położona niespełna 30 km od Ochrydy, nieopodal granicy z Albanią gmina, to nie tylko miejsce atrakcyjne przyrodniczo, ale i ciekawy przejaw folkloru politycznego. Ta prawosławna, otoczona wioskami muzułmańskimi enklawa, ogłaszając się Niepodległą Republiką Vevchani dołączyła  bowiem do grona może niezbyt znanych, choć coraz bardziej na świecie licznych, mikronacji. Ma własną walutę, flagę, a nawet paszport, który nie jest jednak powszechnie uznawany.

Vevchani leży na malowniczych wzgórzach, powyżej jeziora Ochrydzkiego, a jej największym przyrodniczym skarbem są rozległe, kaskadowe źródła. Wraz z otaczającym je parkiem tworzą zieloną, kojącą przestrzeń, idealną na letni spacer. I choć bijąca od źródeł bryza działa w upalne dni orzeźwiająco, sam park kojarzył mi się momentami z niewielkim tropikalnym lasem.

Więcej o źródłach, mikronacjach i historii zbuntowanej republiki przeczytacie tu >>

Ochryda i Jezioro Ochrydzkie

Jezioro Ochrydzkie uważane jest za jedno z najstarszych i najczystszych w Europie. Woda jest w nim na tyle przejrzysta, że stając na brzegu dostrzec możemy niemal każdy kamyk. To właśnie ten turkusowy zbiornik, wraz z malowniczo położoną u jego brzegów Ochrydą, przyciągają do Macedonii Północnej najwięcej przyjezdnych. Nie bez powodu miasto zwane jest perłą lub klejnotem Bałkanów (nie tylko ze względu na wyrabiane tu w istocie połyskliwe kulki).

Ochryda to miasto, które pamięta czasy antyczne, kiedy królował tu Aleksander Wielki. Spacerując po brukowanych uliczkach, mijamy starożytne ruiny, domy o czerwonych dachach oraz liczne cerkwie i klasztory. Najbardziej znana i widowiskowa z nich to cerkiew św. Jana z Kaneo, wybudowana na skalistym klifie. Jej ujęcie z Jeziorem Ochrydzkim w tle promuje w internecie i folderach turystycznych nie tylko samo miasto, ale i całą Macedonię Północną.

Gdy zapada zmierzch Ochryda nie udaje się na spoczynek. Wzdłuż promenady i uliczek zapalają się latarnie, w powietrzu unosi się zapach lokalnych przysmaków, a kawiarnie i restauracje tętnią życiem do późnych godzin nocnych. 

Ochryda to także doskonała baza wypadowa na wycieczkę wokół jeziora, pełnego urokliwych, zacisznych plaż, a czasem i miejscowych knajpek. 

Zatoka Kości

Walory Jeziora Ochrydzkiego docenili już osadnicy z epoki brązu, osiedlający się nie tylko na jego brzegach, ale i wodach. W głębi zbiornika odnaleziono rzędy wbitych w jego dno pali, wyznaczających granice osady sprzed ponad 3000 lat. Dziś w miejscu tym stoi odrestaurowana wioska, przywołująca na myśl odległe, egzotyczne zakątki.

Poza palami, w mulistym podłożu odnaleziono pozostałości kamiennych narzędzi i ceramiki, a także wiele zwierzęcych szczątków. To właśnie im Zatoka Kości zawdzięcza swą nazwę. Wbrew niektórym doniesieniom nie znaleziono tu jednak do tej pory szczątków ludzkich.

Zatoka Kości to niezwykle ciekawe miejsce, a na tle turkusowej wody, prezentuje się bardzo malowniczo. Odkrywając uroki Jeziora Ochrydzkiego zdecydowanie warto tu zajrzeć. Poza rekonstrukcją wioski zwiedzić możemy tu także niewielkie muzeum.

Krusevo i Makedonium

Krusevo leży na wysokości od 1015 do 1350 metrów n.p.m. Źródła nie są tu zgodne, gdyż jego pagórkowaty teren nie jest pod względem wysokości jednolity. Niezależnie jednak od miejsca pomiaru, miasto uważane jest za najwyżej położone w Macedonii Północnej, a przez niektórych nawet i na całych Bałkanach. 

Wyróżnia się XIX-wieczną osmańską zabudową. W położonym niżej centrum zbiegają się wąskie, kręte uliczki, pnące się wzdłuż coraz wyżej położonych zabudowań. To tu skupia się życie miejscowości oraz mieści najwięcej sklepów i restauracji. Jeśli jednak planujecie nocować w Krusevie, ze względu na walory widokowe warto zatrzymać się w jego wyżej położonych partiach. 

Chętni mogą też polatać na paralotni, bowiem Krusevo uznawane jest za stolicę tego sportu w regionie.

Miejsce to przyciąga jednak przede wszystkim miłośników brutalizmu i specyficznej, acz ciekawej architektury.

Makedonium

To właśnie na obrzeżach Kruseva wybudowano jeden z bardziej znanych i oryginalnych spomeników w Macedonii Północnej. 

Wysoka na 25 metrów biała bryła przypominająca statek kosmiczny, wirusa lub futurystyczny odkurzacz to tak naprawdę pomnik Ilinden, upamiętniający powstanie miejscowej ludności przeciwko panowaniu osmańskiemu.

Autorami niecodziennej budowli jest małżeństwo – Jordan Grabuloski i Iskra Grabuloska, których projekt zwyciężył w ogłoszonym na monument konkursie. Makedonium wchodzi w skład szerszego kompleksu i jest jego najważniejszą częścią. Jednak każdy obiekt tego miejsca pamięci ma swoją symbolikę.

Wszystkie te elementy, jak i Makedonium z zewnątrz, można zwiedzić o dowolnej porze. Teren nie jest ogrodzony, dlatego jeśli znajdziecie informację, że obiekt jest już zamknięty, dotyczy to tylko zwiedzania bryły wewnątrz.

Nieopodal Makedonium znajduje się muzeum poświęcone życiu i twórczości Tošego Proeskiego – tragicznie zmarłego piosenkarza, który mimo młodego wieku zdążył zrobić w swym kraju zawrotną karierę.

Mariovo i kamienny most Zovich

Macedonia Północna, poza najbardziej popularnymi atrakcjami, nie przeżywa jeszcze turystycznego boomu. Jeśli jednak pragniecie wybrać się w miejsce jeszcze bardziej odludne, dobrym wyborem może okazać się Mariovo. To sielski, otoczony górami region graniczący z Grecją. Z nieco ponad 800 mieszkańcami należy do najmniej zaludnionych miejsc w kraju. Jego mieszkańcy zamieszkują przede wszystkim niewielkie, pasterskie wioski, w których populacja owiec znacznie przewyższa tę ludzką. To także zdecydowanie kraina żółwi. Nigdzie w Macedonii nie widzieliśmy ich tyle, co w Mariovie. Chadzają własnymi drogami, które nad wyraz często przecinają te asfaltowe. Gady próbują zapewne wygrzać się na ciepłym asfalcie, wymuszając swym relaksem postoje innych uczestników ruchu. Gdyby nie niewielka pomoc żółwiom w przekraczaniu jezdni, postoje te mogłyby trwać w nieskończoność :)

Pokonując serpentyny wijące się przez malowniczy krajobraz, zbliżamy się do celu naszej wycieczki po Mariovie. Jest nim kamienny Most Zovich, położony nieopodal wioski o tej samej nazwie. Wiedzie do niego krótki szlak, prowadzący wśród skał w dół niewielkiego kanionu. Most ma kształt łuku wspartego na osadzonych po dwóch stronach rzeki skałach i idealnie wtapia się w naturalny krajobraz. Dopełnieniem sielskiego obrazka jest położony tuż obok kamienny młyn, który jeszcze nie tak dawno służył okolicznym mieszkańcom. 

Most Zovich znany jest również jako Movie Bridge, czyli Most Filmowy. A to dlatego, że jako scenerię do swych filmów upodobał go sobie Milco Manchevski, jeden z bardziej popularnych reżyserów w kraju.

Most prezentuje się najlepiej w słonecznej poświacie. Niestety, zanim do niego dotarliśmy, niebo zasnuły gęste chmury sprawiając, że krajobraz stał się nieco wyblakły. Burza nadeszła wraz z naszym powrotem do wioski.

Most w bardziej pogodnej odsłonie możecie zobaczyć tu >>

Opuszczone miejsca

Jeśli jak ja lubisz odwiedzać miejsca opuszczone, w Macedonii Północnej również je znajdziesz i może zainteresować Cię ten wpis >>

Macedonia Północna to kraj ciekawy i różnorodny, wciąż dość łaskawy dla naszych kieszeni. Mimo, że nie jest wakacyjnym kierunkiem pierwszego wyboru (a może właśnie dlatego), warto sprawdzić co ma do zaoferowania.

Artykuł Macedonia Północna – atrakcje bez tłumów pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Jak się okazuje, góra Tatichev Kamen miała szczególne znaczenie już dla ludzi zamieszkujących te tereny ponad 3500 lat temu. Jego szczyt wieńczą bowiem pozostałości megalitycznego obserwatorium astronomicznego, którego powstanie datuje się na około 1800 r p.n.e. Niesamowity jest fakt, że jego odkrycia dokonano dopiero w 2001 roku, czyli bardzo niedawno. Zanim macedoński archeolog, Jowica Stankowski, zwrócił uwagę na przeznaczenie tutejszych skał, trwało ono w zapomnieniu przez wieki.

Kokino – starożytne obserwatorium astronomiczne

Megalityczne obserwatorium astronomiczne Kokino, którego obecna nazwa pochodzi od położonej tuż obok miejscowości, tworzyły uformowane niemal idealnie sześcienne bloki skalne. Prehistoryczni mieszkańcy tych terenów potrafili wykorzystać ich wyjątkowe usytuowanie, nie tylko jako stanowisko do obserwacji ruchu Słońca i Księżyca, ale także do przeprowadzania obrzędów religijnych.

W skałach Kokino znaleziono siedem nacięć, wskazujących miejsca wschodu Słońca i Księżyca. Trzy z nich wskazują miejsce wschodu Słońca podczas przesilenia letniego i przesilenia zimowego oraz wiosennej/jesiennej równonocy. Kolejne cztery wyznaczają pozycję wschodzącego Księżyca.

Tego typu obserwatoria odgrywały bardzo ważną rolę w organizacji życia społeczności. Wykorzystywano je do tworzenia kalendarza, który wyznaczał harmonogram siewu i żniw, zapewniający wzrost plonów i poprawę jakości życia okolicznej ludności. Starożytni obserwatorzy, poprzez monitorowanie ruchów Słońca i Księżyca, wyznaczali także nadejście dni rytualnych i ceremonialnych, co przyczyniało się do organizacji życia religijnego społeczności. 

Przypuszcza się, że ogłaszanie dni, w których rozpoczynały się najważniejsze wydarzenia, odbywało się poprzez rozpalenie ognia na szczycie góry. Światło widoczne było w promieniu ponad 30 km, docierając do wielu okolicznych osad.     

Ślady archeologiczne

Ślady archeologiczne wiążą wzgórze Tatichev Kamen z ceremoniami ku czci Matki Ziemi (Bogini Matki), Boga Słońca i obchodami związanymi ze żniwami. A to ponoć tylko niewielka część rytuałów odprawianych w megalitycznym obserwatorium Kokino, świadczących o dobrze rozwiniętej kosmogonii u miejscowej ludności epoki brązu.

