Jednym z pierwszych pisanych źródeł wiedzy o sokolnictwie jest traktat Ktesjasza z Knidos z początku V wieku p.n.e. opisujący polowania na lisy i zające, z użyciem orłów oraz sposoby układania ptaków drapieżnych, przez ludy centralnej Azji. I choć polowanie z ptakami łowczymi praktykowane było w różnych formach na wszystkich kontynentach, to właśnie w Azji Środkowej do dziś aktualny jest trącący romantyzmem obrazek nomady mknącego na koniu z dzikim ptakiem u boku.

Choć Kirgiz z konia nie zszedł, prawdziwym nomadą już nie jest. Za czasów sowieckich, wraz z kolektywizacją rolnictwa mieszkańców Kirgistanu zmuszono do osiadłego trybu życia w zakładanych naprędce wioskach i miastach. Tradycyjny nomadyzm zastąpił osiadły tryb życia, a tych, którzy nadal żyją mobilnie nazwać możemy raczej pół-nomadami, wracającymi co i raz do stacjonarnego schronienia. Koniec ery nomadów sprawił, że polowania przy użyciu ptaków przestało być niezbędne dla wyżywienia kirgiskich rodzin. Stopniowo jednak zwyczaj ten z czysto praktycznego przerodził się niemal w formę sztuki, a przez wielu Kirgizów, podobnie jak jurta >>, traktowany jest jako nieodłączna część kulturowej tożsamości. Ludzie praktykujący sztukę szkolenia ptaków drapieżnych nazywani są tu „Bürkütchü” i „Kushchu” i cieszą się wśród społeczności szacunkiem. I choć tradycja polowań z orłami jest w Kirgistanie ciągle żywa, z każdą dekadą liczba prawdziwych sokolników się zmniejsza.

Polowanie z orłami w Kirgistanie

Choć nazwa sugeruje jakoby do polowań wykorzystywano głównie sokoły, w sokolnictwie z powodzeniem sprawdzają się jastrzębie, krogulce czy orły. I to właśnie te ostatnie, szczególnie w żeńskim wariancie, cieszą się w Kirgistanie, jak również w Kazachstanie i Mongolii, największym poważaniem i respektem. W tajniki miejscowego sokolnictwa wprowadzał nas Rusłan – sokolnik, którego skrzydlaci podopieczni święcili triumfy w niejednych sokolniczych zawodach. Jak sam stwierdził, oswajanie sokołów to łatwizna, a prawdziwe wyzwanie stanowią orły i to ich posłuszeństwo, a szczególnie orlic, jest największą nagrodą dla parającego się sokolnictwem Kirgiza.

Orły to ponoć najinteligentniejsze z drapieżnych ptaków, a układanie i polowanie z orłem wymaga większej specjalizacji. To jednak z nimi można osiągnąć najbliższy kontakt. Ptaki te najbardziej przywiązują się do swego opiekuna i są w stanie rozpoznać go wśród innych ludzi. Ułożenie orła to zatem trudna sztuka, gdy się jednak powiedzie, ptak służy opiekunowi przez wiele lat.  Jednak niezależnie od gatunku, drapieżny ptak traktowany jest tu często jak członek rodziny.

Orzeł – krótka instrukcja obsługi

Oto kilka dodatkowych  informacji na temat orłów pozyskanych bezpośrednio od ich opiekuna:

• Do polowań najczęściej wykorzystuje się samice. Są one większe i silniejsze od samców, a także bardziej drapieżne i agresywne.
• Wstępne szkolenie młodego ptaka zajmuje około 3 miesięcy, zaś starsze osobniki wymagają około roku przygotowań i w ich przypadku nauka skupia się głównie na wyrobieniu nawyku powrotu.
• Wzrok orłów sięga bardzo daleko, a swą ofiarę są w stanie dojrzeć nawet z odległości 3 km. Rejestrują one jednak głównie ruch, dlatego obiekty pozostające nieruchomymi mogą zostać przez ptaka pominięte nawet z bliska.
• Wśród orłów zdarzają się akty kanibalizmu i to u najmłodszych osobników. Samica składa zazwyczaj dwa jaja, często jedno żeńskie i jedno męskie. Jeśli pierwsza wykluwa się samica, jako osobnik silniejszy prawdopodobnie zje ona drugie jajko, nie dopuszczając do narodzin brata lub zabije go tuż po narodzinach. Jeśli pierwszy urodzi się samiec, najczęściej nic się nie dzieje i pisklaki spokojnie dorastają we dwójkę.
• Orły najczęściej trzymane są przez człowieka do 15 lat, po czym wypuszczane są na wolność. Przez około rok trwa okres przygotowawczy.
• Siłę orła poznaje się po jego nogach i szponach, zaś wiek przede wszystkim po upierzeniu.
• W układaniu i polowaniu z orłami, a także innymi ptakami używa się tak zwanych karnali, czyli kapturków zakładanych na głowę. Ten perski wynalazek zasłania oczy ptaka, co służy jego uspokojeniu i wyciszeniu. Zakłada się go podczas zabiegów pielęgnacyjnych, transportu lub w innych stresujących dla dla ptaka sytuacjach. Zdjęcie karnala może być też dla ptaka sygnałem o nadejściu czasu polowania.
• Gdy orzeł upoluje ofiarę, nie zjada jej dopóki pozostaje ona żywa. Drapieżnik ściska ją aż do  momentu ustania akcji serca i dopiero gdy zwierzę jest martwe, przystępuje do jego konsumpcji. Wówczas jednak nie jest wybredny i zjada wszystko, łącznie z kośćmi i sierścią, którą później nierzadko wymiotuje. Orzeł żywi się jednak tylko świeżym mięsem i z daleka omija nieświeżą padlinę, która mogłaby mu poważnie zaszkodzić, a nawet zabić. Posiłek z lisa lub wilka wystarczy na zaspokojenie głodu na około 10 dni.

Sokolnicy w Kirgistanie – tradycja czy przedstawienie dla turystów?

Nie da się ukryć, że dziś pokazy sokolnicze są w Kirgistanie formą turystycznej atrakcji, a dla Kirgizów sposobem zarobku. Nie zostały jednak sprowadzone tylko do roli szopki odgrywanej ku uciesze przyjezdnych. Łowy z pomocą drapieżnych ptaków traktowane są przez niektórych jako nieodłączna część kulturowej tożsamości, a sokolnicy, także Ci organizujący pokazy dla turystów, oddają się im również na co dzień i czują się zobowiązani do jej podtrzymania. Prawda jest jednak taka, że tradycja ta powoli zanika, a liczba prawdziwych sokolników z każdą dekadą maleje dość znacznie. Nie brakuje również aktorów jedynie pozujących z dzikimi ptakami, którzy z sokolnictwem mają wspólnego niewiele lub nic.

Jednym z głównych ośrodków związanych z sokolnictwem w Kirgistanie są okolice Bokonbajewa nad jeziorem Issyk-kul. W jego pobliżu co roku organizowany jest również Festiwal Birds of Prey poświęcony złotym orłom i sokołom, służący podtrzymaniu i propagowaniu tutejszej kultury i obyczajów. Na dorocznej imprezie swoje umiejętności prezentują nie tylko sokolnicy, ale i lokalni muzycy czy artyści. Najbliższy festiwal odbędzie się 10 sierpnia 2019 roku.

Polowanie z orłami jest też jedną z dyscyplin World Nomad Games – Światowych Igrzysk Nomadów odpowiadających rangą mniej więcej naszym Olimpiadom. Poświęcone są dyscyplinom sportowym uprawianym od wieków w Azji Centralnej ale i wśród ludów koczowniczych całego świata. Na zawody zjeżdżają uczestnicy nie tylko z Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Uzbekistanu, Turkmenistanu czy Mongolii, ale także z Rosji, Turcji, Filipin czy Stanów Zjednoczonych. Gospodarzem ostatnich zawodów był Kirgistan, zaś w 2020 roku odbędą się one w Turcji.

16 listopada 2010 roku Komitet UNESCO wpisał sokolnictwo na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości.