W miejscu obserwatorium zidentyfikowano także kształty czterech kamiennych, umieszczonych w rzędzie siedzeń. Zgodnie z analizą archeoastronomiczną, główną ich rolą było przeprowadzenie rytuału połączenia Boga Słońca z jego „przedstawicielem” na Ziemi, czyli władcą, który zasiadał na jednym z tronów podczas rytuału. Świadczy o tym kamienny blok z osobnym znacznikiem wyciętym na jego szczycie. Rytuał przeprowadzany był w środku lata (według dzisiejszego kalendarza w ostatnim dniu lipca), kiedy Słońce wschodzi dokładnie w otworze kamiennego znacznika. Promień słońca padał wówczas na twarz władcy i poprzez połączenie w ten sposób z bogiem Słońca, odnawiał on władzę.

W 2005 roku NASA umieściła Kokino na liście starożytnych obserwatoriów astronomicznych i wymienia je obok słynnych obiektów tego typu, jak Stonehenge, Machu Picchu czy Angkor Wat.

Co ciekawe, Kokino to nie jedyne dawne obserwatorium w okolicy. Około godzinę jazdy samochodem zajmie nam dotarcie wzgórza Kocev Kamen, pełniącego przed wiekami podobną rolę.

Jeśli interesują Cię podobne tematy zajrzyj do wpisów:

Macedońskie Kamienne Lalki >>

Kamienne Kręgi w Polsce >>

Dania śladami Wikingów >>

Źródło:

https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5413

Artykuł Kokino – megalityczne obserwatorium astronomiczne pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Albania – atrakcje przyrodnicze, które odwiedzimy:

• Jezioro Koman
• Wioskę Valbone w Górach Przeklętych
• Niezwykły Kanion Osumi
• Jezioro Skophet i wiszące mosty
• Krystaliczne źródło pośród zieleni, czyli Błękitne Oko
• Półwysep Karaburun i Wyspę Sazan, tworzące morski park narodowy
• Smaczną restaurację z wodospadem

Co zatem warto zobaczyć w Albanii? Oto niektóre z jej przyrodniczych atrakcji.

Jezioro Koman

Koman to malownicze jezioro położone w górach północnej Albanii. Powstało na skutek budowy elektrowni wodnej i zapory na rzece Drin. Turkusowa woda meandruje pośród zielonych gór i niemal pionowych zboczy. Miejscami rozlewa się między nimi szeroko, by zaraz kluczyć w kameralnych zaułkach. Walory jeziora możemy odkrywać z punktów widokowych lub nabrzeża, najlepiej jednak skorzystać z przeprawy łodzią lub promem.

Podczas około 2,5 godzinnego rejsu rozkoszujemy się wspaniałymi widokami, zakłócanymi tylko przez skumulowane w niektórych miejscach plastikowe torby i butelki. Niestety, śmieciowy problem Albanii nie ominął i tej krajobrazowej perełki, czyniąc obcowanie z nią nieco mniej idyllicznym. Rejs kończymy w miejscowości Fierze, z której już tylko godzina jazdy autem dzieli nas od Valbone, czyli przedsionka Gór Przeklętych.

Valbone – krótkie spotkanie z Górami Przeklętymi

Góry Przeklęte. Już sama ich nazwa działa na wyobraźnię. To drugie miano Gór Północnoalbańskich związane jest prawdopodobnie z obecnością na ich terenie trudnych do pokonania przełęczy. Góry w Albanii, choć mają wiele do zaoferowania, nie są jeszcze mocno zadeptane. 

Valbone to wioska położona w malowniczej dolinie o tej samej nazwie. Otoczona łańcuchem gór, jest dobrą bazą wypadową w wyższe ich partie. Jeden z najbardziej popularnych szlaków prowadzi do położonej niedaleko wioski Teth. Niestety wkrótce po przyjeździe do Valbone prognozy pogody uległy raptownej zmianie. Nadciągała ulewa, która miała potrwać z przerwami przez najbliższe trzy dni. Wybraliśmy się więc tylko na krótki trekking, po którym zdecydowaliśmy zmienić plany i przemieścić się w inną, bardziej suchą część kraju. Spotkanie z Górami Przeklętymi było zatem bardzo krótkie i rozbudziło apetyt na powrót w te strony, by zobaczyć je w pełnej okazałości.

Albania – atrakcje:

Kanion Osumi

Kanion Osumi jest jedną z najbardziej spektakularnych przyrodniczych atrakcji Albanii. Pionowe, pokryte zielenią zbocza wznoszą się nad dość niepozorną, krętą rzeką Osum. Latem rzeka ta wydaje się być ledwie strużką i aż trudno uwierzyć, że była w stanie wyrzeźbić ten wspaniały, głęboki miejscami na ponad 100 metrów wąwóz. Kanion Osumi podziwiać można z punktów widokowych (tych oficjalnych i bardziej dzikich), a także z poziomu rzeki. I choć największe wrażenie robi panorama widziana z góry, warto zerknąć na niego i z niższej perspektywy. Skały kanionu skrywają wiele jam i zakamarków, a gdy poziom wody na to pozwala, organizowane są tam spływy i raftingi.

Jezioro Shkopet i wiszące mosty

Jezioro Shkopet to sztuczny zbiornik położony niedaleko dawnej albańskiej stolicy, Kruji. Meandrujący między górami, bardziej przypomina rzekę niż jezioro. Trudno odmówić mu urody przede wszystkim ze względu na położenie i intensywną, turkusową barwę. Tym, co czyni miejsce jeszcze bardziej atrakcyjnym, są rozciągnięte nad jeziorem kładki i mosty. Znajdziemy je w kilku miejscach, a próbując je przejść zagwarantujemy sobie nie tylko niezłe widoki, ale i zastrzyk adrenaliny.

Blue Eye – albańskie błękitne oko

Mimo pięknych barw jezior Shkopet i Koman, nie są one ani najbardziej turkusowe ani najbardziej przejrzyste. W obu tych kategoriach wygrywa w Albanii Syri i Kalter, czyli Błękitne Oko. Nie jest ono jeziorem, lecz źródłem i to rzadko spotykanego rodzaju – tzw. wywietrzyskiem. Wybija ono z dużą siłą wprost spod ziemi, dając początek rzece Bistrice. Głębokość Błękitnego Oka oceniana jest na ponad 50 m, jednak jak dotąd nurkom udało się zbadać je do 45 metrów. Spoglądając na źródło z góry możemy odnieść wrażenie, że wygląda ono jak tęczówka, otaczająca znacznie ciemniejszą źrenicę.

Gęsta, soczyście zielona roślinność otacza źródło, jakby chciała ukryć je przed światem. Nie jest w tym jednak zbyt skuteczna, gdyż drogę do mieniącego się wieloma odcieniami błękitu i turkusu zbiornika odnajduje wielu przyjezdnych. Znacznie lepiej chronił je przed gapiami dyktator, Enver Hodża, który w czasach panowania postanowił mieć je na wyłączność.

Półwysep Karaburun i wyspa Sazan

Półwysep Karaburun wraz z wyspą Sazan tworzą morski park narodowy, chroniący rzadziej uczęszczane wybrzeże, strome klify, ustronne plaże i jaskinie. To miejsce doskonałe do plażowania, nurkowania i po prostu odpoczynku. Wyspa Sazan jak i wody półwyspu Karanburun to także gratka dla fanów opuszczonych miejsc i urbexu.

Zobacz opuszczone miejsca w Albanii >>

Ujevara e Borshit – restauracja z wodospadem

“Usiądź w jednej z najbardziej orzeźwiających restauracji w Albanii. Doświadcz jedzenia w inny, bardziej wyjątkowy sposób, blisko natury i świeżości wodospadu” – tak zaprasza w swe progi jedna z miejscowych restauracji, Ujevara e Borshit. Jest ona nietuzinkowym miejscem na albańskiej mapie i stanowi połączenie atrakcji przyrodniczej z kulinarną. Restauracja dysponuje rozległym ogrodem, a stoliki ustawione są w objęciach kilku kaskad malowniczego wodospadu. Przy jego szumie, w oparach delikatnej bryzy, możemy delektować się owocami morza i resztą albańskich smaków.

Nie było to może najsmaczniejsze miejsce, w jakim mieliśmy okazję zjeść podczas albańskich wojaży, niewątpliwie jednak warto tu wstąpić będąc w okolicy, aby, jak zachęca restauracja, doświadczyć jedzenia w wyjątkowy sposób.

Z różnych względów nie udało nam się dotrzeć do wszystkich miejsc, które chcieliśmy w Albanii zobaczyć. Przy następnej okazji mam nadzieję odwiedzić między innymi:

• Jezioro Bovilla – którego widzieliśmy tylko skrawek, bo zaczęliśmy podejście od drugiej strony
• Oko Cyklopa
• Kanion Lengerica i gorące źródła Bënjë
• Wioskę Teth i więcej szlaków w Górach Przeklętych

Albania, to również ciekawe miasta i miasteczka, które także warto odwiedzić >>

Wybierasz się do Albanii? Znajdź najlepszy nocleg:

Artykuł Albania – największe atrakcje przyrodnicze pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Nie wiem czy Góra Tianmen jest najpiękniejsza. Na pewno jest jednak wyjątkowa, a sposób jej “zwiedzania” nietypowy, co w połączeniu z fenomenalnymi widokami sprawia, że spotkanie z nią może być dużym przeżyciem. Dla mnie było takim na pewno. 

Co zatem sprawia, że góra Tianmen jest jedyna w swoim rodzaju? I czy to prawda, że jest tak przerażająca jak mówią?

Gdzie leży Tianmen Mountain

Góra Tianmen znajduje się niecałe 10 km od miasta Zhangjiajie, w chińskiej prowincji Hunan. Położona jest na terenie parku narodowego o tej samej nazwie, a ważne miejsce w świadomości Chińczyków zajmuje nie tylko ze względu na walory geologiczne czy widokowe, ale i kulturowe.

Podczas gdy w górach zazwyczaj liczyć możemy na lżejszą bądź cięższą wspinaczkę, w przypadku Tianmen celowo używam słowa “zwiedzanie”, gdyż o typowym wspinaniu się czy porządniejszym trekkingu nie może tu być mowy. Piechurzy mogą zatem poczuć spory niedosyt.

A jednak – najdłuższa trasa kolejki linowej, niesamowita grota zwana “Bramą do Nieba”, droga 99 zakrętów, piękny kompleks świątynny, czy spacer po szkle nad przepaścią – oto, co góra Tianmen daje w zamian. I ja uważam, że to uczciwa wymiana.

Kolejka linowa na górę Tianmen – ponoć najdłuższa na świecie

Jednym ze sposobów dostania się w wyższe partie Tianmen Mountain jest wjazd kolejką linową. I to nie byle jaką, bo ponoć najdłuższą na świecie. Niestety kolejka do samej kolejki mogłaby zająć pod względem długości równie wysoką pozycję ;) Porusza się ona jednak sprawnie i w naszym przypadku oczekiwanie nie przekroczyło 45 minut (bywa niestety znacznie gorzej).

Pierwszy etap wycieczki kończy się zajęciem miejsca w ośmioosobowym wagoniku, którym następnie przez około pół godziny pokonujemy trasę blisko 7,5 kilometra. I to jest kosmos. Wagonik z początku łagodnie sunie nad miastem, później coraz wyżej nad górami, by w pewnej chwili pokonać nachylenie niemal 40 stopni. Przed nami wyłania się pionowa ściana Tianmen i okoliczne skalne iglice, a w dole meandruje droga 99 zakrętów – Tongtian (znana również jako Big Gate Road). Widoki są fenomenalne i dość skutecznie odwracają uwagę od dyskomfortu związanego z umiarkowanym lękiem wysokości czy przestrzeni. Jeśli jednak akrofobia doskwiera Wam mocniej, przejażdżka kolejką może okazać się nieco traumatycznym przeżyciem i nawet fakt, że wagoniki zaprojektowano tak by przetrwały trzęsienie ziemi, nie okaże się dostatecznie kojący. 

Podniebny Ogród i trasa nad przepaścią

Wagoniki zmierzają w wysokie partie góry, zwane przez Chińczyków Podniebnym Ogrodem. To tu, wokół pionowych ścian przytwierdzono betonowe płyty, tworzące zawieszony 1400 metrów nad ziemią szlak widokowy. Oplatające górę platformy ciągną się przez około 6 kilometrów, fundując przyjezdnym prawdziwy spacer w chmurach. Cóż, zdarzają się dni że poza nimi niewiele tu widać, szczęśliwie jednak nie trafiliśmy na jeden z nich. Nie wiem czy większe wrażenie zrobiły na mnie niesamowite panoramy, czy widok samej kładki uczepionej pionowych zboczy. To drugie powodowało natomiast pewien dyskomfort, zwłaszcza na początku trasy. Sprawił on, że nie zdecydowałam się na skorzystanie z największej dla niektórych atrakcji – spaceru po szklanych fragmentach kładki.

W trzech miejscach trasy betonowe podłoże zastąpione zostało taflami szkła. Odcinki te są odgrodzone, dodatkowo płatne i tylko dla chętnych. Nie trzeba ich pokonywać by okrążyć górę, co wiele osób przyjmuje z nieskrywaną ulgą ;) I bez tych odcinków spacer dostarcza niesamowitych wrażeń, które psuje jedynie nieco zbyt duży tłok.

Świątynia na górze Tianmen

Jeden ze szlaków Podniebnego Ogrodu prowadzi do okazałej buddyjskiej świątyni pochodzącej z czasów Dynastii Tang, wbudowanej w 870 roku. Dziś niestety nie możemy podziwiać oryginalnych budowli z tamtych czasów, gdyż uległy one zniszczeniu podczas wojny Republiki Chińskiej z Cesarstwem Japonii. Po 1949 roku lokalne władze zadecydowały o odbudowie tego miejsca. Świątynię często spowija gęsta mgła. Nie inaczej było podczas naszej wizyty.

Tianmen Shan – Brama do Nieba i 999 schodów

Najbardziej charakterystycznym punktem góry Tianmen jest znajdująca się na wysokości 1260 m n.p.m. grota zwana Bramą do Nieba. Powstała w wyniku erozji, szeroka na 57 metrów i wysoka na 131,5 metra jest najwyżej położoną tego typu formacją na świecie. Do wyłaniającego się co i raz zza gęstych chmur otworu prowadzi 999 schodów tworzących Drabinę do Nieba (Tianti), a całość przywodzi na myśl portal prowadzący do innego świata. Nie bez powodu zresztą, gdyż według legend ludów prowincji Hunan, Tianmen Shan był królestwem bogów, a przez bramę spoglądali oni na świat ludzi. 

Sposób dostania się z Podniebnych Ogrodów do Bramy do Nieba to chyba największe kuriozum, choć w Chinach takie rzeczy po pewnym czasie już nie dziwią. Otóż trasę pokonuje się ruchomymi schodami osadzonymi w wydrążonym w górze tunelu. I to schodami nie byle jakimi, bo o długości 879 metrów i rozpiętych na blisko 700 metrach. Schody podzielone są na 12 sekcji i pokonują wysokość 340 metrów. Konstrukcja zaprojektowana i wykonana przez firmę China Kangli Elevator została oddana do użytku w 2017 roku.

Symbolika dziewiąki

Liczba schodów Tianti (999), jak i zakrętów drogi Tongtian (99) nie jest przypadkowa. Dziewiątka to bowiem jedna z najważniejszych cyfr w chińskiej symbolice. Oznacza doskonałość oraz mówi o wysokim poziomie rozwoju człowieka. Jej brzmienie tożsame jest z wiecznością i uosabia nierzadko również życie wieczne. Bukiet 99 lub 999 róż ma być dowodem wiecznej miłości. 9, jako najwyższa z cyfr związana była także z osobą cesarza, a wiele konstrukcji w cesarskim pałacu opartych było o jej wielokrotność.

Najbardziej przerażający szlak na świecie?

“Najbardziej przerażający szlak na świecie”, “Przerażająca trasa kolejki linowej”, “Najniebezpieczniejsza droga w Chinach” – na takie tytuły i określenia możecie natknąć się szukając informacji na temat Tianmen Mountain. Czy to stwierdzenia na wyrost? Clickbaity? A może położona w prowincji Hunan góra zasłużyłą sobie na taką (nie)sławę?

Jak wiadomo ile osób, tyle zdań, jednak dla mnie (osoby z powiedziałabym umiarkowanym lękiem wysokości) są to jednak określenia na wyrost.

Za najbardziej przerażające/niebezpieczne uznawane są:

• Wspomniana wyżej kolejka linowa
• Spacer zawieszoną nad przepaścią trasą
• Zjazd drogą Tongtian

Kolejka faktycznie może powodować dyskomfort proporcjonalny do lęku wysokości, jest jednak bezpieczna, a żeby dostać się na górę wcale nie musimy z niej korzystać.

Jeśli chodzi o spacer kładką początek był faktycznie dość trudny, zwłaszcza, że kierunek ruchu wymagał od nas poruszania się po zewnętrznej stronie, a barierki do zabudowanych nie należą. Z każdym metrem było jednak coraz lepiej i w połowie spaceru dyskomfort niemal zniknął. Szklane fragmenty nie są obowiązkowe i da się obejść szczyt dookoła bez stawiania stóp na przezroczystych taflach.

W przypadku Tongtian (Big Gate Road) nie czułam ani odrobiny zagrożenia, a zjazd tą drogą był dla mnie czystą frajdą. Tylko ja dobrze znoszę tego typu atrakcje. Zapewne dla osoby z chorobą lokomocyjną wrażenia będą zgołą odmienne, a w naszym busiku faktycznienie nie wszyscy wyglądali na zachwyconych.

Podsumowując, góra Tianmen nie jest dla każdego. Osobom z dużym lękiem wysokości zalecałabym rozwagę w wyborze tej atrakcji. Choć mogą zrezygnować z kolejki linowej i spaceru nad przepaścią i obejrzeć tylko Bramę do Nieba – tu nie ma raczej żadnych przeciwwskazań.

Osoby nie czujące się na dużej wysokości i ograniczonej przestrzeni dość pewnie mogą czuć się niekomfortowo, a adrenalina skoczy im zapewne nie raz. Jednak miano najbardziej przerażającego szlaku nadano górze w mojej opinii zdecydowanie na wyrost. I bardzo się cieszę, że przed wyjazdem o tym akurat miejscu nie szukałam żadnych informacji. Gdybym przeczytała niektóre z artykułów czy nagłówków, być może nie uwzględniłabym góry Tianmen w planie zwiedzania, co mogłoby się okazać największym błędem tego wyjazdu. 

Góra Tianmen praktycznie

Na koniec jeszcze garść informacji praktycznych i suchych faktów:

• Godziny otwarcia: 8.00 – 18.00 od marca do listopada i 8.30 – 18.00 od grudnia do lutego. Zdarza się, zwłaszcza zimą, że z powodu zbyt silnej śnieżycy lub podmuchów wiatru wstęp na górę nie jest możliwy. Z kolei w sezonie letnim warto wybrać się na wycieczkę z samego rana, gdyż kolejka szybko się wydłuża i pula biletów dostępnych w danym dniu może zostać wyprzedana.
• Cena wstępu to 261 CNY (obejmuje wjazd kolejką linową, wstęp do świątyni oraz przejazd autobusem po Tongtian). Szklane fragmenty trasy są dodatkowo płatne – po 5 CNY, cena obejmuje również wymagane ochraniacze na buty.
• Możliwe warianty dostania się na górę/dół: 1. Wjazd kolejką, zjazd autobusem drogą Tongtian, 2. Podjazd autobusem i zjazd kolejką, 3. Wjazd i zjazd autobusem
• Na górze panuje spory tłok, zdarzają się przestoje, które zwłaszcza gdy idziemy od strony zewnętrznej nad przepaścią, mogą wzmagać dyskomfort.
• Na górze dostępne są ogólnodostępne, bezpłatne toalety, sklepiki oraz restauracje (ceny są jednak sporo wyższe niż w mieście).

Zobacz inne niesamowite górskie krajobrazy w Chinach – Tarasy Ryżowe Longshen >>

Więcej zdjęć z Polski i ze świata znajdziecie na moim Instagramie. Zachęcam do obserwowania zwłaszcza, że zaczęłam niedawno i dopiero „rozkręcam się” na tym kanale :)

Wybierasz się po raz pierwszy do Chin? Przeczytaj informacje, które pomogą odnaleźć Ci się w Państwie Środka →

Artykuł Góra Tianmen – Brama do Nieba i spacer nad przepaścią pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Wyspy Owcze – najpiękniejsze miejsca

WyspaVagar:

Jezioro Sørvágsvatn (zwane też Leitisvatn)

To jedna z wizytówek Wysp Owczych, a zarazem największy akwen archipelagu. O jego wyjątkowości nie przesądza jednak rozmiar, lecz położenie. Jeden z brzegów jeziora niemal styka się z krawędzią skalistego brzegu zawieszonego nad oceanem, sprawiając wrażenie jakby wypełniające skalną półkę jezioro miało wylać się do morza. W jednym miejscu tak się zresztą dzieje za sprawą wodospadu  Bøsdalafossur.

Widok jest naprawdę wyjątkowy, a sama trasa wzdłuż brzegu także bardzo przyjemna. Z początku wiedzie przez trawiaste pustkowia, przechodzące z czasem w szlak nad stromymi, mocno wietrznymi klifami. Najbardziej charakterystyczny z nich, Trælanípan, to tak zwana Ściana Niewolników, z której według podań Wikingowie zrzucali do oceanu irlandzkich jeńców.

Widok na osadę Gásadalur

Charakterystyczny widok przedstawiający wodospad, spływający z klifu otoczonego zielonymi górami to kolejny symbol farerskiego krajobrazu. Uwieczniony przeze mnie różni się nieco od większości ujęć tego miejsca, gdyż zalegające nisko chmury pozbawiły widok szczytu Árnafjall w tle ;) Widoczne w głębi lądu domki to zaś malutka osada Gásadalur, licząca obecnie 12 stałych mieszkańców*. 