Więcej z Kirgistanu:

Najpiękniejsze miejsca na południowym brzegu Issyk-kul >>

Jurty – domy nomadów i wizytówka Kirgistanu >>

Zajrzyj też do sąsiedniego Kazachstanu >>

Artykuł Polowanie z orłami. O sokolnikach w Kirgistanie. pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Jurty to przenośne domostwa koczowniczych ludów tureckich i mongolskich Azji Środkowej oraz południowej Syberii. Określenie pochodzi z języka tureckiego, a podobne schronienia mają również swe lokalne nazwy, z których jedną z popularniejszych jest używany w mongolskim stepie „ger”. Korzystanie z podobnych namiotów ma bardzo długą tradycję, a jak donosił Herodot, robili to już Scytowie w V wieku p.n.e.

Budowa jurty

Jurtę tworzy wiele elementów, które nadają się do rozmontowania, przewożenia na znaczne odległości oraz ponownego złożenia. Jednocześnie jej solidna konstrukcja opiera się surowym warunkom panującym w górach i w stepie. Stelaż jurty stanowi kratownica z drewnianych listew. Pokrywa się ją skórami lub wojłokiem oraz od czasów panowania Czyngis-chana tkaniną, często ozdobną. Niektóre jurty mogą być też wykonane w całości z drewna. Mimo wagi sięgającej 200 – 300 kg, ten przenośny dom może być postawiony w zaledwie kilka godzin.

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty w Kirgistanie

Kirgizi również byli niegdyś nomadami, a jurty służyły im za mobilne domy. Za czasów sowieckich, wraz z kolektywizacją rolnictwa zmuszono ich do osiadłego trybu życia w zakładanych naprędce wioskach i miastach. Tradycyjny nomadyzm zastąpił osiadły tryb życia, a tych, którzy nadal żyją mobilnie nazwać możemy raczej pół-nomadami, wracającymi co i raz do stacjonarnego schronienia. I mimo, że obecnie okrągłe namioty służą głównie jako letnie schronienie pasterzy oraz przynoszące zarobek miejsca noclegowe dla przyjezdnych, wielu Kirgizów nadal nie wyobraża sobie lepszego domu, a same jurty pozostają nieodłącznym elementem miejscowej kultury i krajobrazu.

O tym, jak ważnym elementem kirgiskiej tożsamości jest jurta, może świadczyć choćby fakt, że otwór w jej sklepieniu, służący do odprowadzania dymu, czyli tündük (түндүк), widnieje w centrum narodowej flagi. Razem z otaczającymi go promieniami symbolizującymi zjednoczenie kirgiskich plemion, tworzy on słońce. Niegdyś przez tündük wydobywał się dym z naziemnego paleniska, dziś pochodzi on najczęściej z umieszczonych w namiotach blaszanych piecyków.

Jutry w Kirgistanie

Jutry w Kirgistanie

Nocleg w jurcie

Jak już wspomniałam, dziś jurty służą głównie jako letnie schronienie kirgiskich pasterzy oraz przynoszące zarobek miejsca noclegowe dla przyjezdnych. Coraz bardziej powszechne staje się zakładanie tak zwanych jurt-kampów (yurt camps), czyli skupisk tradycyjnych namiotów działających na zasadach zbliżonych do pensjonatów. Nocleg w nich można zamówić poprzez działające na miejscu agencje turystyczne jak i przez pośredników internetowych. I choć jurt-kampy są przedsięwzięciem komercyjnym, przebywanie w nich daje sposobność obcowania z kirgiskimi rodzinami, które nierzadko okresowo mieszkają w prowadzonych przez siebie obozowiskach. Tak było choćby w przypadku Bel Tam Yurt Camp nad Issyk Kul, którego działanie przypominało nieco nasze agroturystyki. Jego mieszkańcy chętnie zasiadali z nami do wspólnych posiłków, a niektórzy, zwłaszcza ci młodsi, towarzyszyli nam czasem w codziennych aktywnościach.

Jurty są zazwyczaj pięknie położone, nie należy jednak spodziewać się w nich specjalnych wygód (o ile nie wybierzemy jurty celowo przystosowanej do potrzeb bardziej wymagających przyjezdnych, to już chyba jednak nie ten klimat). Standardowo na wyposażeniu mamy po prostu kilka materacy wraz z przykryciem. A te na pewno się przydadzą, bo nawet w środku lata temperatury w Kirgistanie potrafią nocą spaść bardzo dotkliwie. Na tę okoliczność przyda się nawet ciepła czapka, co miałam okazję testować osobiście.

Nawet jeśli nie zdecydujecie się na nocleg w jurcie, okrągłe namioty i tak będą towarzyszyć Wam na większości kirgiskich czy kazachskich szlaków. W większości z nich serwowana jest herbata, na którą warto się skusić będąc w drodze.

Zajrzyj nad południowy brzeg jeziora Issyk kul >>

Jutry w Kirgistanie

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Artykuł Jurty – domy nomadów i wizytówka Kirgistanu pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.

Według jednej z nich tysiące lat temu na miejscu obecnego jeziora istniało piękne miasto, które zostało doszczętnie zniszczone przez  silne trzęsienie ziemi. W miejscu metropolii powstało zapadlisko, które stopniowo wypełniała woda. Nad powstające jezioro powróciły ocalałe mieszkanki miasta, które podczas katastrofy przebywały w okolicznych górach. Kobiety opłakiwały stratę, a ich łzy spadały do wody, aż jezioro stało się słone. Starzy Kirgizi mawiają więc, że Issyk-kul to jezioro wypełnione ludzkimi losami.

Co kryje jezioro Issyk-kul

Legenda ta nie jest zupełnie oderwana od rzeczywistości i choć nie wiem czy wody jeziora skrywają ludzkie losy, ślady po zatopionych wioskach i miastach wyławiano stamtąd nie raz. Na przestrzeni stuleci wody na przemian cofały się i przybierały, a zakładane niegdyś nad jego brzegiem osady po latach na nowo pokrywała woda. Największym odkryciem było odnalezienie pod wodami Issyk-kul ruin starożytnej metropolii z II wieku p.n.e. Niegdyś brzegami jeziora biegła również jedna z odnóg Jedwabnego Szlaku. Jeśli zatem poszukujecie miejsc pobudzających historyczną wyobraźnię, Issyk-kul może okazać się całkiem niezłym stymulantem.

Garść geograficznych faktów

Nazwa położonego w paśmie gór Tien-Szan zbiornika oznacza tak naprawdę “Ciepłe Jezioro”. Panujący tu mikroklimat, zasolenie, a także obecność gorących źródeł sprawia, że jezioro Issyk-Kul nigdy nie zamarza i pomimo położenia na wysokości 1609 m n.p.m. latem osiąga temperaturę zdatną do kąpieli (porównywalną jednak do temperatury Bałtyku, więc bez szału ;). Na tym podobieństwa Issyk-kul do morza się nie kończą. Pod względem objętości zajmuje ono dziesiątą pozycję na świecie, zaś powierzchnia 6280 km czyni go drugim pod względem wielkości górskim jeziorem na świecie, zaraz po Titicaca w Boliwii. Jest też drugim największym słonym jeziorem na Ziemi, tuż po Morzu Kaspijskim.

Jednak żaden opis nie odda skali Issyk-kul jaki daje stanięcie na jego brzegu. Tylko majaczące w oddali szczyty czterotysięczników pozwalają przypuszczać, że gdzieś tam po drugiej stronie jest jego drugi brzeg. Przyznam jednak, że samo jezioro poza rozmiarami nie wywarło na mnie szczególnego wrażenia, a znacznie ciekawsze było dla mnie to, co oferuje jego nabrzeże.

Walory kirgiskiego jeziora w XIX wieku dostrzegli Rosjanie, a za czasów ZSRR jego północny brzeg przeżywał prawdziwy najazd turystów z ojczyzny matrioszki/sojuzu. Do dziś to właśnie północny brzeg Issyk-kul jest częściej odwiedzany przez przyjezdnych. To również tam zaplecze wypoczynkowe i infrastruktura są bardziej przygotowane na ich przyjęcie. My zaś kierujemy się na jego rzadziej uczęszczany, południowy brzeg, przez małe miasteczka i wioski oraz krajobrazowe perełki.