Odcięta do 2015 roku przez strome pasmo górskie wioska była jednym z najbardziej odizolowanych skupisk ludzkich. Sytuacja uległa zmianie za sprawą wydrążonego w poprzek góry tunelu, który połączył Gásadalur ze światem. Miejscowość znana jest również z bohaterskiego listonosza. Więcej o jego wyczynach jak i samej wiosce możecie przeczytać we wpisie poświęconym wyspie Vagar >>

Trøllkonufingur – Palec Wiedźmy

Palec wiedźmy (czasem zwany też palcem trolicy) to charakterystyczna formacja skalna widoczna z wielu miejsc na wyspie. Jednym z nich są bezpośrednie okolice domków Kristianshavn, które służyły mi za lokum w czasie wyjazdu. I to właśnie ta perspektywa najbardziej przypadła mi do gustu, choć opinii tej daleko do obiektywizmu. Były może miejsca, z których skałę było widać dokładniej, ale to właśnie tu wybrałam się na spacer pierwszego poranka, tu pierwszy raz poczułam czyste, rześkie farerskie powietrze i tu po raz pierwszy zaparło mi dech. Mimo zatem, że na wyspach są widoki bardziej spektakularne, ten pozostanie dla mnie w czołówce tych najpiękniejszych. Jeśli i Wy chcielibyście budzić się w takiej okolicy, polecam nocleg w Kristianshavn, który możecie zarezerwować tu >>

Największe atrakcje Wyspy Streymoy

Vestmannabjørgini – Klify Vestmanna

Jeśli jak ja jesteście miłośnikami kryminałów, miasteczko Vestmanna może wydać się Wam znajome. To tu Remigiusz Mróz, tworząc pod pseudonimem  Ove Løgmansbø, osadził akcję kryminalnej powieści ukazującej surowe oblicze Wysp Owczych i mroczne sekrety ich zamkniętej społeczności. Jeśli lubicie podążać śladem książkowych bohaterów lub weryfikować opisane miejsca z rzeczywistością, to kolejny powód, by zawitać w tej malowniczej miejscowości. Pierwszym z nich powinien być jednak rejs na Vestmannabjørgini, czyli Klify Vestmanna, biorący początek w malutkim porcie przy budynku lokalnej informacji turystycznej.

Vestmannabjørgini to królestwo strzelistych klifów, szkierów i obmywanych wodą formacji skalnych o rozmaitych kształtach. Podczas trwającego dwie godziny rejsu krajobraz zmienia się wielokrotnie, lecz i tak znacznie rzadziej niż aura. Z początku nadmorskie wzniesienia są dość rozległe. Na ich trawiastych szczytach wypasają się owce, które mimo zaskakujących wspinaczkowych umiejętności, zdobywanie pożywienia ryzykują życiem. W miarę oddalania się od portu krajobraz staje się coraz bardziej urozmaicony, ale i mroczny. Klify robią się coraz wyższe i bardziej strome (niektóre sięgają 500 m n.p.m.), i wraz z przybrzeżnymi formacjami tworzą  skalne labirynty, które nasz szyper pokonuje z godną podziwu precyzją.

Porywisty wiatr funduje nam istną huśtawkę, a woda chlustająca z nieba momentami zasłania widoki. Na szczęście ulewy, choć silne, podczas naszego rejsu są tylko chwilowe, a w połączeniu z wychodzącym co i raz słońcem tworzą idealną mieszankę. Lepszej aury chyba bym sobie nie wymyśliła. Warto zaznaczyć, że aby rejs doszedł do skutku trzeba mieć nieco szczęścia, gdyż bywają one odwoływane właśnie ze względu na pogodę. 

Klify Vestmanna to ważne miejsce dla ornitologów i miłośników wszelkich skrzydlatych, są bowiem jednym z najważniejszych siedlisk atlantyckich ptaków. Rejs kosztuje około 300 DKK w zależności od formy rezerwacji. Więcej o cenach na Wyspach Owczych >>

Tórshavn – stolica Wysp Owczych

Miejsce, której nazwa oznacza Port Thora, to stolica i największe miasto archipelagu. Warto zobaczyć tu starówkę czy bramę wykonaną ze szkieletu grindwala, jednak to co w skali wysp jest tu naprawdę unikalne to stary cmentarz.

Wyspy Owcze właściwie pozbawione są drzew. Spotkać można tylko te zasadzone, a jedne z najpiękniejszych znajdują się właśnie na cmentarzu w Thorshavn.

Więcej o farerskiej stolicy >>

Kirkjubøur – najważniejsze miasto w średniowieczu

Ta niepozorna, choć pięknie położona wioska była niegdyś ważnym portem Wysp Owczych, a także siedzibą biskupstwa i duchowym centrum archipelagu. Kres wysokiej pozycji miasta położył potężny sztorm, który w XVI wieku dosłownie zmył z ziemi większość budynków. Do dziś zachowało się jednak skupisko pomalowanych na czarno domostw należących do XI-wiecznej farmy Kirkjubøargarður. Jeden z tych domów, Kirkjubøargarður, uważany jest za najstarszy stale zamieszkany drewniany dom na świecie.

Dom, jak reszta farmy pochodzi z XI wieku. Początkowo należał do biskupstwa, jednak w 1550 roku wszedł w posiadanie rodziny Patturson, która dzierżawi do dziś zarówno budynek jak i najbliższą okolicę. Wielu członków rodziny Patturson należy do znanych i szanowanych na wyspach, wśród nich kilku pisarzy, podróżników, polityków jak i pierwsza znana na archipelagu feministka – Súsanna Helena Patturson.

Charakterystycznymi budowlami Kirkjubøur są także:

Kościół św. Olafa z 1110 roku będącym najstarszym kościołem na Farojach, w którym do tej pory odbywają się nabożeństwa.

Katedra Magnusa z 1300 roku, zwana także Mururin (mury). Jest największym średniowiecznym zabytkiem na Farojach i jedynym budynkiem w stylu gotyckim. Nie jest pewne, czy jej budowa została kiedykolwiek ukończona.

W XII wieku właścicielką ziem wokół Kirkjubøur była niejaka Gæsa, córka właściciela rozległych terenów na wyspie Streymoy. Pewnego dnia została przyłapana na jedzeniu mięsa w czasie postu, za co ukarano ją konfiskatą majątku na rzecz kościoła oraz wygnaniem. Nowe życie zaczęła prowadzić na Vagar w okolicach dzisiejszego Gásadalur. To ponoć od jej imienia pochodzi nazwa osady.

Saksun – bardziej sielsko nie będzie

Nie ma chyba na całych Wyspach Owczych wioski bardziej sielskiej niż Saksun. Położoną w dolinie Saksunandalur osadę otaczają malownicze wzniesienia przecinane co i raz nićmi wodospadów. Pierwsze doniesienia na temat Saksun pochodzą z XIV wieku, jednak najstarsze zachowane budynki pochodzą z wieku XVII. Tworzą one gospodarstwo rolne Dúvugarður, pełniące jednocześnie rolę niewielkiego muzeum. Są one idealnym dopełnieniem tutejszego krajobrazu, tworząc wraz z nim idylliczny wręcz obrazek. 

Inne charakterystyczne ujęcia Saksun ukazują niewielki biały kościółek na tle gór i niebieskiej laguny. Co ciekawe, nie został on zbudowany w tym miejscu, a mieszkańcy osady, by go odwiedzić, musieli udać się drogą przez góry do położonej 8 km dalej miejscowości Tjørnuvík, gdzie pierwotnie znajdowała się świątynia. W 1858 roku kościół rozebrano i przeniesiono w obecne miejsce, nadając mu także nową nazwę, Saksunar Kirkja. Z Saksun do Tjørnuvík nadal wiedzie stary górski szlak, oznaczony kamiennymi stożkami. Warto nim podążyć, bo to kolejne miejsce, które widokowo powinno zaspokoić i tych bardziej wymagających.

Sielankowy wygląd osady nie jest jednak w stanie zatrzymać w niej mieszkańców, migrujących do większych miasteczek. Z każdym rokiem Saksun coraz bardziej się wyludnia. W 2019 roku pozostaje tu zaledwie 8 mieszkaców *

Wyspa Eysturoy

Gjógv

Nazwa miasteczka Gjógv oznacza wąwóz wypełniony wodą. Nawiązuje ona do skalnej rozpadliny, nad którą założono osadę. Gjógv leży również u podnóży najwyższego wzniesienia Wysp Owczych – Slættaratindur. Z mierzącego 882 metry szczytu rozciągają się wspaniałe widoki i przy dobrej pogodzie dostrzec można Vatnajökull, największy lodowiec Islandii. Tyle teorii. W praktyce pogoda rzadko kiedy bywa tu odpowiednia i najczęściej ze szczytu nie widać nic :)

Mimo malowniczego położenia, w Giogv mieszka tylko 30 osób. 11 kobiet i 19 mężczyzn. Troje dzieci uczęszcza do działającej od 1884 roku szkoły. Kiedyś zaludnienie było tu większe, jednak wskutek znacznej izolacji i braku choćby podstawowych usług, wioska zaczęła się wyludniać. W Giogv nie ma nawet sklepu, a po zakupy mieszkańcy muszą dojeżdżać do oddalonego o 14 km Eiði.

Więcej o Giogv i wyspie Eysturoy >>

Piękne zakątki Wyspy Bordoy

Klaksvik – port otulony górami

Klaksvik, położony w poludniowo-zachodniej części wyspy Bordoy, to drugie największe miasto na Farojach. Pod tym względem umiejscowiło się zaraz za stolicą, którą w moim odczuciu wyprzedza jednak pod względem położenia jak i walorów widokowych. Osadnictwo w rejonie Klaksviku sięga czasów wikińskich, a tutejszy port był niegdyś najważniejszym portem na wyspach. Dziś  jego pozycja nadal jest wysoka, a położenie bardzo urokliwe. Tutejszą przystań z każdej strony osłaniają lądy, z których większość stanowią malownicze pasma górskie. Klaksvik to zatem dogodny punkt wypadowy w okoliczne góry, jak i północne wyspy archipelagu – Kolsay i Nolsoy. Więcej o Klaksvik i alkoholu na Wyspach Owczych >>

Opuszczona wioska Múli

Muli to maleńka osada położona w północnej części archipelagu. Założona została najprawdopodobniej w XIV wieku i jest jedną z najstarszych wiosek w regionie. Mimo to najpóźniej doczekała się podłączenia do sieci elektrycznej i budowy drogi dojazdowej. Jednak ani usuwanie niedogodności ani przepiękne położenie nie uchroniło osady od stopniowego wyludnienia. W 2000 roku Muli miało czterech stałych mieszkańców, zaś 10 lat później dwóch. Obecnie nie ma już ani jednego stałego osadnika, choć część dawnych mieszkańców lub ich potomków odwiedza wioskę bądź spędza tu wakacje. 

Według farerskich podań wioskę tę zamieszkiwał niegdyś jeden z najsłynniejszych miejscowych magów, Guttormur í Múla. Siłę swych mocy  objawił między innymi budując mur w pobliżu miejscowości Kirkjubøur, w czym nie byłoby nic dziwnego gdyby nie fakt, że gdy kamienie same z hukiem lądowały jeden na drugim, Guttormur í Múla oddawał się szydełkowaniu w zaciszu swej chaty. Poznawszy moc maga mieszkańcy archipelagu przybywali do niego z prośbą o nadprzyrodzoną interwencję w rozwiązywaniu ich problemów. Wspomina o tym również Maciek na stronie Farerskie kadry, gdzie możecie znaleźć wiele farerskich historii >>

Dwa z tutejszych domów przetransportowane zostały do Duńskiego Muzeum Narodowego w Kopenhadze.