Nad jeziorem Issyk-kul

Kirgiskie góry

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Nad jeziorem Issyk-kul

Nad jeziorem Issyk-kul

Z Ałmaty do Kirgistanu

Warto w tym miejscu wspomnieć o przebiegu podróży z Kazachstanu do Kirgistanu. Otóż w Ałmaty zdecydowaliśmy się na skorzystanie z taksówki, która miała dowieźć nas pod Kirgiską granicę. Nie była to marszrutka, lecz zwykłe auto osobowe realizujące prywatny kurs. Wyjazd z Ałamty okazał się prawdziwym testem naszej cierpliwości. Jeśli mocno narzekacie na korki w polskich miastach, jeźdźcie do Ałmaty, a zobaczycie że może być gorzej. Sznur samochodów przesuwał się w ślimaczym tempie kilometrami, a towarzyszył temu naprawdę ostry smród spalania podłej jakości paliwa. Zapach benzyny nigdy mi nie przeszkadzał. Nie tej kazachskiej jak się okazało. Niezbyt miłe wrażenia potęgował 40 stopniowy upał i około 20 papierosów, które w czasie liczącej kilka godzin podróży spalił nasz kierowca. Szczęśliwie udało nam się jednak dojechać pod samą granicę, której przekroczenie, choć w sporym tłumie, poszło nam jednak całkiem sprawnie.

Pod granicą przesiedliśmy się w kolejny transport, by dotrzeć do naszego pierwszego kirgiskiego celu- Bokonbayeva.

Bokonbajewo (Bokonbayevo)

Bokonbajewo (Bokonbayevo) to miasteczko położone 1800 m n.p.m, w połowie drogi pomiędzy górami Terskey Ala-Too i brzegiem Issyk-kul. Mimo niewielkich rozmiarów stanowi główny ośrodek administracyjny południowej części jeziora. Choć samo w sobie nie jest zbyt urokliwe, przyciąga połączeniem atrakcyjnego położenia i tradycyjnego kirgiskiego charakteru (do tego w czym się on przejawia jeszcze dojdę).

Niestety Bokonbajewo nie jest wymarzonym miejscem do życia. W czasach sowieckich prężnie rozwijał się tu przemysł lekki, po którym do dziś niewiele zostało. Ludzie zaczęli powracać do tradycyjnego stylu życia w gospodarstwach, jednak dekolektywizacja w połączeniu z brakiem kapitału i niedostateczną edukacją zaowocowała wysokim bezrobociem i biedą. Życie miasteczka skupia się w centrum, na które składa się ciąg sklepików, niewielki bazar oraz meczet.

Bokonbayevo

Na bazarze, Bokonbayevo

Bokonbayevo

Jurty nad Issyk-kul

Bokonbajewo jest doskonałym miejscem do rozpoczęcia wędrówki w okoliczne góry, stwarza jednak również możliwość plażowania i to bez tłumów. Miasto staje się ponadto okolicznym centrum ekoturystyki, promującym wypoczynek w harmonii z naturalnym otoczeniem okolicy. Powstaje tu coraz więcej tak zwanych yurt campów, czyli czegoś na kształt kempingów, będących skupiskiem tradycyjnych kirgiskich domostw, w których przyjezdni mogą się zatrzymać.

Kirgizi byli niegdyś nomadami, a jurty ich mobilnymi domami. Za czasów sowieckich, wraz z kolektywizacją rolnictwa zmuszono ich do osiadłego trybu życia w zakładanych naprędce wioskach i miastach. I mimo, że od tamtego czasu okrągłe namioty miały służyć głównie jako letnie schronienie pasterzy, wielu Kirgizów nadal nie wyobraża sobie lepszego domu, a same jurty stanowią nieodłączny fragment tutejszego krajobrazu >>

Wspomniane jurt-kampy działają na zasadach zbliżonych do pensjonatów, nieoczekiwanie dały nam jednak namiastkę czasu spędzonego w prywatnym gospodarstwie kirgiskiej rodziny. Właściciele obozowiska w którym się zatrzymaliśmy, Bel Tam Yurt Camp, mieszkali bowiem na jego terenie i chętnie zasiadali z nami do wspólnych posiłków.