Wyspa Suðuroy i jej piękne zakątki

Hvannhagi – klify, jezioro i Lítla Dímun

Szlak wiodący przez Hvannhagi zaczyna się niepozornie. Przechodzimy przez bramkę prowadzącą na pole i tylko znak z napisem Hvannhagi świadczy o tym, że zmierzamy oglądać coś poza dywanami traw. Wydeptana ścieżka prowadzi coraz wyżej, ze szczytu zaś rozciąga się wspaniały widok na wyspy Lítla Dímun, Stóra Dímun i Sandoy, a także wyrastające przed nami klify. Idąc wzdłuż nich dochodzimy do otoczonego wzgórzami jeziora, które niemal styka się z morzem. 

Geolodzy nazywają ten obszar geologicznym Eldorado, gdyż miejsce znane jest z interesujących zjawisk geologicznych. W okolicach jeziora do dziś możemy oglądać kamienie z olbrzymich lawin skalnych, które runęły w dół Hvannhagi kilka tysięcy lat temu. 

Beinisvørð – najwyższy klif Suðuroy

Beinisvørð to jedna z najważniejszych atrakcji wyspy Suðuroy. Sięgające 470 metrów pionowe klify są drugimi co do wysokości na archipelagu (zaraz po wymienionymi już wyżej Klifami Vestmanna). Niesamowicie porywisty wiatr uniemożliwił nam podejście do ich krawędzi, co nie przeszkodziło w zachwycaniu się okolicą. 

Niegdyś mężczyźni z okolicznej wioski Sumba ryzykowali życiem i schodzili w dół klifu w poszukiwaniu jaj morskich ptaków, służących im za pożywienie. Wielu z nich nie wracało z karkołomnej wyprawy.

Klify inspirowały też miejscowych malarzy i poetów. Dziś zdobią także rewers banknotu 50 kr.

On the road – drogi na Wyspach Owczych

Opisując najpiękniejsze miejsca wysp Owczych nie sposób nie wspomnieć o miejscowych drogach. Panuje wśród nich prawdziwa różnorodność. Proste i mocno kręte, położone w dolinach czy wzdłuż strzelistych klifów, otulone trawą i obmywane prysznicem wodospadów – niemal wszystkie to wspaniała przestrzeń i niezwykłe widoki na farerską przyrodę i wtopione w nią miasteczka.

Poszczególne wyspy archipelagu mogą wydawać się do siebie podobne. I pod wieloma względami takie są. Każda z nich ma jednak miejsca, ludzi i historie, czyniące ją jedyną w swoim rodzaju. We wpisie tym skupiłam się na najpiękniejszych moim zdaniem zakątkach wysp Vagar, Streymoy, Eysturoy, Bordoy i Suðuroy. Jestem ciekawa czy któryś z nich i Wam przypadł do gustu.

• Zajrzyj także do kameralnej stolicy – Thorshavn >>
• Przydatne informacje praktyczne >>
• Sprawdź ile kosztuje wyjazd na Wyspy Owcze >>
• A wszystkie moje wpisy o archipelagu znajdziesz tu >>

Źródła:

* Statistics Faroe Islands http://www.hagstova.fo/en
“81:1. Opowieści z Wysp Owczych”, Marcin Michalski i Maciej Wasielewski

Artykuł Najpiękniejsze miejsca na Wyspach Owczych – rajskie oblicze Północy pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Herbata na Sri Lance

Cejlońska herbata doceniana jest od dawna, a kraj mimo tak niewielkiej powierzchni (65 610 km²) zajmuje czwarte miejsce na świecie pod względem jej zbiorów (po Chinach, Indiach i Kenii). Nie zawsze jednak tak było. Sadzonki herbaty sprowadzili z tu indyjskiego stanu Asam Brytyjczycy w drugiej połowie XIX w, tuż po tym, jak zaraza zniszczyła uprawianą przez nich wcześniej kawę.

Sekret wysokiej jakości cejlońskiej herbaty tkwi w doskonałych warunkach do jej uprawy, przede wszystkim jednak w sposobie zbierania liści. Podczas gdy w wielu miejscach na świecie używa się do tego celu maszyn, na Sri Lance nadal pracę tę wykonuje się ręcznie. Umożliwia to bardzo precyzyjną selekcję, by do suszenia trafiały tylko najlepiej nadające się do tego celu liście.

Zbiory herbacianych liści

Wysoka jakość ma jednak swoją cenę i okupiona jest ciężką pracą kobiet na plantacjach. Zbieraniem herbaty (jak wcześniej kawy) trudnią się przede wszystkim Tamilki, sprowadzone przez Brytyjczyków po tym jak Syngalezki odmówiły wykonywania tego zadania. Mimo upływu lat i zmiany sytuacji politycznej, nadal to właśnie one są najliczniejszymi pracownicami herbacianych plantacji. Od bladego świtu krążą wśród krzewów, zbierając do 20 kg liści w ciągu dnia! 

Kobiety zrywają tylko najmłodsze, jasnozielone listki wraz z nierozwiniętym pączkiem, które rosną na szczycie herbacianego krzewu. Wymaga to zarówno wiedzy, jak i cierpliwości oraz sprawności manualnej. Wyselekcjonowane liście poddawane są procesom suszenia, rolowania i fermentacji. Dopiero tak przygotowany susz trafia na aukcje, na których zaopatrują się w niego światowi producenci.

Czarna, zielona i biała – co różni rodzaje herbaty

Choć mogłoby się wydawać inaczej, herbatę czarną, zieloną jak i białą pozyskuje się z tego samego typu herbacianego krzewu. Różni je tylko to, co dzieje się z liśćmi po zerwaniu.

• Czarna herbata to liście w pełni sfermentowane. Zostają poddane więdnięciu, skręcaniu, fermentacji, a po wysuszeniu mogą trafić do sklepów.
• Liście herbaty zielonej poddawane są utlenianiu, a także suszeniu i podgrzewaniu, co zapobiega rozpoczęciu się procesów fermentacyjnych, dzięki czemu zachowują zielona barwę.
• Białą herbatę wytwarza się z nierozwiniętych, herbacianych pączków, pozostawianych do zwiędnięcia, a następnie suszonych.

Herbaciane wzgórza pokryte przystrzyżonymi krzewami to jeden z najbardziej charakterystycznych, a także najpiękniejszych lankijskich krajobrazów. Wspaniale prezentują się zarówno skąpane w południowym słońcu, jak i otulone poranną mgłą. Wzgórza rozciągają się między innymi w pobliżu miejscowości Nuwara Eliya, Kandy, Haputale czy Dimbula, a podziwiać można je również z przebiegającej tu niezwykle widokowej trasy linii kolejowej. Przejażdżka pociągiem w tym rejonie to punkt podróży po Sri Lance, który naprawdę szkoda pominąć.

Podróż na Sri Lankę i wizyta na tutejszych plantacjach nie tylko cieszy oczy, ale również uświadamia jak skomplikowany i pracochłonny proces przechodzi herbata, nim trafi do filiżanek w formie popularnego napoju.

Plantacja Mackwoods Labokellie nieopodal Nuwara Eliya

W tajniki związane z pozyskiwaniem i parzeniem złocistego napoju wprowadzani byliśmy na plantacji Mackwoods Labokellie i w znajdującej się tu fabryce herbaty. Położona jest ona około 10 km na północny zachód od miejscowości Nuwara Eliya. To właśnie tu wytłumaczono nam różnice pomiędzy różnymi jej gatunkami oraz oprowadzono po pomieszczeniach, w których odbywają się kolejne etapy pozyskiwania herbacianego suszu.

Spacer po fabryce wieńczy degustacja świeżo zaparzonego napoju oraz wizyta w sklepiku, w którym zaopatrzyć się można w wytwarzaną na miejscu herbatę. Zakupy nie są konieczne, choć zapewne mile widziane, zwłaszcza że oprowadzanie po fabryce odbywa się bezpłatnie.

Kandy – Ella – najpiękniejsza trasa kolejowa Sri Lanki

Przyjeżdżając obejrzeć lankijskie plantacje herbaty, warto skorzystać również z innej atrakcji, która dorównuje, a nawet przewyższa tę pierwszą. To przejażdżka pociągiem tutejszą trasą kolejową, uznawaną za jedną z najpiękniejszych na świecie. Tory meandrują pośród zielonych wzgórz, wodospadów i plantacji herbaty, gwarantując niesamowite widoki. A że podróż odbywa się niespiesznym tempem, można się nimi rozkoszować przez wiele godzin.

Przejazd całej trasy z Kandy do Ella zajmuje około 7-8 godzin. My wsiedliśmy w Hatton (po zejściu z Góry Adama znajdującej się w okolicy), czyli mniej więcej w połowie drogi, docierając do Ella w około 4 godziny. Mimo, że podróż może przebiegać w tłoku i nie daje gwarancji miejsc siedzących, warta jest każdej każdej spędzonej w pociągu minuty. Po drodze mijamy wiele niewielkich stacji, na których można zakończyć przejazd i udać się na zwiedzanie okolicy.

Większość pociągów na tej trasie dysponuje trzema klasami przedziałów:

• I klasa to klimatyzowane wagony, w których wymagana jest wcześniejsza rezerwacja miejsca. W wybranych pociągach udostępniane są też tak zwane wagony obserwacyjne (observation saloon), jednak tu miejsca należy rezerwować z dużym wyprzedzeniem. Trzeba jednak pamiętać, że wagony w I klasie są klimatyzowane, nie można zatem otwierać okien ani stawać w otwartych drzwiach, a bywa to najlepszym sposobem podziwiania widoków na trasie.
• II klasa to wagony o średnim standardzie, w których rezerwacja nie zawsze jest obowiązkowa.
• III klasa to wagony o różnym standardzie. To właśnie nimi podróżuje najwięcej mieszkańców, bywają zatem mocno zatłoczone. O najbardziej pożądane miejsce przy oknie bywa trudno, ale przy odrobinie szczęścia można na nie trafić. Bywa jednak, że trzeba się zadowolić miejscem stojącym. Jeśli trafi się ono w drzwiach, które zazwyczaj pozostają otwarte, widoki gwarantowane.

Będąc w Hill Country warto również:

• Wspiąć się na Szczyt Adama (Sri Padę) i obejrzeć wschód słońca z góry >>
• Wybrać się do Parku Narodowego Równin Hortona i stanąć na Końcu Świata >>
• Wybrać się na trekking w Knuckles Mountain Range >>

Może spodoba Ci się również Lwia Skała, czyli Sigirija

Artykuł Herbata na Sri Lance. Pociągiem przez Hill Country. pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Zatem odległa i egzotyczna Sri Lanka to dość często wybierany cel wyjazdu, a od cejlońskich “must see” internet pęka w szwach (do czego dokładam i swoją cegiełkę). Ten tekst będzie dla odmiany o internetowych przegranych. Będzie o miejscach, które wśród polecanych atrakcji Sri Lanki występują rzadziej lub wcale, na co rzecz jasna moim zdaniem, nie zasługują.

Od listopada 2019 PLL LOT uruchamia bezpośrednie loty z Warszawy do Kolombo. To kolejny powód, by pomyśleć o odwiedzeniu krainy herbaty. Inne, może nie te najbardziej znane, znajdziecie poniżej.  