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Jurty nad jeziorem Issyk-kul, Bel Tam Yurt Camp

Kirgiskie góry

Sokolnicy

Choć nomadyzm w dużej mierze uległ zanikowi, inna tradycja pozostaje w Kirgistanie nadal dość silna, a okolice Bokonbayeva jednym z jej głównych ośrodków. Mowa o sokolnictwie, będącym sztuką hodowli i układania drapieżnych ptaków, a także polowań przy ich pomocy.  I choć polska nazwa wskazuje, że łowy przebiegają głównie z pomocą sokołów, w Kirgistanie układanie tych ptaków uważane jest za trywialne. Prawdziwe wyzwanie stanowią orły i i to właśnie one (a tak naprawdę orlice) są tu szczególnie poważane. To ich posłuszeństwo jest największą nagrodą dla parajacego się sokolnicwem Kirgiza.

Jednym z pierwszych pisanych źródeł wiedzy o sokolnictwie jest traktat Ktesjasza z Knidos z początku V wieku p.n.e. opisujący ze szczegółami polowania na lisy i zające, z użyciem orłów oraz sposoby układania ptaków drapieżnych, przez ludy centralnej Azji. I choć polowanie z ptakami łowczymi praktykowane było w różnych formach na wszystkich kontynentach, to właśnie w Azji Środkowej do dziś aktualny jest nieco romantyczny obrazek nomady mknącego na dostojnym koniu z dzikim ptakiem u boku.

Dziś pokazy sokolnicze są tu formą turystycznej atrakcji, a dla Kirgizów sposobem zarobku. Nie zostały jednak sprowadzone tylko do roli szopki odgrywanej ku uciesze przyjezdnych. Łowy z pomocą drapieżnych ptaków traktowane są tu jako nieodłączna część kulturowej tożsamości, a sokolnicy, także Ci organizujący pokazy dla turystów, oddają się jej również na co dzień i czują się zobowiązani do jej podtrzymania.  

W pobliżu Bokobajewa co roku organizowany jest również Festiwal Birds of Prey, służący podtrzymaniu i propagowaniu tutejszej kultury i obyczajów. Na dorocznej imprezie swoje umiejętności prezentują nie tylko sokolnicy, ale i lokalni muzycy czy artyści.

Więcej na temat sokolników i tradycji polowania z orłami w Kirgstanie >>

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Sokolnicy – Rusłan i jego orzeł

Polowanie z orłami – sokolnicy w Kirgistanie

Kanion Skazka – bajka nad jeziorem

Nazwa tego kanionu oznacza bajkę. Wydaje się być ona w pełni zasłużona, gdyż miejsce to jest krajobrazową i geologiczną perełką południowego brzegu Issyk-kul. Skały o wielu odcieniach pomarańczy i czerwieni, poddawane od tysiącleci wietrznej erozji, przyjęły tu formę różnorodnych i zaskakujących formacji. Z wyżej położonych grzbietów kanionu dostrzec można wyłaniającą się niebieską taflę jeziora Issyk-kul, warto więc nieco się tu powspinać, nawet w upale.

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Kanion Skazka w Kirgistanie

Lubisz kaniony? Zajrzyj do Kanionu Szaryńskiego w sąsiednim Kazachstanie >>

Barskoon i okolice

Z Bokonbayeva kierowaliśmy się dalej na wschód, a na miejsce kolejnego postoju nieco przypadkowo wybraliśmy miasteczko Barskoon. Położone jest u ujścia urokliwej doliny o tej samej nazwie, łączącej południowy brzeg Issyk-kul z płaskowyżem Ala-Bel.

Droga do doliny należała niegdyś do Jedwabnego Szlaku, pnącego się położoną na wysokości ponad 4000 m n.p.m. Przełęczą Bedel do Chin. Na trasie tej znajdowano wiele ludzkich i zwierzęcych szczątków, a jedną z sąsiednich przełęczy nazwano nawet Seok, czyli Przełęczą Kości. Nie były to jednak, jak można by przypuszczać, kości podróżników przemierzających niegdyś Jedwabny Szlak, a Kirgizów próbujących masowo przedostać się do Chin po krwawo stłumionym Powstaniu w Azji Środkowej w 1916 roku (zwanym w Kirgistanie Urkun) wymierzonym przeciwko rosyjskim siłom carskim. Szacuje się, że co najmniej 100 000 Kirgizów zginęło próbując uciec przed carskimi prześladowaniami.

Okolice Barskoon to doskonale miejsce na trekking w pobliskich górach, a także wyprawy konne. Znajduje się tu też kilka wodospadów, w tym najbardziej znany o nazwie, cóż za niespodzianka… Barskoon.

Kopalnia Kumtor

I okolice tę można by nazwać naprawdę sielską, gdyby nie zakłócające spokój ciężarówki przemierzające co i raz drogę wzdłuż doliny. Zmierzają one do położonej niedaleko, zarządzanej przez kanadyjską spółkę Centarra Gold kopalnię złota Kumtor. Położona na wysokości  4200 m n.p.m. jest ósmą największą kopalnią złota na świecie i choć wytwarza kilkanaście procent tutejszego PKB, Kirgizi protestują przed tak znacznymi zagranicznymi wpływami i wyprowadzaniem większości zysku z przedsięwzięcia za granicę. Kopalnia od dawna budzi też kontrowersje dotyczące wpływu na tutejsze środowisko.

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

W Dolinie Barskoon

Gagarin na wakacjach

W Dolinie Barskoon co i raz spogląda na nas Jurij Gagarin. To z wysokiego postumentu zwieńczonego popiersiem słynnego kosmonauty, to znów z głazu, w którym wyryto jego oblicze. Dlaczego tak silnie radziecki kosmonauta przypomina o sobie w tym miejscu? A no dlatego, że tuż po ukończonym pierwszym locie poza ziemską orbitę to właśnie tu odpoczywał na zasłużonych wakacjach przemierzając górskie szlaki. A że śmiały podbój kosmosu wywoływał wówczas powszechną ekscytację, informację o miejscu wypoczynku Gagarina należało upamiętnić i przekazać potomnym.

Miejscowa plotka idzie jednak jeszcze dalej. Według niej to właśnie w dolinie Barskoon kosmonauta wylądował po dziewiczym kosmicznym locie, a władze ZSRR ukryły ten fakt, gdyż było to zbyt daleko od planowanego lądowiska. Najprawdopodobniej jednak doniesienia te należy traktować tylko jako miejscową opowiastkę. Oficjalna wersja mówi w każdym razie, że Jurij wyskoczył ze spadochronem z kabiny statku kosmicznego Wostok i wylądował na skraju wsi Smiełkowka oddalonej od Barskoon o około 3500 km.

Pomnik Gagarina w Barskoon

Ulice Barskoon

Bokonbayevo

Kirgiska kolacja

Ulice Barskoon

Ulice Barskoon

W Barskoon

Po opuszczeniu Barskoon udajemy się jeszcze dalej na wschód, by na jednej z wielu piaszczystych plaż pożegnać się z jeziorem Issyk-kul. Przy okazji nie mogąc nadziwić się ile kumysu może wchłonąć Kirgiz przy okazji plażowania. O gustach, jak jednak wiadomo, nie powinno się dyskutować…

Pozostałe teksty z Kirgistanu:

Jurty – domy nomadów i wizytówka Kirgistanu >>

Polowanie z orłami. O sokolnikach w Kirgistanie >>

Lubisz klimaty Azji Środkowej? Zajrzyj też do krajobrazowych perełek Kazachstanu >>

Nad jeziorem Issyk-kul

Artykuł Kirgistan – najpiękniejsze miejsca na południowym brzegu Issyk-kul pochodzi z serwisu Szwedacz.com: Agnieszka Szwed - fotografia i podróże.