Mniej znane atrakcje Sri Lanki

Mihintale – kolebka buddyzmu i niedoceniane sąsiedztwo Anuradhapury

Mihintale, choć dość łatwo dostępne, sprawia wrażenie pomijanego. Nie wiem czy odwiedzający Sri Lankę faktycznie rzadko się tam udają, czy akurat Google z Mihintale nie bardzo się lubią. W porównaniu z innymi atrakcjami Cejlonu wygląda jednak na opisywane rzadziej i próżno szukać go na listach “must see” , “X największych atrakcji” i wszelkich różnie ujętych “naj”. Uważam to za spore niedopatrzenie i polecam wziąć Mihintale pod uwagę w planowaniu wyjazdu na Sri Lankę.

Mihintale oddalone jest zaledwie około 20 km od Anuradhapury, słynnej starożytnej stolicy Cejlonu, której ruiny wpisano na listę UNESCO. I może to właśnie ona odwraca uwagę od słabiej znanego, choć nie mniej atrakcyjnego sąsiada. Ba, gdybym miała odwiedzić tylko jedno z tych miejsc, Annuradhapura musiałaby mi wybaczyć.

Więcej o Anuradhapurze i najstarszym posadzonym przez człowieka drzewie możesz przeczytać tu >>

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale jest dla lokalnej ludności celem pielgrzymek i obiektem kultu (na Sri Lance nie jest to jednak niczym wyjątkowym). To tu król Devanampiyatissa przyjął nauki buddyjskie od mnicha Mahindy, po czym wprowadził buddyzm w swym królestwie. Miejsce uznawane jest zatem za cejlońską kolebkę tej religii.

Do głównej świątyni prowadzi 1840 schodów, co można potraktować jako rozgrzewkę przed wspinaczką na Sri Padę (znaną w Europie jako Szczyt Adama), gdzie jest ich sporo więcej >> Wspiąć można się także na charakterystyczną Skałę Zgromadzenia (Aradhana Gala), na której mędrzec Mahinda wygłosił swe pierwsze kazanie. Roztacza się z niej wspaniały widok na okolicę. Przed wejściem należy pamiętać o zdjęciu butów, a podczas wspinaczki warto zboczyć z utartej trasy i zaglądać za niektóre głazy.

Na szlakach Mihintale mijamy wiele opuszczonych obiektów, rytualnych basenów, grot skalnych i ukrytych w zieleni ruin. Jednymi z ciekawszych, a mijanych już na początku, są pozostałości szpitala wybudowanego w III wieku naszej ery, uznawanego za jeden z najstarszych na świecie. Europie przyszło na nie czekać jeszcze 400 lat.

Mihintale to zatem sporo ciekawych zakamarków, a przede wszystkim wspaniałe widoki roztaczające się z górujących nad zieloną okolicą świątyń i wzniesień, których szkoda sobie odmówić.

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Mihintale – Sri Lanka

Kirinda

Kirinda to mała wioska na południowym wybrzeżu Cejlonu. Bywa traktowana jako punkt wypadowy do okolicznych parków narodowych, najczęściej jednak jest zwyczajnie pomijana. Dzięki niewielkiemu zainteresowaniu przyjezdnych, ci którzy już tam dotrą, mogą mieć ten urokliwy kawałek wybrzeża niemal na wyłączność.

Sama wioska, choć mało istotna dla przyjezdnych, jest ważnym punktem w świadomości Lankijczyków, głównie za sprawą  przekazywanej od II w p.n.e legendy. Otóż panujący w Kelaniya (dziś to przedmieścia Colombo) Król Kelanitissa, ugotował żywcem mnicha, którego podejrzewał o pomoc w przekazaniu miłosnego listu od królewskiego brata dla królowej.

Wściekli bogowie wywołali ogromne tsunami, które niemal zmiotło wyspę z powierzchni ziemi. Ogarnięty wyrzutami sumienia król, aby przebłagać bogów oraz ocalałych poddanych, postanowił złożyć ofiarę. Zbudował łódź, na której wyprawił w głąb morza  swą najstarszą córkę. Dotarła ona po pewnym czasie właśnie do wybrzeży Kirindy, gdzie zachwyciła tamtejszego władcę, Króla Kavantissa.

Zachwyt zaowocował rychłym ślubem, a Królowa Viharamaha Devi wydała na świat najbardziej znanego władcę Cejlonu, króla Dutugamunu, który zjednoczył kraj pod jednym panowaniem i wyzwolił Syngalezów spod ucisku samozwańczego władcy tamilskiego. Viharamaha Devi do tej pory pozostaje lankijskim symbolem kobiecej siły i odwagi.

Najbardziej charakterystycznym punktem Kirindy jest zbudowana na przybrzeżnych skałach świątynia (poświęcona nikomu innemu jak Viharamaha Devi). W 2004 roku oparła się żywiołowi, dając schronienie miejscowej ludności przed szalejącym na Sri Lance tsunami. O walorach położenia świątyni nie będę się rozpisywać i pozwolę by zdjęcia zrobiły to za mnie.

Nie wiem jak wybrzeże Kirindy sprawdza się w kąpielach i typowym plażowaniu, widokowo i spacerowo jest jednak zdecydowanie warta odwiedzenia. 

Kirinda – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Świątynia w Kirindzie – Sri Lanka

Świątynia w Kirindzie – Sri Lanka

Świątynia w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Plaża w Kirindzie – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range

Knuckles Range to masyw górski  położony w centrum Sri Lanki. Nazwę knuckles (kłykcie) nadali mu brytyjscy geodeci, ze względu na  kształt szczytów i fałdowań zachodniej części masywu, przypominający zaciśniętą pięść. W języku syngaleskim region ten znany jest jednak jako Dumbara Kanduvetiya, czyli „pogrążony we mgle”. I właśnie ta nazwa, choć powszechnie nieznana, odpowiada warunkom, jakich możemy spodziewać się na miejscu.

Niewielką część obszaru Knuckles Range pokrywają tak zwane lasy mgliste. Wskutek następującej nieprzerwanie kondensacji pary wodnej, chmury i mgły nie ustępują tam ani na chwilę, otulając górzysty krajobraz. Lasy te są siedliskiem wielu endemicznych gatunków roślin i zwierząt i stanowią zaledwie 1% światowych zasobów leśnych.

Mieszkańcy gór trudnią się przede wszystkim uprawą ryżu i kardamonu.

Więcej zdjęć i informacji znajdziecie w tym tekście >>

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Knuckles Mountain Range – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve

Kottawa Forest Reserve położony jest niespełna 20 km od dość tłumnie odwiedzanej kolonialnej perełki – Galle. Mimo popularnego sąsiedztwa, a może właśnie przez nie, nie jest miejscem szerzej znanym. Nie powiem Wam, czy jego walory przewyższają te innych lasów deszczowych, jak choćby bardziej znanego Sinharaja. Na pewno warto jednak zdawać sobie sprawę z jego istnienia, a fakt że istnieje tu ponad 170 gatunków drzew, w tym aż około 100 endemicznych w skali kraju, nie powinien pozostawić Was obojętnymi.

Rezerwat ten ma jednak pewnych uciążliwych mieszkańców, których obecność może przeszkodzić w rozkoszowaniu się zielenią. Chodzi o pijawki, których w grudniu było tu zatrzęsienie, a przysysać próbowały się nawet do paznokci. Jeśli zatem niełatwo zaakceptować Wam takich towarzyszy, wizytę w rezerwacie Kottawa powinniście dokładnie przemyśleć.

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kottawa Forest Reserve – Sri Lanka

Kiedy jechać na Sri Lankę

Sri Lanka leży w strefie klimatu podrównikowego wilgotnego, a warunki bywają tu dość nieprzewidywalne. Pogodę wybrzeży Sri Lanki kształtują dwa monsuny: yala i maha. Pierwszy z nich od maja do sierpnia przynosi deszcze w południowo-zachodniej części kraju. Drugi od października do stycznia sprowadza wilgoć w północno-wschodni rejon wyspy. Dlatego jeśli zależy nam na uniknięciu obfitych opadów najlepiej przyjechać:

• na zachodnie oraz południowe wybrzeże oraz w centrum kraju – od grudnia do marca
• na północne oraz wschodnie wybrzeże – od lutego do sierpnia

Jednak nawet stosując się do tych ogólnych założeń lepiej oczekiwać nieoczekiwanego ;) Warto też pamiętać, ze mimo upalnych temperatur na wybrzeżu, w górach temperatura oscyluje w okolicach 15 – 17 stopni, na co miejscowi reagują przywdziewaniem czapek i nauszników.

Opisane powyżej miejsca to zaledwie wycinek wyspy, która mimo niewielkich rozmiarów, oferuje naprawdę wiele. Znacie inne ciekawe miejsca na Sri Lance, zwłaszcza te rzadziej uczęszczane?Podzielcie się nimi w komentarzu.

Artykuł Wakacje na Sri Lance? Poznaj mniej znane atrakcje wyspy. pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Góry zimą

Zimowe wyjazdy w góry zaszczepili we mnie rodzice, którzy za dzieciaka zabierali mnie tam w każde ferie. I tak były już zimowe Tatry (wielokrotnie), białe Bieszczady (kilka razy) i Góry Świętokrzyskie (tylko raz). Nie było jednak zimowych Karkonoszy. To niedopatrzenie udało mi się nadrobić w zeszłym roku, utwierdzając mnie w przekonaniu, że z zimowymi wyjazdami w góry rywalizować mogą tylko te jesienne >> Mimo krótszych dni, kapryśniejszej aury i trudniejszych warunków to właśnie jesień i zima w górach mają dla mnie największy urok, pozostawiając wiosenne i letnie wrażenia nieco w tyle.

Zimowy wyjazd w Karkonosze zaplanowaliśmy jako dość intensywny weekend, z trasą jak poniżej:

Jakuszyce – Schronisko na Hali Szrenickiej – Śnieżne Kotły – Schronisko Odrodzenie – Schronisko Dom Śląski – Śnieżka – zejście do Karpacza

Z Jakuszyc do schroniska na Hali Szrenickiej, czyli lajtowy dzień pierwszy

Naszą zimową drogę na Śnieżkę zaczynamy na stacji benzynowej w Jakuszycach, przy której znajduje się wejście na szlak. Złożyło się tak, że ruszamy w okolicach 14.00. Późno, jednak mniej więcej tak, by do schroniska na Hali Szrenickiej, gdzie zamierzamy nocować dotrzeć przed zmierzchem. Szlak, początkowo dość szeroki, stopniowo zwęża się przybierając formę dość typowej leśnej ścieżki, prowadzącej do pierwszego ciekawszego punktu dzisiejszej trasy – Owczych Skał.

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Owcze Skały

Te położone na wysokości 1041 m granitowe formacje należą do najciekawszych w całych Karkonoszach. Przy dobrej widoczności dostrzec z nich można Szrenicę, Góry Izerskie, a nawet stację przekaźnikową na Śnieżnych Kotłach. Przy gorszej dostrzega się niewiele… ale tu pole do popisu możemy zostawić wyobraźni. Pod pewnym kątem Owcze Skały wyglądają bowiem jak brama prowadząca zupełnie gdzie indziej. Gdzie? To już zostawię waszej wyobraźni. Tak czy inaczej same skałki faktycznie cieszą oko i warto zrobić tu mały przystanek, by przyjrzeć im się bliżej.  A z nich już tylko z kilka kilometrów do schroniska na Hali Szrenickiej. Trasa zimą na nieco ponad półtorej godziny, widoki dają radę, czyli całkiem miła rozgrzewka przed trudami dnia następnego.

Zima z Karkonoszach – Owcze Skały

Z Hali Szrenickiej do Domu Śląskiego, czyli hardkorowy dzień drugi

Jedna z pierwszych zasad zimowego wyjścia w góry (zwłaszcza gdy planowana trasa jest długa) dotyczy godziny jego rozpoczęcia. Dobrze by była jak najwcześniejsza. Ponieważ staramy się nie popadać w przesadę, założyliśmy że wyjście ze schroniska o 8.00 będzie wystarczającym wyrzeczeniem. Tyle, że po tych wieczornych ustaleniach otworzyliśmy piwo, potem drugie, i kolejne… Dnia następnego, z głowa niezbyt lekką, wynurzyłam się ze schroniska tuż przed 11.00.

Pamiętacie pierwszy akapit? Tak było. Gruba warstwa chmur i śnieg w twarz. I wiecie co? Było pięknie. Białe choiny na tle jednolicie zachmurzonego nieba wyrastające z niczym niezmąconej warstwy białego puchu. Inny świat, widziany ledwie w dwóch kolorach. Oprószone skały wyłaniające się ze śnieżnej mgły i nic więcej. Cudowny minimalizm. Krajobraz tak inny od chaosu przemykającego przed oczami na co dzień. W takich okolicznościach upłynęła nam cała droga na Śnieżne Kotły. A tam dopiero się działo!

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Śnieżne Kotły zimą – najpiękniejszy widok w Karkonoszach?

Zawsze mówili Wam, że spóźnianie się nie popłaca? W górach zasada ta nie zawsze ma zastosowanie. Raczej jest to istna loteria. Gdy z niemałym opóźnieniem zbliżyliśmy się do Śnieżnych Kotłów, pogoda zaserwowała nam akurat piękny, pełen kontrastów spektakl. Od niewielkiej widoczności, i klimatów rodem z miejsca odciętego od świata po muskane słońcem strome zbocza z górującym nad nimi budynkiem, które spokojnie mogłyby robić za scenerię filmu fantasy. I to bez wspomagaczy.

Wspomniany budynek to wysoki na 76 metrów Radiowo-Telewizyjny Ośrodek Nadawczy Śnieżne Kotły wybudowany w 1897 roku. Pełnił niegdyś rolę pięknie położonego schroniska górskiego, a w czasie wojny ośrodka wypoczynkowego niemieckiej formacji lotniczej i stacji radiolokacyjnej. Po wojnie mieściło się tu schronisko górskie Wawel, a od lat 60-tych XX wieku jest stacją przekaźnikową emitującą programy radiowe i telewizyjne. Na przestrzeni lat zmianom uległo nie tylko przeznaczenie tej wspaniale położonej budowli, ale i jej wygląd.

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Śnieżne Kotły zimą – Karkonosze

Schronisko Odrodzenie – miłe złego początki

Pożegnanie ze Śnieżnymi Kotłami nastąpiło z pewnym oporem, ale czas nie działał na naszą korzyść. Oszałamiający widok zostawiliśmy za sobą, by ruszyć ku naszemu dzisiejszemu celowi jakim był Dom Śląski pod Śnieżką. Bagatela, 15 km stąd. Trasa mijała jednak zaskakująco przyjemnie. Śnieg przestał atakować, a coraz mniej nieśmiałe słońce skłaniało do pozbycia się niektórych części garderoby.

I tak było aż do Schroniska Odrodzenie, w którym zrobiliśmy sobie krótki przystanek. Budynek z zewnątrz jak wewnątrz niczym specjalnym się nie wyróżnia, do czasu przestąpienia progu toalety. Lepszych w polskich górach jeszcze nie widziałam, a z racji dość intensywnie pracującego pęcherza nieco o toaletach wiem ;)

Słońce było już nisko, a wizja opuszczenia ciepłego wnętrza wywoływała w nas w lekki dyskomfort. Wizja kolejnych 8 kilometrów wywoływała dyskomfort jeszcze większy. W myśl zasady, że najtrudniej się zebrać a później to już jakoś będzie, podnieśliśmy cztery litery i ruszyliśmy w drogę. Gdybyśmy wiedzieli jakie to “jakoś będzie” będzie faktycznie, z Odrodzenia wyszlibyśmy jeszcze mniej ochoczo.

Początki były całkiem miłe, a miękkie światło pięknie otulało okolicę… przez całe 15 minut. A później nastała ciemność. Wraz z nią wzmógł się wiatr, który nie odpuszczał już do końca. Widoków nie było, oczy łzawiły z każdym powiewem, a policzki drętwiały z zimna. I tak przez ponad dwie godziny, które pozostały do Domu Śląskiego. Tak, to właśnie ten moment gdy myślisz, że nigdy więcej. Ale tylko do czasu przekroczenia progu schroniska. Po wszystkim duma i radość Cię rozpierają i rosną z każdym kolejnym łykiem zasłużonej nalewki :)

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Schronisko Odrodzenie

Schronisko Odrodzenie

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zima z Karkonoszach

Zimowe wejście na Śnieżkę – dzień trzeci i ostatni

Kolejny dzień to już tylko atak na szczyt. Bardzo silny wiatr jest na Śnieżce w zasadzie regułą, od której z okazji naszego przyjazdu nie przewidziano wyjątku. Dmuchało porządnie, ale widoki nie rozczarowały i kolejny raz przypomniały, ze zimą w góry warto wracać. 

Ze Śnieżki zeszliśmy prosto do Karpacza. W połowie drogi nasze oczy zaczęły na nowo przyzwyczajać się do odbioru w kolorze.

Śnieżka zimą

Śnieżka zimą

Śnieżka zimą

Śnieżka zimą

Zima z Karkonoszach

Śnieżka zimą

Zima z Karkonoszach

Świątynia Wang w Karpaczu

Co zabrać zimą w góry, czyli nieco praktyki:

Góry górom nierówne, podobnie jak zima zimie. Nie ma więc uniwersalnej listy, która sprawdzi się w każdej sytuacji i każdych warunkach. Z rzeczy przydatnych warto jednak wymienić:

• bieliznę termoaktywną i kilka warstw odzieży
• grube skarpety (również zapasowe) i odpowiednie obuwie
• latarkę, najwygodniejsza będzie czołówka
• termos z ciepłym napojem
• zapas jedzenia
• okulary przeciwsłoneczne (wierzcie mi, bywają bardziej niezbędne niż latem)
• stuptuty
• opcjonalnie raki lub rakiety śnieżne
• podgrzewacze do rąk/butów
• aplikacje na telefon przydatne w górach (np. Ratunek, ułatwiający kontakt ze służbami ratunkowymi w całym kraju)
• mapę (w niskich temperaturach sprzęt elektroniczny może nas zawieść)

Pogodę w górach warto obserwować zawsze, zimą jest to jednak ważne szczególnie. Przed każdym wyjściem na szlak należy sprawdzić prognozy jak i sytuację związaną z zagrożeniem lawinowym. Przed wyjściem poinformujmy także kogoś o planowanym przebiegu trasy.

Podczas tego wypadu warunki nam sprzyjały. Gdy dzieje się inaczej, nawet niepozorne Karkonosze potrafią pokazać na co je stać. Przekonać możecie się o tym czytając jeszcze ciepły :D wpis Pana Szpaka >>

Jeśli chcecie dobrze przygotować się do górskiej wyprawy, zajrzyjcie do Łukasza >>, który jest kopalnią wiedzy na ten temat.

U Łukasza >> dla odmiany możecie rzucić okiem na Karkonosze w czerni i bieli.

A gdyby biel nieco Was już znudziła, odwiedźcie koniecznie jesienne Tatry >>

Artykuł Śnieżka zimą – biała bajka w Karkonoszach pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Według jednej z nich tysiące lat temu na miejscu obecnego jeziora istniało piękne miasto, które zostało doszczętnie zniszczone przez  silne trzęsienie ziemi. W miejscu metropolii powstało zapadlisko, które stopniowo wypełniała woda. Nad powstające jezioro powróciły ocalałe mieszkanki miasta, które podczas katastrofy przebywały w okolicznych górach. Kobiety opłakiwały stratę, a ich łzy spadały do wody, aż jezioro stało się słone. Starzy Kirgizi mawiają więc, że Issyk-kul to jezioro wypełnione ludzkimi losami.

Co kryje jezioro Issyk-kul

Legenda ta nie jest zupełnie oderwana od rzeczywistości i choć nie wiem czy wody jeziora skrywają ludzkie losy, ślady po zatopionych wioskach i miastach wyławiano stamtąd nie raz. Na przestrzeni stuleci wody na przemian cofały się i przybierały, a zakładane niegdyś nad jego brzegiem osady po latach na nowo pokrywała woda. Największym odkryciem było odnalezienie pod wodami Issyk-kul ruin starożytnej metropolii z II wieku p.n.e. Niegdyś brzegami jeziora biegła również jedna z odnóg Jedwabnego Szlaku. Jeśli zatem poszukujecie miejsc pobudzających historyczną wyobraźnię, Issyk-kul może okazać się całkiem niezłym stymulantem.

Garść geograficznych faktów

Nazwa położonego w paśmie gór Tien-Szan zbiornika oznacza tak naprawdę “Ciepłe Jezioro”. Panujący tu mikroklimat, zasolenie, a także obecność gorących źródeł sprawia, że jezioro Issyk-Kul nigdy nie zamarza i pomimo położenia na wysokości 1609 m n.p.m. latem osiąga temperaturę zdatną do kąpieli (porównywalną jednak do temperatury Bałtyku, więc bez szału ;). Na tym podobieństwa Issyk-kul do morza się nie kończą. Pod względem objętości zajmuje ono dziesiątą pozycję na świecie, zaś powierzchnia 6280 km czyni go drugim pod względem wielkości górskim jeziorem na świecie, zaraz po Titicaca w Boliwii. Jest też drugim największym słonym jeziorem na Ziemi, tuż po Morzu Kaspijskim.

Jednak żaden opis nie odda skali Issyk-kul jaki daje stanięcie na jego brzegu. Tylko majaczące w oddali szczyty czterotysięczników pozwalają przypuszczać, że gdzieś tam po drugiej stronie jest jego drugi brzeg. Przyznam jednak, że samo jezioro poza rozmiarami nie wywarło na mnie szczególnego wrażenia, a znacznie ciekawsze było dla mnie to, co oferuje jego nabrzeże.

Walory kirgiskiego jeziora w XIX wieku dostrzegli Rosjanie, a za czasów ZSRR jego północny brzeg przeżywał prawdziwy najazd turystów z ojczyzny matrioszki/sojuzu. Do dziś to właśnie północny brzeg Issyk-kul jest częściej odwiedzany przez przyjezdnych. To również tam zaplecze wypoczynkowe i infrastruktura są bardziej przygotowane na ich przyjęcie. My zaś kierujemy się na jego rzadziej uczęszczany, południowy brzeg, przez małe miasteczka i wioski oraz krajobrazowe perełki.

Nad jeziorem Issyk-kul

Kirgiskie góry

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Nad jeziorem Issyk-kul

Nad jeziorem Issyk-kul

Z Ałmaty do Kirgistanu

Warto w tym miejscu wspomnieć o przebiegu podróży z Kazachstanu do Kirgistanu. Otóż w Ałmaty zdecydowaliśmy się na skorzystanie z taksówki, która miała dowieźć nas pod Kirgiską granicę. Nie była to marszrutka, lecz zwykłe auto osobowe realizujące prywatny kurs. Wyjazd z Ałamty okazał się prawdziwym testem naszej cierpliwości. Jeśli mocno narzekacie na korki w polskich miastach, jeźdźcie do Ałmaty, a zobaczycie że może być gorzej. Sznur samochodów przesuwał się w ślimaczym tempie kilometrami, a towarzyszył temu naprawdę ostry smród spalania podłej jakości paliwa. Zapach benzyny nigdy mi nie przeszkadzał. Nie tej kazachskiej jak się okazało. Niezbyt miłe wrażenia potęgował 40 stopniowy upał i około 20 papierosów, które w czasie liczącej kilka godzin podróży spalił nasz kierowca. Szczęśliwie udało nam się jednak dojechać pod samą granicę, której przekroczenie, choć w sporym tłumie, poszło nam jednak całkiem sprawnie.

Pod granicą przesiedliśmy się w kolejny transport, by dotrzeć do naszego pierwszego kirgiskiego celu- Bokonbayeva.

Bokonbajewo (Bokonbayevo)

Bokonbajewo (Bokonbayevo) to miasteczko położone 1800 m n.p.m, w połowie drogi pomiędzy górami Terskey Ala-Too i brzegiem Issyk-kul. Mimo niewielkich rozmiarów stanowi główny ośrodek administracyjny południowej części jeziora. Choć samo w sobie nie jest zbyt urokliwe, przyciąga połączeniem atrakcyjnego położenia i tradycyjnego kirgiskiego charakteru (do tego w czym się on przejawia jeszcze dojdę).

Niestety Bokonbajewo nie jest wymarzonym miejscem do życia. W czasach sowieckich prężnie rozwijał się tu przemysł lekki, po którym do dziś niewiele zostało. Ludzie zaczęli powracać do tradycyjnego stylu życia w gospodarstwach, jednak dekolektywizacja w połączeniu z brakiem kapitału i niedostateczną edukacją zaowocowała wysokim bezrobociem i biedą. Życie miasteczka skupia się w centrum, na które składa się ciąg sklepików, niewielki bazar oraz meczet.

Bokonbayevo

Na bazarze, Bokonbayevo

Bokonbayevo

Jurty nad Issyk-kul

Bokonbajewo jest doskonałym miejscem do rozpoczęcia wędrówki w okoliczne góry, stwarza jednak również możliwość plażowania i to bez tłumów. Miasto staje się ponadto okolicznym centrum ekoturystyki, promującym wypoczynek w harmonii z naturalnym otoczeniem okolicy. Powstaje tu coraz więcej tak zwanych yurt campów, czyli czegoś na kształt kempingów, będących skupiskiem tradycyjnych kirgiskich domostw, w których przyjezdni mogą się zatrzymać.

Kirgizi byli niegdyś nomadami, a jurty ich mobilnymi domami. Za czasów sowieckich, wraz z kolektywizacją rolnictwa zmuszono ich do osiadłego trybu życia w zakładanych naprędce wioskach i miastach. I mimo, że od tamtego czasu okrągłe namioty miały służyć głównie jako letnie schronienie pasterzy, wielu Kirgizów nadal nie wyobraża sobie lepszego domu, a same jurty stanowią nieodłączny fragment tutejszego krajobrazu >>

Wspomniane jurt-kampy działają na zasadach zbliżonych do pensjonatów, nieoczekiwanie dały nam jednak namiastkę czasu spędzonego w prywatnym gospodarstwie kirgiskiej rodziny. Właściciele obozowiska w którym się zatrzymaliśmy, Bel Tam Yurt Camp, mieszkali bowiem na jego terenie i chętnie zasiadali z nami do wspólnych posiłków.

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Kirgiskie góry

Sokolnicy

Choć nomadyzm w dużej mierze uległ zanikowi, inna tradycja pozostaje w Kirgistanie nadal dość silna, a okolice Bokonbayeva jednym z jej głównych ośrodków. Mowa o sokolnictwie, będącym sztuką hodowli i układania drapieżnych ptaków, a także polowań przy ich pomocy.  I choć polska nazwa wskazuje, że łowy przebiegają głównie z pomocą sokołów, w Kirgistanie układanie tych ptaków uważane jest za trywialne. Prawdziwe wyzwanie stanowią orły i i to właśnie one (a tak naprawdę orlice) są tu szczególnie poważane. To ich posłuszeństwo jest największą nagrodą dla parajacego się sokolnicwem Kirgiza.

Jednym z pierwszych pisanych źródeł wiedzy o sokolnictwie jest traktat Ktesjasza z Knidos z początku V wieku p.n.e. opisujący ze szczegółami polowania na lisy i zające, z użyciem orłów oraz sposoby układania ptaków drapieżnych, przez ludy centralnej Azji. I choć polowanie z ptakami łowczymi praktykowane było w różnych formach na wszystkich kontynentach, to właśnie w Azji Środkowej do dziś aktualny jest nieco romantyczny obrazek nomady mknącego na dostojnym koniu z dzikim ptakiem u boku.

Dziś pokazy sokolnicze są tu formą turystycznej atrakcji, a dla Kirgizów sposobem zarobku. Nie zostały jednak sprowadzone tylko do roli szopki odgrywanej ku uciesze przyjezdnych. Łowy z pomocą drapieżnych ptaków traktowane są tu jako nieodłączna część kulturowej tożsamości, a sokolnicy, także Ci organizujący pokazy dla turystów, oddają się jej również na co dzień i czują się zobowiązani do jej podtrzymania.  

W pobliżu Bokobajewa co roku organizowany jest również Festiwal Birds of Prey, służący podtrzymaniu i propagowaniu tutejszej kultury i obyczajów. Na dorocznej imprezie swoje umiejętności prezentują nie tylko sokolnicy, ale i lokalni muzycy czy artyści.

Więcej na temat sokolników i tradycji polowania z orłami w Kirgstanie >>

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Polowanie z orłami – sokolnicy w Kirgistanie

Kanion Skazka – bajka nad jeziorem

Nazwa tego kanionu oznacza bajkę. Wydaje się być ona w pełni zasłużona, gdyż miejsce to jest krajobrazową i geologiczną perełką południowego brzegu Issyk-kul. Skały o wielu odcieniach pomarańczy i czerwieni, poddawane od tysiącleci wietrznej erozji, przyjęły tu formę różnorodnych i zaskakujących formacji. Z wyżej położonych grzbietów kanionu dostrzec można wyłaniającą się niebieską taflę jeziora Issyk-kul, warto więc nieco się tu powspinać, nawet w upale.

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Lubisz kaniony? Zajrzyj do Kanionu Szaryńskiego w sąsiednim Kazachstanie >>

Barskoon i okolice

Z Bokonbayeva kierowaliśmy się dalej na wschód, a na miejsce kolejnego postoju nieco przypadkowo wybraliśmy miasteczko Barskoon. Położone jest u ujścia urokliwej doliny o tej samej nazwie, łączącej południowy brzeg Issyk-kul z płaskowyżem Ala-Bel.

Droga do doliny należała niegdyś do Jedwabnego Szlaku, pnącego się położoną na wysokości ponad 4000 m n.p.m. Przełęczą Bedel do Chin. Na trasie tej znajdowano wiele ludzkich i zwierzęcych szczątków, a jedną z sąsiednich przełęczy nazwano nawet Seok, czyli Przełęczą Kości. Nie były to jednak, jak można by przypuszczać, kości podróżników przemierzających niegdyś Jedwabny Szlak, a Kirgizów próbujących masowo przedostać się do Chin po krwawo stłumionym Powstaniu w Azji Środkowej w 1916 roku (zwanym w Kirgistanie Urkun) wymierzonym przeciwko rosyjskim siłom carskim. Szacuje się, że co najmniej 100 000 Kirgizów zginęło próbując uciec przed carskimi prześladowaniami.

Okolice Barskoon to doskonale miejsce na trekking w pobliskich górach, a także wyprawy konne. Znajduje się tu też kilka wodospadów, w tym najbardziej znany o nazwie, cóż za niespodzianka… Barskoon.

Kopalnia Kumtor

I okolice tę można by nazwać naprawdę sielską, gdyby nie zakłócające spokój ciężarówki przemierzające co i raz drogę wzdłuż doliny. Zmierzają one do położonej niedaleko, zarządzanej przez kanadyjską spółkę Centarra Gold kopalnię złota Kumtor. Położona na wysokości  4200 m n.p.m. jest ósmą największą kopalnią złota na świecie i choć wytwarza kilkanaście procent tutejszego PKB, Kirgizi protestują przed tak znacznymi zagranicznymi wpływami i wyprowadzaniem większości zysku z przedsięwzięcia za granicę. Kopalnia od dawna budzi też kontrowersje dotyczące wpływu na tutejsze środowisko.

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

Gagarin na wakacjach

W Dolinie Barskoon co i raz spogląda na nas Jurij Gagarin. To z wysokiego postumentu zwieńczonego popiersiem słynnego kosmonauty, to znów z głazu, w którym wyryto jego oblicze. Dlaczego tak silnie radziecki kosmonauta przypomina o sobie w tym miejscu? A no dlatego, że tuż po ukończonym pierwszym locie poza ziemską orbitę to właśnie tu odpoczywał na zasłużonych wakacjach przemierzając górskie szlaki. A że śmiały podbój kosmosu wywoływał wówczas powszechną ekscytację, informację o miejscu wypoczynku Gagarina należało upamiętnić i przekazać potomnym.

Miejscowa plotka idzie jednak jeszcze dalej. Według niej to właśnie w dolinie Barskoon kosmonauta wylądował po dziewiczym kosmicznym locie, a władze ZSRR ukryły ten fakt, gdyż było to zbyt daleko od planowanego lądowiska. Najprawdopodobniej jednak doniesienia te należy traktować tylko jako miejscową opowiastkę. Oficjalna wersja mówi w każdym razie, że Jurij wyskoczył ze spadochronem z kabiny statku kosmicznego Wostok i wylądował na skraju wsi Smiełkowka oddalonej od Barskoon o około 3500 km.

Pomnik Gagarina w Barskoon

Ulice Barskoon

Bokonbayevo

Kirgiska kolacja

Ulice Barskoon

Ulice Barskoon

W Barskoon

Po opuszczeniu Barskoon udajemy się jeszcze dalej na wschód, by na jednej z wielu piaszczystych plaż pożegnać się z jeziorem Issyk-kul. Przy okazji nie mogąc nadziwić się ile kumysu może wchłonąć Kirgiz przy okazji plażowania. O gustach, jak jednak wiadomo, nie powinno się dyskutować…

Pozostałe teksty z Kirgistanu:

Jurty – domy nomadów i wizytówka Kirgistanu >>

Polowanie z orłami. O sokolnikach w Kirgistanie >>

Lubisz klimaty Azji Środkowej? Zajrzyj też do krajobrazowych perełek Kazachstanu >>

Nad jeziorem Issyk-kul

Artykuł Kirgistan – najpiękniejsze miejsca na południowym brzegu Issyk-kul pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.